Аннотация (қазақ тілінде)

Мақаланың мақсаты – заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) математика сабақтарына интеграциялау арқылы оқушылардың білім сапасы мен танымдық белсенділігін арттыру жолдарын зерттеу. Мақалада АКТ-ны қолданудың әдістемелік негіздері, олардың оқу үрдісіне енгізудің артықшылықтары талданады. Авторлар білім беру процесінде интерактивті тақталар, электронды оқулықтар, цифрлық білім беру ресурстары, тренажерлар және онлайн-платформаларды пайдаланудың тиімді әдістерін ұсынады. Зерттеу нәтижелері бойынша АКТ-ны сабақта жүйелі түрде қолдану оқушылардың пәнге деген қызығушылығын, өздік жұмыс дағдыларын дамытуға, ал мұғалімге жеке тұрғыдан бағдарланған тәрбие беруге мүмкіндік туғызатыны көрсетілген. Мақалада сабақтың негізгі кезеңдерінде (жаңа материалды түсіндіру, бекіту, бағалау) технологияларды қолдану үлгілері келтірілген. Зерттеу қорытындылары білім беру сапасын жоғарылатуда заманауи технологиялардың рөлін растайды [1, б. 45; 3, б. 112].

Аннотация (на русском языке)

Цель статьи – исследование путей повышения качества знаний и познавательной активности учащихся через интеграцию современных информационно-коммуникационных технологий (ИКТ) в уроки математики. В статье анализируются методические основы использования ИКТ, преимущества их внедрения в учебный процесс. Авторы предлагают эффективные методы использования интерактивных досок, электронных учебников, цифровых образовательных ресурсов, тренажеров и онлайн-платформ в образовательном процессе. Результаты исследования показывают, что систематическое использование ИКТ на уроках способствует развитию интереса учащихся к предмету, навыков самостоятельной работы и позволяет учителю осуществлять индивидуально-ориентированное обучение. В статье приведены модели использования технологий на основных этапах урока (объяснение нового материала, закрепление, оценка). Выводы исследования подтверждают роль современных технологий в повышении качества образования [1, p. 45; 3, p. 112].

Abstract (in English)

The purpose of the article is to study ways to improve the quality of knowledge and cognitive activity of students by integrating modern information and communication technologies (ICT) into mathematics lessons. The article analyzes the methodological foundations of using ICT and the advantages of their implementation in the educational process. The authors propose effective methods of using interactive whiteboards, electronic textbooks, digital educational resources, simulators and online platforms in education. The research results show that the systematic use of ICT in lessons helps to develop students' interest in the subject, skills of independent work, and allows the teacher to implement individually oriented learning. The article provides models of technology use at the main stages of the lesson (explaining new material, consolidation, assessment). The conclusions of the study confirm the role of modern technologies in improving the quality of education [1, p. 45; 3, p. 112].

Кіріспе

Қазіргі ақпараттық қоғамда білім беру жүйесінің негізгі міндеттерінің бірі – заманауи технологияларды оқыту процесіне сәтті интеграциялау арқылы оқушылардың білім деңгейі мен танымдық қабілеттерін арттыру. Математика, логикалық ойлау мен абстракциялық тұжырымдамаларды дамытудағы негізгі рөліне байланысты, осы интеграцияның тиімділігін бағалау үшін арнайы пән ретінде таңдалды. Оқытудың дәстүрлі әдістерімен қатар интерактивті және цифрлық құралдарды қолдану оқушылардың материалды тереңірек түсінуіне, есептерді шешу дағдыларын автоматтандыруына және зерттеушілік қызығушылығын арттыруға ықпал етеді. Бұл мақала математика сабағында жаңа технологияларды қолданудың теориялық аспектілерін қарастырып, практикалық ұсынымдар мен әдістерді ұсынады [2, б. 23].

Негізгі бөлім

Білім берудегі ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ) – бұл компьютерлік техника, бағдарламалық жасақтама және телекоммуникациялық құралдар негізінде білім беру үрдісін ұйымдастыру, жүргізу және бағалаудың әдістемелік жүйесі. Математика пәнінде АКТ-ны қолданудың негізгі артықшылықтары: көрнекіліктің жоғары деңгейі, материалды игеруге кететін уақытты үнемдеу, дифференциацияланған және жекелендірілген оқыту мүмкіндігі, сондай-ақ оқушылардың өздік және топтық жұмысын ұйымдастырудың тиімділігі.

Математика сабағында АКТ-ны қолданудың негізгі бағыттарына мыналар жатады:

1. Интерактивті тақталарды пайдалану. Олар графиктерді, геометриялық фигураларды, алгоритмдерді динамикалық түрде көрсетуге, салуға және түрлендіруге мүмкіндік береді. Мысалы, функция графиктерін түрлендіру немесе кеңістіктік фигураларды айналдыру түсінікті болады.

