Туризм
Асқар Айдана, Спорттық туризм: Қазақстан Республикасындағы жағдайы мен даму келешегі

Мақала авторы: Асқар Айдана
Жұмыс орны: Туризм және спорт
Лауазымы: Студент
Порталға жариялану мерзімі: 06.05.2016

Спорттық туризм: Қазақстан Республикасындағы жағдайы мен даму келешегі

     Спорттық туризм дегеніміз әлеуметтік-бағытты сала, кей адамдар үшін өмір салты.Ол  табиғатқа деген құрметті тәрбиелей , ұлттар мен ұлыстар арасындағы достық саясатын насихаттай отырып, жеке тұлғаның рухани дамуы мен жан мен тән саламаттағына дәнекер болады. Осы саладағы инфрақұрылымды дамыту Қазақстан экономикасы мен әлемдік саяси сахнадағы престижін көтеруге үлкен септігін тигізеді. Халықаралық тәжірбиеде спорттық туризмді дамыту жалпы қоғамдық құбылыс болып келеді. Спорттық-сауықытыру туризм мемлекет экономикасының қиын кезеңдерінде де белсенді жұмыс істей алу қабілетіне ие.

     Спорттық туризм саласы тек сауықтыру мақсатында қызмет атқарады деп ойламауыз керек.Себебі, спорттық туризм басқа туризм салаларынан гөрі елдің табиғатымен , ондағы халықтың мәдениетімен , тұрмыс-тіршілігімен етене танысуына жол ашады.Дәл осы ерекшелегі де көптеген шетелдік туристтердің қызығушылыған тудыратынын сөзсіз.Мәселен, танымал голиввудтық актер және саяхатшы Эван МакГрегордың өзінің саяхатында Оралдан бастап Жетісуға дейін ,жалпы бүкіл қазақ даласын мотоциклмен жүріп өтуі бұған дәлел.Мотоциклдік немесе велосипедтік  туризм шетел туристерінің арасында кеңінен тараған,өйткені , бұл көліктің түрлері қаржы жағынан өте үнемді болып келеді. Сонымен қатар, мұнда турист өзі қалаған уақыты мен өзі қалаған жерде тоқтап, саяхат рахатына бөлене алады.Осындай сәттерде туристтер қазақ сахарасының қайталанбас табиғат әлеміне тап болады. Бүгінде Қазақстан жазираларында өсімдіктің 4750 түрі өсетіні ғалымдармен дәлелденген. Сондай-ақ , Қазақстанның кең даласында әлемдегі ең үлкен көл Каспий теңізі мен ащы да тұщы Балқаш көлінің орналасуы шетелдік туристтер қауымын таң қалдырмай қоймайды. Осы орайда шет мемлекеттерде дамыған серфинг , қос ескек сынды спорт түрлерімен байланысты арнайы туристтік турларды ұйымдастыруға болады.Көбінесе спорттық туризмнің даму процессін сол мемлекетте өткен халықаралық спорттық іс-шарадан кейін байқай бастмаймыз.Мысалы,  2012 жылы Въетнам елінде серфингтен өткен әлем чемпионатынан соң ,аталмыш мемлекетте серфингтік туризм дами түсті. Мұндай жағдай  2011 жылғы біздің еліміз Қысқы Азия ойындары өткен соң ,Алматыда байқалды. Алматыдағы тау шаңғы трамплиндері бүгінде туристтердің қызығына айналды.Бірақ, Алматы Въетнам секілді спорттық туризм орталығы атана алды ма? Алматы бұл саладағы бәсекелестірінің көлеңкесінде қалып қойды. Осы жағдайдың дәл осылай  болуына себепші болған факторларға үңілсек:

