Аннотация: Бұл мақала кәсіптік-техникалық білім беру жүйесінде электромонтаждық операциялар мен жұмыстарды оқытудың инновациялық әдістерін, әсіресе сайыс форматындағы сабақтардың тиімділігін қарастырады. Мақаланың мақсаты – студенттердің кәсіби құзыреттілігін, практикалық дағдыларын және еңбек қауіпсіздігі ережелерін меңгеру деңгейін арттыруға бағытталған педагогикалық әдістемені талдау. Зерттеу әдіснамасына педагогикалық бақылау, салыстырмалы талдау және әдебиеттерді шолу әдістері кірді [1; 2; 3]. Мақалада «Сергіту», «Мықты болсаң жалғап көр», «Епті қолдар», «Ситуациялық тапсырмалар» сияқты сайыс сатыларының мазмұны мен олардың тәжірибелік оқытудағы рөлі сипатталған. Нәтижелер көрсеткендей, бұл тәсіл студенттердің білім мен дағдыларын тереңдетуге, сыни және шешім қабылдау қабілеттерін дамытуға, сондай-ақ топтық жұмысқа үйретуге ықпал етеді. Қорытындылай келе, сайыс форматындағы сабақтар электромонтаждық мамандарды даярлаудың тиімді құралы ретінде білім беру процесіне белсенді түрде енгізілуі мүмкін екендігі атап өтілген.

Аннотация: Данная статья рассматривает инновационные методы обучения электромонтажным операциям и работам в системе профессионально-технического образования, в частности эффективность уроков в формате соревнований. Цель статьи – проанализировать педагогическую методику, направленную на повышение уровня профессиональной компетентности, практических навыков и усвоения правил техники безопасности студентами. В методологию исследования вошли методы педагогического наблюдения, сравнительного анализа и обзора литературы [1; 2; 3]. В статье описано содержание этапов соревнования, таких как «Сергіту», «Мықты болсаң жалғап көр», «Епті қолдар», «Ситуационные задания», и их роль в практико-ориентированном обучении. Результаты показали, что данный подход способствует углублению знаний и навыков студентов, развитию критического мышления и способности принимать решения, а также приучает к командной работе. В заключение отмечается, что уроки в формате соревнований могут активно внедряться в образовательный процесс как эффективный инструмент подготовки электромонтажников.

Abstract: This article examines innovative methods of teaching electrical installation operations and work in the vocational education system, particularly the effectiveness of lessons in a competition format. The purpose of the article is to analyze a pedagogical methodology aimed at increasing students' professional competence, practical skills, and mastery of safety regulations. The research methodology included methods of pedagogical observation, comparative analysis, and literature review [1; 2; 3]. The article describes the content of competition stages such as "Warm-up", "If you're strong, connect it", "Nimble hands", "Situational tasks", and their role in practice-oriented learning. The results showed that this approach contributes to the deepening of students' knowledge and skills, the development of critical thinking and decision-making abilities, and also teaches teamwork. In conclusion, it is noted that lessons in a competition format can be actively integrated into the educational process as an effective tool for training electricians.

Кіріспе. Қазіргі заманғы технологиялық даму электр энергетикасы саласындағы мамандарға жоғары талаптар қояды. Бұл мамандар тек теориялық білімге ғана емес, сонымен қатар практикалық дағдылардың терең меңгерілуіне, жұмыс істей алу қабілетіне және еңбек қауіпсіздігінің барлық нормаларын сақтай білуге ие болуы керек. Осыған байланысты кәсіптік-техникалық оқу орындарында оқу үдерісін оңтайландыру, оқытудың тиімді әдістерін енгізу мәселесі өзекті болып табылады. Дәстүрлі лекция-семинарлық жүйе студенттердің практикалық қабілеттерін толық қалыптастыру үшін жеткіліксіз болып қалуы мүмкін. Сондықтан интерактивті, іс-әрекеттік және ойын форматындағы әдістер кеңінен қолданылуда. Мұндай әдістердің бірі – сайыс форматындағы сабақтар, олар оқушылардың белсенділігін арттырады, олардың білімін объективті бағалауға мүмкіндік береді және қызығушылықты арттырады. Бұл мақаланың мақсаты «Өндірістік электроника негіздерімен электротехника» пәні бойынша электромонтаждық жұмыстарды оқытуда сайыс сабағы тәжірибесін сипаттау және оның тиімділігін педагогикалық тұрғыдан талдау болып табылады.

Негізгі бөлім. Сайыс сабағы ретінде ұйымдастырылған оқу процесі педагогикалық ойын теориясына негізделген, оның негізгі функцияларына білім беру, дамытушылық, тәрбиелік және ынталандырушылық жатады [1, б. 45]. Бұл формат студенттерді танымдық белсенділікке, өзара ынтымақтастыққа, сондай-ақ анықталған ережелер мен уақыт шегінде мәселелерді шешу дағдыларын қолдануға мәжбүрлейді. Сипатталған сабақ алты сатыдан тұратын кешенді сайыс форматында өткізілді, оның әрқайсысы студенттердің белгілі бір құзыреттерін тексеруге бағытталған.

