Аннотация (қазақ тілінде)
Бұл мақала «Мықты отбасы – мықты мемлекет» тақырыбына арналған. Зерттеудің мақсаты – отбасы институтының тұрақтылығы мен нысанының мемлекеттік дамуға тигізетін шешуші әсерін философиялық, әлеуметтік және педагогикалық тұрғыдан талдау. Мақалада отбасы мен мемлекет арасындағы ұқсастықтар мен өзара тәуелділіктер жүйелі түрде зерделенеді. Зерттеу әдістері ретінде салыстырмалы талдау, тарихи-логикалық әдіс және ақпаратты жалпылау қолданылды. Нәтижесінде отбасын қоғамның негізгі жасушасы ретінде қарастырудың өзектілігі дәлелденді, сонымен қатар отбасылық тәрбиенің бала тұлғасының қалыптасуына және оның келешекте азаматтық қасиеттеріне әсер ету механизмдері анықталды. Қорытындыда отбасы мен мемлекеттің бір-бірін толықтыратын, өзара нығайтатын екі институт екендігі атап өтіліп, бұл байланысты нығайтудың ұлттық маңызы көрсетілген.

Аннотация (на русском языке)
Данная статья посвящена теме «Сильная семья – сильное государство». Цель исследования – проанализировать с философской, социальной и педагогической точек зрения решающее влияние устойчивости и благополучия института семьи на развитие государства. В статье системно исследуются сходства и взаимозависимости между семьей и государством. В качестве методов исследования использованы сравнительный анализ, историко-логический метод и обобщение информации. В результате доказана актуальность рассмотрения семьи как основной ячейки общества, а также выявлены механизмы влияния семейного воспитания на формирование личности ребенка и его гражданских качеств в будущем. В заключении подчеркивается, что семья и государство являются двумя взаимодополняющими и взаимно укрепляющими институтами, и показана национальная значимость укрепления этой связи.

Abstract in English
This article is devoted to the topic "Strong Family – Strong State". The purpose of the study is to analyze, from philosophical, social and pedagogical points of view, the decisive impact of the stability and well-being of the family institution on state development. The article systematically examines the similarities and interdependencies between family and state. Research methods include comparative analysis, historical-logical method, and generalization of information. As a result, the relevance of considering the family as the basic unit of society is proven, and the mechanisms of influence of family education on the formation of the child's personality and his future civic qualities are identified. In conclusion, it is emphasized that family and state are two complementary and mutually reinforcing institutions, and the national importance of strengthening this connection is shown.

Кіріспе
Отбасы – қоғамның тарихи тұрғыда қалыптасқан негізгі жасушасы, әлеуметтік тіршіліктің бастапқы түрі болып табылады. Ол тек биологиялық жалғастылықты ғана емес, сонымен қатар мәдениет, дәстүр, құндылықтар мен әлеуметтік нормаларды уақыт өте келе сақтап және таратып отыратын институт. «Мықты отбасы – мықты мемлекет» деген тұжырым күнделікті өмірдегі тәжірибелік ақиқатты ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік философия мен мемлекеттік саясаттың басты принциптерінің бірін көрсетеді. Тақырыптың өзектілігі қазіргі қазақстандық қоғамның өзекті мәселелері – демография, балалар тәрбиесі, рухани жаңғыру, азаматтық қоғамның нығаюы – отбасы институтының тұрақтылығымен тікелей байланысты екендігінде жатыр. Теориялық маңыздылығы отбасы мен мемлекет арасындағы диалектикалық байланысты зерттеуге, ал практикалық маңыздылығы отбасын нығайтуға бағытталған мемлекеттік тұжырымдамалар мен бағдарламаларды әзірлеуге негіз болады. Бұл мақаланың мақсаты отбасы мен мемлекеттің өзара әсерлесу механизмдерін ашу, отбасылық құндылықтардың ұлттық дамудағы рөлін талдау және бұл байланысты нығайту жолдарын ұсыну.