  • Бренд тиімсіздігі. Алматы тау шаңғы куроттары спорттық –туристтік нысан ретінде нарықта өзіне ғана тән имиджі мен брендін қалыптастыра алмады.Мәселен, Швейцариядағы  Гренденвальд, Кантон Вале курорттарының атауының өзі брендке айналғаны соншалық, ондағы туристтер аталмыш куроттардың жоғары деңгейде екеніне күмән келтірмейді. « Қазақстан» брэндін әлемге таныту мәселесі тек 2007 жылы ғана мықтап қолға алынды. Қазақстанның көрікті аймақтарын жарнамалауы үшін спорт және туризм министрлігі СNN, BBC, Евроньюс, Дискавери ақпарат агенттіктерімен және ірі медиа холдингтармен келісімшарт жасаған. Насихатты одан әрі нығайтпақ мақсатында былтыр мемлекетіміз Мадрид, Берлин, Шанхай, Сеул, Токио, Лондонда өткен бірнеше халықаралық туристік жәрмеңкелерде ұлттық туризмді таныстырды.
  • Кадр тапшылығы. Курорттарда  жоғары санатты сервис қызметкелері мен спорт саласының арнайы мамандарының жетіспеуі. Көп жағдайда тау шаңғы курортына келетін демалушылар спорт саласы бойынша арнайы мамандырылмаған, спорттық қабілеттері мен машықтары төмен болып келуі мүмкін.Сондықтан ,мұндайда арнайы дайындалған , шет тілін еркің меңгерген  бапкерлер мен инструкторлардың қажеттілігі пайда болады.
  • Бюрократтық әбігерлік. Шетелдік туристтер үшін визаны тіркеу, сақтандыру компаниясымен келесім шартқа отыру сияқты мәселелер жақсы дем алуға кедергі келтіреді.

   Қазақстандық турфирмалар белсенді спорт туризм жұмыстарын ұйымдастыруда әлсіздік танытуда.Алайда, қазақстандық туристтер спорттық-рекреативті демалыс жөнінде шетелдік туризм нысандарының қызметтерін кеңінен пайданалунада. Белсенді спорттық туризм қызметін ұйымдастыру ғылыми-статистикалық зерттеулер ,маркетингтік жоспарларды талап етеді.

    Дегенмен де, соңғы жылдары туризм саласын дамытуға негізделген айқын мақсаттар қойылып, әсіресе бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына қосылу страгетиясы бойынша, нақты міндеттемелер жүктеліп отыр.Ұлттық туризм секторы жоғары деңгейдегі жан-жақты дамыған инфрақұрылым арқылы аталмыш стратегияның орындалуына өз септігін тигізе алады.Сондай-ақ,  мемлекет жүктеген тағы бір міндеттердің бірі- Орта Азия аймағындағы туристік орталлыққа айналу.Бұл бағдарламаны дамыту үшін мемлекеттің бюджет қорынан 59 млрд. теңге бөлініп отыр.Туризм индустриясына инвестицияларды жұмылдыру саясастын  жүзеге асыру мақсатында арнайы мемлекеттік коммисия алқасы құрылды. Коммисяға «Самұрық-қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ, «Қазақстан Даму Банкі» АҚ, «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» мүшелік етуде.Бүгінгі таңда аталмыш комиссия бірнеше басқосулар өткізіп,34 жобаның қабылдануын мақұлдап отыр.Осылайша жобалардың бірқатары инвесторлар тарапынан қолдау тапты.Мемлекеттік деңгейде жүзеге асатын жобалардың арасында спорттық-сауықтыру туризм саласынан тікелей қатысы бар жобалар бар .Олар:

— «Медеу-Шымбұлақ» тау шаңғысы курорт кешені (Сурет 1). «Медеу-Шымбұлақ» кешені тау шаңғы трассаларының күрделілігі бойынша әлемнің алдыңғы ондығына кіреді.Бүгінде Шымбұлақтың тау туризміндегі үлесі 86 %-ды құрап отыр. Егер де, қазір тау шаңғы курорттыңың өткізу қабілеті  күнінене 2000 адам болса, құрылыс уақыты аяқталған соң 6000 адамға дейін жетпек.

Сурет 1. Медеу-Шымбұлақ

 — Оңтүстік Қазақстан облысындағы «Қасқасу» тау шаңғы курорты(Сурет 2)Жобаның басты мақсаттары :

 -Оңтүстік Қазақстандағы туристік инфрақұрылымды дамыту;

 -бұқаралық тау шаңғы спортын насихаттау;

 -жаңа жұмыс орындарын ашу;

-аймақтың инвестициялық сұранысын арттыру болып табылады.