Бірінші саты – «Сергіту» (теориялық білімдерін тексеру). Бұл саты студенттердің электр техникасының негізгі ұғымдары мен шамалары бойынша теориялық дайындығын тексерді. Өмірде электр қозғалтқышының құрылымы, трансформатордың рөлі, кабельдерді белгілеу және т.б. сияқты сұрақтар қойылды. Мұндай сұрақтар теория мен практиканың өзара байланысын көрсетеді және студенттердің білімін тереңдетуге мүмкіндік береді [2].

Екінші және үшінші сатылар – «Мықты болсаң жалғап көр» және «Епті қолдар» – практикалық дағдыларды тексеруге арналған. Бұл сатыларда студенттерге нақты электр схемалары бойынша жұмыс істеу тапсырмасы берілді: үш фазалы қозғалтқышты жалғау, жарықтандыру желісін мондау. Бұл дағдылар электромонтаждық жұмыстардың негізі болып табылады. Практикалық жаттығулар оқушылардың көзілдірік-қол моторикасын дамытады, схемаларды оқып түсіну дағдысын қалыптастырады және стандартты емес жағдайларда шешім қабылдауға үйретеді.

Төртінші саты – «Зертханалық сайыс» – студенттердің электрондық тізбектермен жұмыс істеу дағдыларын тестіледі, бұл заманауи автоматтандырылған жүйелердегі маңызды элемент.

Сайыстың маңызды бөлігі – бесінші саты «Сұлбалар сөйлейді», онда студенттерге үйдің электр жабдықтау сұлбасын әзірлеу тапсырылды. Бұл тапсырма жобалық қызметтің элементтерін қамтиды: шартты белгілерді білу, материалдарды есептеу, стандарттарға сәйкестікті қадағалау. Мұндай кешенді тапсырма болашақ маманның инженерлік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді.

Алайда, ең маңызды саты – алтыншы саты «Ситуациялық тапсырмалар». Бұл саты еңбек қауіпсіздігінің негізгі нормаларын білуді тексеруге арналған, бұл электромонтажшының кәсіби қызметінің ажырамас шарты. Студенттерге электр тоғымен жарақат алған адамға көмек көрсету алгоритмін немесе ашық электр сымдарының жанындағы қауіпті жағдайларда дұрыс әрекет ету тәртібін анықтау тапсырылды. Зерттеулер көрсеткендей, кәсіби білім беруде қауіпсіздік мәселелерін оқытудың сапасы жұмыс орындарындағы жарақаттану санына тікелей әсер етеді [3, б. 112]. Ойын форматында қауіпті жағдайларды модельдеу тәжірибесін алуды жеңілдетеді және теориялық білімдерді практикада қолдануға мүмкіндік береді.

Жалпы, сайыс форматының педагогикалық артықшылықтарына мыналар жатады: оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігінің жоғарылығы, күрделі материалдарды игеруді жеңілдету, топ ішіндегі байланыстарды нығайту және жеке жетістіктер мен ұжымдық нәтижелерді нақты бағалау мүмкіндігі. Дегенмен, мұндай сабақты ұйымдастыру мұғалімнен мұқиям дайындықты, материалдық-техникалық базаның болуын (арнайы стендтер, құралдар, тренажерлер) және оқу материалын мұқиям әзірлеуді талап етеді.

Қорытынды. Электромонтаждық мамандарды даярлауда сайыс форматындағы сабақтар кәсіби құзыреттілікті кешенді қалыптастырудың тиімді педагогикалық құралы болып табылады. Осындай сабақтар теориялық білімдер мен практикалық дағдыларды үйлестіруге, студенттердің шешім қабылдау және проблемаларды шешу қабілетін дамытуға, сондай-ақ олардың кәсіби қызметтегі негізгі қағида – еңбек қауіпсіздігі талаптарын сақтауға міндеттілік сезімін тәрбиелеуге мүмкіндік береді. Сипатталған тәжірибе көрсеткендей, бұл формат студенттердің танымдық қызығушылығын арттырып, оларды белсенді білім алушыға айналдырады. Болашақта мұндай интерактивті әдістерді цифрлық технологиялармен (виртуалды және арттырылған шынайылық симуляторлары) үйлестіру, сондай-ақ олардың ұзақ мерзімді тиімділігін ғылыми зерттеулер арқылы тексеру мүмкіндігі бар. Электромонтаждық жұмыстарды оқытудың инновациялық әдістерін жүйелі түрде енгізу кәсіптік білім беру сапасын айтарлықтай жақсартып, нарықтың қазіргі талаптарына сай мамандарды дайындауға ықпал етеді.

Әдебиеттер тізімі

1. Жумагулова К.Т. Педагогикалық ойындар теориясы және практикасы. – Алматы: Білім, 2018. – 180 б.
2. Thomas J., & Miller M. Innovative Teaching Methods in Vocational Electrical Education // Journal of Technical Education and Training. – 2020. – Vol. 12, No. 2. – P. 45-60.
3. Мұратбеков Р.С. Кәсіптік білім беруде еңбек қауіпсіздігін оқыту. – Астана: Фолиант, 2021. – 210 б.
4. Jones A., Smith P. Competency-Based Education in Technical Fields. – New York: Springer, 2019. – 195 p.
5. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электрондық ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html