Аннотация қазақ тілінде
Бұл мақалада Қазақстан жоғары білім беру жүйесіндегі үздіксіз білім беруді дамытудың өзектілігі, негізгі бағыттары мен техникалық-әдістемелік аспектілері қарастырылады. Мақаланың мақсаты – жаһандық өзгерістер жағдайында біліктілікті арттырудың тұрақты процесі ретінде үздіксіз білім берудің рөлін талдау және оны қолдауға бағытталған технологиялық тәсілдерді зерттеу. Зерттеу әдістері ретінде ғылыми әдебиеттерге талдау [1, 2], салыстырмалы талдау және Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің тәжірибесін жалпылау қолданылды. Нәтижесінде электрондық оқыту жүйелерін енгізу мен мұғалімдердің цифрлық құзыреттілігін дамытудың білім берудің қолжетімділігін арттырудағы және сапасын жақсартудағы маңызды рөлі анықталды. Қорытындылар жоғары білім беруді жаңғырту саясатын әзірлеушілер мен білім беру ұйымдарының практиктері үшін пайдалы болуы мүмкін.

Аннотация на русском языке
В данной статье рассматриваются актуальность, основные направления и технико-методические аспекты развития непрерывного образования в системе высшего образования Казахстана. Цель статьи – анализ роли непрерывного образования как постоянного процесса повышения квалификации в условиях глобальных изменений и изучение технологических подходов, направленных на его поддержку. В качестве методов исследования использованы анализ научной литературы [1, 2], сравнительный анализ и обобщение опыта Атырауского государственного университета имени Х.Досмухамедова. В результате определена важная роль внедрения систем электронного обучения и развития цифровых компетенций преподавателей в повышении доступности и улучшении качества образования. Выводы могут быть полезны для разработчиков политики модернизации высшего образования и практиков образовательных организаций.

Abstract in English
This article examines the relevance, main directions, and technical-methodological aspects of the development of continuing education in Kazakhstan's higher education system. The purpose of the article is to analyze the role of lifelong learning as a constant process of professional development in the context of global changes and to study technological approaches aimed at supporting it. The research methods include analysis of scientific literature [1, 2], comparative analysis, and generalization of the experience of the Kh. Dosmukhamedov Atyrau State University. As a result, the important role of implementing e-learning systems and developing the digital competencies of teachers in increasing the accessibility and improving the quality of education was determined. The conclusions may be useful for policymakers of higher education modernization and practitioners of educational organizations.

Кіріспе
Қазіргі әлемде білім беру саласы тез өзгеріп отыратын жаһандық контексте дамуда. Бұл өзгерістер ақпараттық технологиялардың дамуы, нарықтық қатынастардың күрделенуі және жаңа кәсіптердің пайда болуымен тікелей байланысты [1]. Бұл жағдай жоғары білім беру жүйесі үшін тұрақты жаңару мен бейімделуді талап етеді. Қазақстан Республикасының білім беру саясатында да бұл талаптар ескеріліп, білім сапасын халықаралық деңгейге көтеру, оны қолжетімді ету мақсатында бірқатар реформалар жүзеге асырылуда. Осы реформалардың негізгі бағыттарының бірі – дәстүрлі білім беруден үздіксіз білім беруге көшу болып табылады. Бұл тұжырым 2016 жылдан бастап жүзеге асырылып жатқан «100 түземді қадам» Ұлттық жоспарының маңызды бөлігі болып отыр. Үздіксіз білім беру (ағылшынша – lifelong learning) тұжырымдамасы адамның өмір бойына созылатын, оның кәсіби, жеке және әлеуметтік дамуын қамтамасыз ететін білім алу процесін білдіреді [2, б. 15]. Бұл мақаланың өзектілігі осы тұжырымдаманың Қазақстан жағдайындағы теориялық негіздерін және оны іске асырудың практикалық тәсілдерін, атап айтқанда қашықтықтан оқыту технологияларының рөлін түсіндіруде жатыр.

Негізгі бөлім
Үздіксіз білім беруді қолдаудағы негізгі фактор – білім берудің инновациялық, соның ішінде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) қамтитын әдістерін енгізу. АКТ білім беру процесінде қолданылатын барлық технологиялық құралдар мен ресурстарды білдіреді. Қазіргі таңда бұл бағыт қашықтықтан оқыту (distance learning), E-Learning (электрондық оқыту), аралас оқыту модельдері және ашық білім беру ресурстары (Massive Open Online Courses – MOOC) арқылы іске асырылады. Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің (ХДАМУ) тәжірибесі осы үрдістердің бірігуінің нақты мысалын көрсетеді. Университет 2012-2013 оқу жылынан бастап қашықтықтан оқытуды жүйелі түрде енгізіп келеді. Бұл бастама тек дәстүрлі сырттай оқытуды цифрландыру емес, сонымен қатар оқу процесінің өзін қайта құру болып табылады. Қазіргі уақытта университеттің білім беру порталы (http://edu-atgu.kz) студенттер мен оқытушылар үшін орталық ресурс ретінде қызмет етеді. Ол оқу материалдарына, бағдарламаларға және интерактивті элементтерге кез келген уақытта, кез келген жерден қол жеткізуге мүмкіндік береді, бұл өндіріспен айналысып жатқан түлектер мен мамандар үшін аса маңызды [3].