   Жоба құрылысының бірінші кезеңі аяқталған соң , бір уақыттағы демалушылардың саны  2000 адамды құрамақ , ал соңғы кезең құрылысының аяқталар уақытына қарай туристер саны 8500 болмақ. Жобаның өтімділік мерзімі -10 жыл.

Сурет 2. Қасқасу

      —Жамбыл облысындағы «Көксай» курорт кешені. Жобаның мақсаты –Жамбыл облысында жаңа инфрақұрылымдық кешенмен, жоғары деңгейлі сервис қызметімен қамтасыз ететін туристік нысанды қалыптастыру. Мақсатты орындау үшін тау етегінде инфрақұрылымдық кешеннің құрылыс жұмыстары басталып кетті.

     2009 жылы министрліктің қызметі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 – 2009 жылдарға арналған бағдарламасын, Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың 2007 – 2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын және Қазақстан Республикасында дене шынықтыру және спортты дамытудың 2007 – 2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2010 – 2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспарын орындауға бағытталды. [1]

Қазақстан Республикасында туризмді дамытудың 2007 – 2011 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асырудың бірінші жылының қорытындысы бойынша туристік қызмет көрсеткіштерінің тұрақты өсу үрдісінің сақталғаны байқалады. Алайда, 2009 жылы туристік саланың даму серпіні туризм индустриясы көрсеткіштерінің тұрақсыз өсуімен сипатталады. Мәселен, 2009 жылдың қорытындысы бойынша 2008 жылмен салыстырғанда келушілердің саны 3,9 %-ға көбейді, шығу туризмі саны 22,3 %-ға артты (6413,9 мың теңге), алайда ішкі туризмнің көлемі 5,3 %-ға төмендеді және 4 028,1 мың адамды құрады. Бұл ретте, келу туризмі 8,3%-ға төмендеді және 4329,8 мың адамды құрады.

Көрсетілген туристік қызметтердің жалпы көлемі 2008 жылмен салыстырғанда 0,4 %-ға төмендеді және 65,7 млрд. теңгені құрады. 2008 жылғы тиісті көрсеткіштің өсуін 2007 жылмен салыстырғанда 22,4 %-ды (53,8 млрд. теңгеден 66,0 млрд. теңгеге дейін) құрады. [5].

Негізгі көрсеткіштердің төмендеуі әлемдік экономикадағы жағдаймен түсіндіріледі.

Келу туризмі статистикасының деректері мұндай көрсеткіштердің сапар мақсаты бойынша, оның ішінде бос уақыт пен демалу бойынша бөлу ретінде, 2008 жылмен салыстырғанда 19,8%-ға немесе 1541 адамға төмендегенін көрсетеді. Сонымен қатар, сатылған жолдамалардың саны 3 242 бірлікке немесе — 44 % қысқарды.

 Есепті кезеңде 1203 туристік фирма және туристік қызметпен айналысатын 73 жеке кәсіпкер 369,1 мың келушіге қызмет көрсетті, бұл экономикадағы әлемдік жағдайдың салдарынан 2008 жылмен салыстырғанда 25,7 %-ға кем.

Жалпы алғанда туристік индустрия субьектілерінің туристік қызметінен түскен табыс 2009 жылы 82,6 млрд. теңгені құрады.

Республикада жұмыс істеп тұрған 1235 қонақ үй шаруашылығы кәсіпорны 2306,1 мың адамға 48 249,6 млн. теңгеге қызмет көрсетті. Есепті кезеңнің қорытындысы бойынша орналастыру объектілерінде 30 831 нөмір бар және олардың бір мезгілдегі сыйымдылығы 67 807 жатын орынды құрайды. [3].

Елде қазақстандық және шетелдік азаматтардың әр түрлі туристік қызметтерге деген сұраныстарын қанағаттандыру үшін кең мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін қазіргі заманғы аса тиімді және бәсекеге қабілетті туристік кешеннің жұмыс істеуі үшін жағдай жасалып жатыр. Қазақстан Республикасында туризмнің материалдық-техникалық базасын дамытуға инвестиция тарту үшін шарттар анықталды.