Негізгі бөлім
Отбасы мен мемлекеттің ұқсастығын анықтау – бұл көне заманнан бастап философтар мен мемлекет қайраткерлерінің назарын аударған тақырып. Платон мен Аристотель өз еңбектерінде отбасын мемлекеттің шағын үлгісі ретінде сипаттаған. Қазақтың дастүрлі мәдениетінде отбасына үлкен мән берілген, оны «шағын мемлекет» деп атау – жалпы қабылданған метафора. Ақын Қасым Аманжоловтың «Отбасы – шағын мемлекет, сен – премьер, мен – президент» деген жолдары осы ара қатынасты нақты көрсетеді [1, б. 45]. Бұл ұқсастықты төмендегідей элементтер бойынша салыстыруға болады: отбасының отағасы мен отанасы мемлекеттің елбасы мен үкіметіне, отбасының тәртібі мен ережелері мемлекеттік заңдар мен конституцияға, отбасылық бюджет пен кіріс-шығыс мемлекеттік экономикаға, ал отбасы мүшелерінің өзара қарым-қатынасы азаматтардың әлеуметтік қатынастарына сәйкес келеді.
Мықты отбасының құрылымы жеті тіректі негізге сүйенеді: сенім, махаббат, өзара құрмет, жауапкершілік, ынтымақ, дәстүр және бірлік. Дәл осы қасиеттер мықты мемлекет құрудың да негізгі қағидалары болып табылады. Мысалы, отбасы мүшелері арасындағы сенім қоғамдағы азаматтар мен билік арасындағы сенімнің алғышарты болса, отбасылық бірлік пен ынтымақ ұлттық бірліктің алғышарты болып табылады. Отбасылық тәрбие – бұл баланың бойына адамгершілік қасиеттер мен азаматтық сананы сіңіретін алғашқы және ең маңызды мектеп. Зерттеулер көрсеткендей, баланың тұлғалық қасиеттерінің шамамен 70%-ы жеті жасқа дейінгі кезеңде, яғни негізінен отбасылық ортада қалыптасады [2, б. 112]. Сондықтан «Мағжан Жұмабаевтың айтуынша, бала бес жасына дейін қалыптасады» деген тұжырым терең психологиялық негізге ие.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері отбасын қолдау мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі болып келеді. Бұл бағыт «Қазақстан-2050» Стратегиясында, «Рухани жаңғыру» бағдарламасында және демографиялық саясаттың басты құжаттарында нақты көрініс тапқан. Отбасын әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан қолдау (бала көмектері, жеңілдіктер, тұрғын үй бағдарламалары) материалдық жағы болса, отбасылық құндылықтарды және дәстүрлерді насихаттау рухани жағы болып табылады. Бұл екі аспект те бір-бірін толықтырады және біртұтас саясатты құрайды.
Отбасы мен мемлекет арасындағы байланысты талдағанда, олардың бір-біріне кері әсерін ескеру қажет. Бір жағынан, тұрақты және моральдық тұрғыдан нығайған отбасылар берік мемлекеттің іргетасын қалайды. Осындай отбасыларда тәрбиеленген жас ұрпақ еңбекқор, жауапкершілікті, Отанын сүйетін азаматтар болып өседі. Екінші жағынан, экономикалық тұрақтылықты, құқықтық тәртіпті және әділеттілікті қамтамасыз ететін мықты мемлекет отбасылардың дамуы үшін қолайлы орта жасайды. Осылайша, бұл өзара тәуелді цикл қалыптасады: мықты отбасы мықты мемлекетті құрайды, ал мықты мемлекет мықты отбасылардың пайда болуына жағдай жасайды [3].
Отбасылық құндылықтарды бүгінгі жастарға жеткізудегі педагогикалық міндет аса маңызды. Мектеп және жоғары оқу орындары отбасы тәрбиесін толықтыратын, азаматтық сәйкестікті қалыптастыратын орта ретінде үлкен рөл атқарады. Бірақ оқу және тәрбие процесі тек отбасылық құндылықтар туралы ғылыми білім берумен шектелмеуі керек. Оқушылардың өз отбасының тарихын, шежіресін зерттеу, ата-бабалардың өсиеттерін жинау, отбасылық дәстүрлерді сақтау сияқты іс-тәжірибелік жобалар аса тиімді. Бұл балаға өзінің тұқым қуалаушылығын сезінуге, отбасы мен ел алдындағы жауапкершілігін түсінуге көмектеседі. Ата-аналармен жұмыстың тиімді формалары (отбасылық клубтар, ата-аналар университеттері, бірлескен әлеуметтік жобалар) отбасы мен білім беру мекемесінің күш-жігерін біріктіруге мүмкіндік береді.

Қорытынды
Жүргізілген зерттеу «Мықты отбасы – мықты мемлекет» деген концепцияның тек ұран ғана емес, тарихи даму заңдылығын білдіретін терең философиялық-әлеуметтік категория екенін көрсетті. Отбасы қоғамның негізгі жасушасы ретінде ұрпақтар аралық байланысты қамтамасыз етеді, рухани-мәдени кодты сақтайды және азаматтық сананың алғашқы ошағын қалыптастырады. Нәтижелердің дәлелділігі тарихи тәжірибемен, ғылыми деректермен және қазіргі қазақстандық шындықпен расталады. Отбасы мен мемлекет арасындағы байланыс диалектикалық сипатқа ие: олар бір-бірін шарттайды және нығайтады. Сондықтан отбасын нығайту мемлекеттік саясаттың басты бағыты болып қалуы тиіс. Бұл тек әлеуметтік-экономикалық шараларды ғана емес (балаларға көмек, тұрғын үй жеңілдіктері), сонымен қатар рухани-мәдени жұмысты (отбасылық құндылықтарды насихаттау, дәстүрлерді сақтау, педагогикалық қолдау) қамтуы керек. Тек осындай кешенді тәсіл ұзақ мерзімді перспективада ұлттың генофонды мен рухани потенциалын сақтауға, сондай-ақ Қазақстанның әлемдік деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігін нығайтуға әкеледі. Еліміздің әрбір азаматы өз отбасын – өз «шағын мемлекетін» нығайту арқылы ғана біз бүкіл «үлкен мемлекетіміздің» болашағын сенімді негізге отырғыза аламыз.

Әдебиеттер тізімі

1. Аманжолов Қ. Шығармалар жинағы. – Алматы: Жазушы, 1985. – 480 б.
2. Әбілқасымова А.Е., Қожа А.Ж. Отбасы педагогикасы. – Алматы: Рауан, 2018. – 320 б.
3. Нұрсұлтанов Н.Ә. Отбасы және мемлекет: өзара әсерлесу механизмдері. // «Саясат» журналы. – 2020. – №3. – Б. 56-67.
4. Giddens, A. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and Eroticism in Modern Societies. – Stanford: Stanford University Press, 1992. – 212 p.
5. Popenoe, D. Families Without Fathers: Fathers, Marriage and Children in American Society. – New York: Routledge, 2009. – 309 p.
6. UNESCO. The Role of Men and Boys in Achieving Gender Equality. – Paris: UNESCO, 2004. – 98 p.
7. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электрондық ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html