2. Мультимедиялық презентациялар және электронды оқулықтар. Бұл құралдар теориялық материалды жүйелі түрде, көптілдікпен және интерактивті элементтермен (анимация, бейне, дыбыс) ұсынуға мүмкіндік береді.

3. Арнайы оқыту бағдарламалары мен тренажерлар. Олар белгілі бір тақырыпты (мысалы, теңдеулерді шешу, туындыны есептеу) бекітуге, жаттығулар мен тесттерді орындауға арналған. Оқушы өз жұмысының нәтижесін бірден көре алады, ал бағдарлама қатені талдап, түсіндіру бере алады.

4. Онлайн-платформалар мен қашықтықтан оқыту құралдары. Бұл ресурстар оқушыларға мұғалімнің тікелей қатысуынан тыс уақытта да жұмыс істеуге, ал мұғалімге – бірнеше оқушының жетістіктерін мониторинг жүргізуге мүмкіндік береді.

Сабақтың әр түрлі кезеңдерінде технологияларды қолдану әдістемесі:

Жаңа материалды түсіндіру кезеңінде интерактивті тақтаға негізделген фронтальды жұмыс тиімді. Мұғалім анықтамаларды, мысалдарды, графиктерді көрсете отырып, материалды түсіндіреді. Бұл кезеңде негізгі мақсат – түсініктілік пен көрнекілікті қамтамасыз ету.

Бекіту және дағдыларды қалыптастыру кезеңінде оқушылардың өздік жұмысын ұйымдастыру маңызды. Оқушылар электрондық оқулықпен немесе арнайы тренажермен жұмыс істейді, деңгейлік тапсырмаларды орындайды. Мұғалім осы уақыт ішінде әр оқушының жұмысын бақылап, қажет болған жағдайда жеке көмек көрсете алады.

Бағалау және бақылау кезеңінде компьютерлік тестілеу жүйелері пайдалы. Олар объективті және жылдам нәтиже беріп, уақытты үнемдейді. Сонымен қатар, бұл жүйелер статистиканы (мысалы, қаншалықты жиі қай сұраққа қате жауап берілген) жинақтап, мұғалімге оқушылардың қиындықтарын талдауға мүмкіндік береді [4, б. 67-70].

АКТ-ны қолданудың тағы бір маңызды аспектісі – оқушылардың шығармашылық іс-әрекетін дамыту. Мысалы, олар өздері математикалық модельдерді құру үшін арнайы бағдарламаларды (GeoGebra, Desmos) пайдалана алады немесе нақты мәселелерді шешу жобаларын дайындай алады. Бұл оларға математиканың практикалық қолданылуын көрсетіп, зерттеушілік дағдыларды қалыптастырады.

Қорытынды. Математика сабағында жаңа технологияларды, әсіресе ақпараттық-коммуникациялық технологияларды жүйелі түрде қолдану оқу процесінің тиімділігін айтарлықтай арттырады. Бұл тәсіл оқушылардың танымдық белсенділігін, пәнге деген қызығушылығын және өздік жұмыс істеу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Сонымен қатар, ол мұғалімге материалды дифференциалдауға, жеке тұрғыдан бағыттауға және оқушылардың жетістіктерін объективті түрде бақылауға мүмкіндік береді. Технологиялар тек оқыту құралы ғана емес, сонымен бірге оқушылардың зерттеушілік, шығармашылық қабілеттерін дамытудың тиімді тетігі болып табылады. Алайда, технологиялардың табысты қолданылуы мұғалімнің цифрлық сауаттылығына, сабақты мұқият жоспарлауына және оқыту мақсаттарына бағынатын технологиялық шешімдерді сараптай білуіне тікелей байланысты. Болашақта математика білімін беруде виртуалды және арттырылған шындық технологияларын, сондай-ақ жасанды интеллект негізіндегі адаптивтік оқыту жүйелерін игеру перспективалы бағыт бола алады.

Әдебиеттер тізімі

1. Robert Marzano & Debra Pickering. The Highly Engaged Classroom. Bloomington, IN: Marzano Resources, 2010. – 240 p.
2. Жаңа технологиялар негізінде математиканы оқыту әдістемесі: оқу құралы / Құраст. А.С. Әбілқасымова, М.К. Жұмағұлов. – Алматы: «Білім», 2018. – 180 б.
3. Clark, R.C., & Mayer, R.E. E-Learning and the Science of Instruction: Proven Guidelines for Consumers and Designers of Multimedia Learning. Hoboken, NJ: Wiley, 2016. – 528 p.
4. Мұхамбетжанова С.Т., Мелдебекова М.Т. Педагогтардың ақпараттық – коммуникациялық технологияларды қолдану бойынша құзырлылықтарын қалыптастыру әдістемесі. Алматы: ЖШС «Дайыр Баспа», 2010. – 156 б.
5. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электронды ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html