Туризм және спорт салалары аясында ерлер мен әйелдердің тең құқығы және тең мүмкіндіктері олардың өзіндік ерекшеліктері есепке алына отырып, табысты іске асып жатқандығын атап өткен жөн: туризм индустриясында туристік ұйымдардың басшылығында және қызмет көрсету аясында әйелдер көбірек еңбекпен қамтылған (барлық еңбекпен қамтылғандар санының 98 %-ға жуығы). Спортта әдетте ерлер көш бастап жүрген спорт түрлерін әйел азаматтар белсенді игеріп жатыр. [4].

   Қазақстандық спортшылар 2009 жылғы Әлем чемпионаттарында алғаш рет 6 алтын және 6 қола медальге қол жеткізді.

     Бүгінгі күні туристік саланы дамыту үшін Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама (бұдан әрі – ҮИИДМБ) («Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күші жойылды деп тану туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы № 958 Жарлығы) негіз болып табылады.

ҮИИДМБ шеңберінде Қазақстан Республикасының туристік индустриясының перспективалық бағыттарын дамытудың 2010 – 2014 жылдарға арналған салалық  бағдарламасы әзірленді.

Сонымен қатар, саланың дамуына ішкі факторлар да әсер етеді, оған кадрлық саясатты (кадрларды даярлау және қайта даярлау, олардың біліктілігін арттыру, еңбекті ұйымдастыру) отандық туристік өнімнің кәсіби маркетингін жатқызуға болады.

Бүгінгі күні туристік сала үшін кадрларды даярлау жоғары, жоғары білімнен кейінгі, техникалық және кәсіптік білім беру мекемелерінде жүзеге асырылуда. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің деректеріне сәйкес 11 мамандық және 33 біліктілік бойынша 77 ТжКБ (техникалық және кәсіптік білім беру) оқу орындары бар.[2].

                   ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

  1. «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз!». Қазақстан Республикасының Президентінің Жолдауы. 28.01.2011 ж.
  2. «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты».

Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2012 жылғы 27 қаңтар.

  1. Қазақстан Республикасында дене шынықтыру мен спортты дамытудың 2011 – 2015 жылдарға арналған салалық бағдарламасы. № 1399, 30.11.2011
  2. Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің 2011 – 2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 8 ақпандағы №101 қаулысымен бекітілген.
  3. Қазақстан Республикасының статитистика агентігінің ресми сайты

www.stat.gov.kz

Туризм
Әлиева Ә.А., Сапар Б.Ә., Қазақстандағы қонақ үй бизнесінің қазіргі заманғы даму деңгейі

Мақала авторы: Әлиева Ә.А., Сапар Б.Ә.
Жұмыс орны: Еуразия ұлттық университеті
Лауазымы: 1 курс студенттері
Порталға жариялану мерзімі: 28.04.2016

Қазақстандағы қонақ үй бизнесінің қазіргі заманғы даму деңгейі

УДК 338.48                                                                              Авторы: Әлиева Ә.А., Сапар Б.Ә.