Еуропалық Одақтағы (ЕО) тәжірибелерге саяхат жасау арқылы ғылыми және әдістемелік алмасу да елеулі рөл атқарады. Мысалы, 2016 жылы ХДАМУ қызметкерлері «Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды білім беру үдерісінде пайдалану» атты халықаралық семинарға қатысты. Бұл іс-шара ЕО сарапшыларының АКТ бойынша тәжірибесімен танысуға, «электрондық оқыту сапасын бағалау» және «аралас оқыту курстарын әзірлеу әдістемесі» сияқты маңызды тақырыптарды талқылауға мүмкіндік берді. Мұндай байланыстар ұлттық білім беру саясатын жаһандық үрдістермен үйлестіруге және инновациялық тәсілдерді бейімдеуге ықпал етеді.

Дегенмен, технологияларды енгізу жеткіліксіз. Табысты іске асырудың негізгі шарты – кадрларды даярлау. ХДАМУ-да бұл мәселеге ерекше көңіл бөлінеді: 2012-2015 жылдар аралығында 1507-ге жуық оқытушы «Білім берудегі қашықтықтан оқыту технологиясы» бойынша арнайы курстарды бітіріп, сертификат алды. Бұл жұмыс сапалы электрондық курстарды әзірлеу және оларды тиімді түрде өткізу қабілетін қамтамасыз етуге бағытталған. Оқытушылардың цифрлық құзыреттілігін арттыру инвестициясы қашықтықтан оқытудың тек техникалық құралы ғана емес, сонымен қатар оқу сапасының кепілі екенін көрсетеді.

Үздіксіз білім берудің тағы бір маңызды аспектісі – оның әлеуметтік қолжетімділігі. ЮНЕСКО-ның «Өмір бойы білім алу» концепциясына сәйкес, білім алу мүмкіндігі географиялық, уақыттық немесе материалдық шектеулерге байланысты болмауы керек. Қашықтықтан оқыту технологиялары осы мәселені шешуге көмектеседі. Олар жұмыспен қатар оқығысы келетін адамдарға, отбасы құрып, күнделікті міндеттері барларға, сондай-ақ қала сыртында тұратындарға білім алуға мүмкіндік береді. Осылайша, білім беру жүйесі тек жас ұрпаққа ғана емес, барлық жастағы азаматтарға қызмет ете отырып, жалпыазаматтық білім деңгейін көтереді және әлеуметтік әділеттілікті нығайтады.

Қорытынды
Қорытындылай келе, Қазақстандағы жоғары білім беруді жаңғыртудың негізгі бағыттарының бірі – үздіксіз білім беру жүйесін құру болып табылады. Бұл бағыт тек заманауи талаптарға жауап беруі ғана қажет емес, сонымен қатар болашақтағы бәсекеге қабілеттілікті қамтамасыз етуі керек. Бұл процестің сәттілігі бірқатар факторларға байланысты: инновациялық технологияларды, атап айтқанда қашықтықтан оқыту мен электрондық білім беру ресурстарын тиімді енгізу; оқытушылардың цифрлық құзыреттілігін үнемі арттыру; халықаралық тәжірибе мен ғылыми әдістермен белсенді алмасу; білім беруді әртүрлі топтар үшін қолжетімді ету. Х.Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің тәжірибесі осы факторларды іс жүзінде біріктірудің мүмкіндігін көрсетеді. Осылайша, үздіксіз білім беру тек біліктілікті арттыру кепілі ғана емес, сонымен қатар бүкіл қоғамның инновациялық дамуының негізгі факторына айналады.

Әдебиеттер тізімі

1. Европейская комиссия. Политика в области непрерывного обучения и образования в Европе. – Люксембург: Бюро публикаций Европейского союза, 2019. – 45 с.
2. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Жоғары білім беруді дамыту тұжырымдамасы 2020-2025. – Астана, 2019. – 38 б.
3. Искакова Г.Т., Омарова Г.А. Цифрлық білім беру кеңістігіндегі қашықтықтан оқыту технологиялары // Хабаршы. Педагогикалық ғылымдар сериясы. – 2021. – №2. – Б. 45-52.
4. UNESCO Institute for Lifelong Learning. Embracing a culture of lifelong learning: Contribution to the Futures of Education initiative. – Hamburg, 2020. – 68 p.
5. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электрондық ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html