Л.Н.Гумилев атындағы

Еуразия ұлттық университетінің 1 курс студенттері, Астана қаласы

Ғылыми жетекші: Дарима Жеңісханқызы

maleeficenta@gmail.com

87476823008, 87787771998

Қазақстандағы қонақ үй бизнесінің қазіргі заманғы даму деңгейі

Қазіргі таңда туризм саласы көптеген дамыған және дамушы елдердің экономикасында басыңқы рөлдерін бірін атқарады . Қазақстан Республикасы туризм саласын дамыту да өзінің қолайлы климаттық жағдайына , қайталанбас мәдени ескерткештіріне және т.б. факторларына байланысты  ерекше мүмкіндіктерге ие.Бірақ,өкінішке қарай, бұл мүмкіндіктер көбіне өз деңгейінде қолданылмай жататындығын байқаймыз.Сондықтан да ,елімізде заман талабына сай жасалған инфрақұрылымдық кешендер мен халықаралық стандарттарға сай туристік нысандардың  орналастыру секторларын ұйымдастыра білу өте-мөте қажет.Әсірісе , қонақ үй бизнесі туризм саласының ең маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Себебі, қонақ үй саласы  туристтің демалалыс кезеңіндегі баспана, тамақтану , жеке бастың қауіпсіздігі, денсаулық сақтау сияқты бірінші кезектегі қажеттеліктерін толықтай қамтиды.Жоспарлы экономика кезеңінде қонақ үй шаруашылығын жүргізу тек мемлекет тарапынан арнайы талаптер мен шарттар бойынша ғана жүргізілгені белгілі.Ал,кейін еліміз Тәуелсіздік алғаннан соң ,туризм саласын бизнес ретінде қарастыру мәселесі алға тартылды. Қазақстан Республикасының Президенті Н.А.Назарбаевтің  «Қазақстан-2030» халқына жолдауында туризм саласының дамуы  тарихи-мәдени және табиғи қорларды игерумен қатар экономикалық шешімдерді қабылдауда басты бағыттардың бірі болып табылатынын анықтап көрсетті. Бүгінде Қазақстанда қонақ үй бизнесінің дамуына барлық жол ашылып, мемлекет тарапынан қолдау көрсетіліп отыр.

Әсіресе, қонақ үй бизнесі жаңа жұмыс орындарын ашу мүмкіндігіне ие,мемлекет қазынасын толтыруда маңызды рөл атқара алатын көпфункционалды сала екенін естен шығармаған жөн.Қонақ үй бизнесіне ерекше назар аударудың тағы бір себебі- шет мемлекеттер тарапынан инвесторлардың отандық туризмді  дамытуға шақыра алу.Яғни,бұл дегенеміз мемлекетеміздегі аймақтық әр түрлі туристік фирмалар , қонақ үйлер,мейрамханалар шетелдік ірі компаниялармен серіктес болуына мүмкіндігінің ашылуы. Сондай-ақ ,әлемдік деңгейдегі атауы брендке айналған «Hilton Garden Inn», «Radisson SAS Astana»,«Rixos», секілді қонақ үйлердің ашылуы шетел туристерінің арасында Қазақстанның «сыртқы имиджін» қалыптастыруда маңызды рөл атқаратындығын атап өтерлік жайт.Сонымен қатар , шетел инвесторларының тікелей қолдауымен ашылған қонақ үйлер халықаралық стандарттаға негізделіпқызмет атқаратын ескерсек, бұл қонақ үйлер сырттан  келетін туристтердің қойған талаптарына сай келеді.

Төменде шетелдер келген 2010-2013 жылдар аралығындағы щет ел туристтерінің Қазақстанға келу көрсеткіштері көрсетілген.

2010 жылға 2011 жылға 2012 жылға 2013 жылға
Қазақстан Республикасы 594 161 584 303 519 222 586 038
Ақмола  облысы 3 043 2 850 3 616 9 260
Ақтөбе 8 633 8 979 9 327 8 520
Алматы  облысы 858 1 013 1 342 1 065
Атырау 226 332 138 713 110 362 122 074
Батыс Қазақстан 15 743 11 491 7 698 13 241
Жамбыл 1 581 2 052 1 155 1 290
Қарағанды 13 866 15 319 13 691 15 918
Қостанай 4 454 5 358 5 947 6 820
Кызылорда 1 685 1 576 1 450 1 262
Маңғыстау 48 855 43 833 32 835 29 162
Оңтүстік Қазақстан 7 700 7 160 8 012 14 638
Павлодар 2 552 3 482 8 082 7 835
Солтүстік Қазақстан 3 031 3 686 3 982 3 145
Шығыс Қазақстан 15 892 19 588 18 317 18 846
Астана қаласы 95 922 119 734 103 305 109 952
Алматы қаласы 144 014 199 469 190 101 223 010

1-кесте. Қазақстан Республикасына шет мемлекеттерден келген туристтер саны.

Кесте деректеріне үңілсек, Қазақстанға келген шетелдік қонақтардың саны әр жылдары салыстырмалы түрде көбінесе бір деңгейде болғанын байқаймыз.Шетел мемлекеттерінен келген туристің біраз бөлігі еліміздің бас қаласы Астана мен Алматы қалаларында, индустриялық жағынан маңызды болып есептелетін Атырау,Ақтау қалаларында қонақтаған. 2011 жылы Астана,Алматы қалаларында  шетел қонақтарының қарқынды ағымы байқалды.Себебі, дәл осы жылы елімізде Қысқы Азия ойындары өткен болатын.Содан бері елімізге келген шетел туристерінің ең жоғары көрсеткіші (594161 келуші ) әлі күнге дейін  қайталанған жоқ.

Жоғарыда аталып өткен қонақ үйлер 4-5 жұлдызды деңгейлі болып келгендіктен , бағасы өте жоғары болып есептеледі.Сондықтан ,бұл қонақ үйлердің шет елдерден келген іскер азаматтар мен отандық бизнесмендер немесе қоғамда «жоғарғы класс» деп аталатын топ өкілдерің арасында кеңінен танымал болуы заңдылық.Алайда, шетел азаматтары тарапынан ,әсерісе, 90-жылдары шетел мамандарынан Қазақстанның «Алтын Адам», «Ұлы Жібек Жолы» ,көне Түркістан,Тараз қалалары, Ұлытау,Ордабасы сынды көптеген тарихи жерлер мен мәдени мұраларға қызығушылық ояна бастады.Бірақ , өкінішке қарай, кез келген отандық немесе шетелдік турист осындай елді мекендерге саяхаттап барған кезде төмендегідей мәселелермен бетпе-бет кездесуі мүмкін:

-аймақтардағы инфрақұрылымның дамуының төмен көрсеткіші;

-теміржол ,әуе жолы бағыттарының жиілігінің төмендігі;

-жоғары деңгейдегі сервис қызметіндегі кадрлардың жетіспеушілігі;

— шетел қонақтары үшін визаны алу,тіркеу сияқты іс-қағаз мәселелерінің шешілу ұзақтығы.

Аталмыш мәселер шағын және орта бизнестің туризмнен де тыс басқа да салаларымен байланысты .Сондықтан, қонақ үй иелері ойын-сауықтық сегменттегі , нотариатты-заңгерлік және т.б.  кәсіпорындармен бизнес-серіктестік орната білуі қажет.

Жылдар ҚР Астана қ. Алматы қ.
2010 1494 115 83
2011 1494 129 93
2012 1526 135 83
2013 1678 141 90

2-кесте. Қазақстан Республикасы бойынша орналыстыру саласының нысындар саны

   1-диаграмма. Қазақстан Республикасыныңдағы қонақ үй нысандары саны

Қазақстан Республикасындағы сауда және қызмет көрсету нысандарының ішіне туристерді орналастыру саласы  2012 жылдың деректері бойынша Астана қаласында 9,4 % және Алматы қаласында  6 % құрайды.

Жылдар Қазақстан

Республикасы

 

Қонақ үйлердегі

мейрамханалармен қоса есептегенде

Қонақ үйлердегі

мейрамханалар табысын есептемегенде

2010 45, 245 34, 529 8, 057
2011 47, 836 35, 263 9, 654
2012 53, 486 37, 184 12, 691
2013 59,714 41,940 12,784

3-кесте. Қонақ үй мекемелерінің 2010-2013 жылдары ұсынған қызметер көлемі,млн.тенге.

Ал,төмендегі кестеде 2010-2013 жылдардағы аймақтық туризмнің даму мәселелері жөніндегі статистакалық мәліметтер ұсынылған:

Жылдар Сыртқы

туризм

Ішкі  туризм Орналастыру орындарымен көрсетілген қызметтер,

млн. теңге

2010 594,1 1954,7 45,2
2011 584,3 2261,5 47,8
2012 519,2 2507 53,5
2013 586 2721,7 59,7

4-кесте. 2010-2013 жылдардағы өңірлік туризмнің даму көрсеткіштері.

Байқап отырғанымыздай ішкі туризм мен сыртқы туризм қарқынды дамуда,соған байланысты қонақ үй бизнесіне деген сұраныс арта түсетіні сөзсіз. Жоғарыда атап өткендей қарқынды дамып жатқан қонақ үйлер қатарына люкс классты қонақ үйлерді жатқызамыз. Деректерге сүйенсек, елімзде мұндай қонақ үйлердің саны 70 екен, ал олардың жалпы нөмірлік қоры -6432 номерді құрайды. Оның біраз бөлігі Алматы мен Астана қалаларына тиесілі. Қонақ үй шаруашылығы саласында дәл осындай үлестілірімді инвестияциялық саясаттың көбінесе ірі компаниялардың қолдауымен өткізілетіндігімен түсіндіреміз. Төмен бағалы қонақ үйлердің даму деңгейі жоғары классты қонақ үйлерден біршама төменірек. Мұндай құбылыстың ең басты жағымсыз жағы – әлсіз бәсекелестіктің пайда болуы. Бірақ ,жалпы Қазақстан экономикасының дамуын ескерсек, қонақ үй шаруашылығы одан әрі дами түспек деген болжам жасай аламыз.Қазірдің өзінде инвесторлар тарапынан Қазақстандағы қонақ үйлердің құрылысына бөлінген қаржы қоры Ресей мен Еуропа елдерімен салыстырғанда инвестция қорынан асып түседі. Ғалымдардың  зерттеулеріне сүйенсек 2010-2030 аралығындағы қонақ үй бизнесінің даму мүмкіншіліктері өте зор.

Жыл Орналасу орындар саны Номерлер саны Біржолғы төсек-жатын орындар саны Ұсынылған

төсек-тәуліктер саны

2010 677 24918 55918 4356
2011 692 26926 58768 5537
2012 598 26592 59226 5721
2014 670 29541 66546 6428
2015 814 30997 70539 6800
2020 958 38275 84818 8663
2025 1102 45553 102666 10526
2030 1246 52832 120515 12389

5-кесте. 2010-2030 жылдар аралағындағы нөмірлер қорының өсу-кему көрсеткіштер.

Инвесторлардың  құрылыстарды басқару мен рәсімдеу жұмыстарында да, құрылыстың эксплуатациясы мен қонақ үй менеджементіне де көбінесе шетелдік мамандырдың жұмылдыруын кадрлардың жетіспеушілігімен байланыстырамыз.Соның әсерінен люкс классты қонақ үйлердің барлығы шетелдік менеджментпен басқарылады. Ал, бұл шығындарды одан сайын көбейтіп жобаның өтемділігіне кері әсерін тигізеді.

Әлемдік тәжірбиені бақылай отырып, отандық қонақ үй бизнесін дамытуда бірнеше ұсыныстарды қарастырайық:

  • шағын және орта бизнес саласындағы құқықтық нормалар мен экономикалық әдіс-тәсілдерді үнемі жетілдіріп отыру;
  • мемлекеттік қорлар мен мемлекеттік емес қорлардың тарапынан инвестициялық жобаларға салықтық жеңілдіктер ұсыну;
  • потенциалды инвесторларға барынша ақпараттық және кеңес беру жұмыстарын ұйымдастыру;
  • инвестордаың құқықтары мен мүдделерін мемлекеттік кепілдік беру арқылы қорғау;

Қонақ үй бизнесін басқару жүйесінде келешекте кешендік,жүйелік тәсілдемелермен қатар, жергілікті институттар мен үкімет тарапынан заңды және экономикалық шараларды қабылдау арқылы, қонақ үй топ-менеджерлерінің ұйымдастыруымен өзіндік стандарттарды қалыптастыра білу керек.

Біріншіден , жоғарыда атап өтілгендей ,инфрақұрылым кешенін дамыту мәселесі алға тартылуы керек. Қазақстан Республикасының туризм саласының дамуы бүгінде  оның кең мүмкіндіктерін  қолайлы және оптимальды түрде қолдана білумен тығыз байланысты.2030 жылға қарай орайластырып жасалған субъектілер болжамында туристтер ағымы мен басқа да көрсеткіштер санының  15%-ға ,ал  туристтік қызметтердің 30 млн.теңгеге өсетіні мәлімделген.

Екіншіден ,туризм саласының даму бағдараламасын негізге ала                              отырып , қонақ үй шаруалышылығы саласында электронды жылдамдылық мәселесі алға тартылуы керек.Яғни, Еуропа елдерінің тәжірбиесіне сүйенсек қонақ үй нөмірлерін стохастикалық модельге негізделген жедел брондау жүйесін табыс  көзінің 94 % -ды құрап,клиенттер санының өсуіне ықпал етеді.

Осы секілді мәселер дәл қазіргі сәтте EXPO-2017 қарсаңында жедел түрде өз шешімін табуы қажет.Себебі, «ИА Новости Казахстан» ақпараттық агенттгінің деректеріне сүйенсек , аталмыш іс-шараға туристтердің ең көп бөлігі Қытай Халық Республикасынан келмек,одан басқа бұл көрмеге 100 мемлекет қатысады деп күтуліде. «EXPO-2017»  ұлттық компаниясының қонақ үй нысандарының басым көпшілігін Бурабайда орналастара отырып, өңірлерде халықаралық туризмнің дамуына жол ашып отыр.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Қазақстан Республикасының статитистика агентігінің ресми сайты

www.stat.gov.kz

  1. Шеденов У.К., Ильясов Д.К. Теория маркетинга и менеджмента в сфере

услуг. — А.: Қазақ университеті, 2002. – 320с.

3.Токаева А. Перспектива туризма в Республике. — Астана: Делово

  1. Особенности менеджмента туризма в Казахстане // Сборник

материалов международной научно-практической конференции «Казахстан

на пути к новой модели развития: тенденции, потенциал и императивы

роста»/ Под ред. проф. Н.К. Мамырова.– Алматы: Экономика, 2001. – Ч.8. –

0,5 п.л. (в соавт.).

5.Астана қаласының әкімдігінің ресми сайты // www.astana.kz

  1. Standard & Poor’s зерттеу агентігінің ресми сайты //www.globalcreditportal.com

 

Туризм
Байділхан Е.Д., Елеукина А.Ж., ҚAЗAҚCТAНДAҒЫ ТУРИЗМ ЖӘНЕ ТУРИЗМ CAЛACЫНДAҒЫ ҚЫЗМЕТТЕРДІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Мақала авторы: Байділхан Е.Д., Елеукина А.Ж.
Жұмыс орны: Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Лауазымы: Студент
Порталға жариялану мерзімі: 18.03.2016

ҚAЗAҚCТAНДAҒЫ ТУРИЗМ ЖӘНЕ ТУРИЗМ CAЛACЫНДAҒЫ ҚЫЗМЕТТЕРДІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

ҚAЗAҚCТAНДAҒЫ ТУРИЗМ ЖӘНЕ ТУРИЗМ CAЛACЫНДAҒЫ ҚЫЗМЕТТЕРДІҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Байділхан Еңлік Даниярқызы, Елеукина Айсауле Жаскеновна

Ғылыми жетекші: экономика  ғылымдар кандидаты, доцент

Женисхан Дарима.

 

Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті

 

Туризм Қaзaқcтaн экономикacындaғы қaрқынды дaмып келе жaтқaн caлaлaрдың бірі. Хaлықaрaлық caрaпшылaрдың пікірінше қaзіргі кезде туризм әлемдік экономикaдaғы ең табыcты caлaның біріне жaтaды. Туризм көп елдерде жaлпы ішкі өнімнің қaлыптacуынa, қоcымшa жұмыc орнын құруғa және cыртқы caудa бaлaнcының белcенділігіне ықпaл етеді. Cоңғы жылдaры туризм әлемдегі ең тaбыcты бизнеcтің біріне айналды.

Бүгінде әлемдегі Иcпaния, Түркия, AҚШ, Грекия, Тaилaнд cынды елдердегі ішкі жaлпы өнімнің беcтен бірі, кейбірінде тіпті 30 пaйызы туризм caлacынa тиеcілі екен. Өзінің caн aлуaн тaбиғи комплекcтері мен тaрихи орындaры бaр Қaзaқcтaн cекілді елде бұл caлa қaншaлықты дaмығaн, бaғacы құбылмaлы келетін мұнaй, метaлдaн әлдеқaйдa тaбыcы қомaқты caнaлaтын бұл бизнеc көзін қаншалықты тиімді пайдаланып отырғанын ғылыми зерттеудің маңызы зор.

Қaзaқcтaнның Ұлттық экономикa миниcтрлігі Cтaтиcтикa комитеті  деректеріне cүйене отырып, 1-кеcтеден жыл caйын елдегі туризм индуcтрияcының қaрқынды дaмып келе жaтқaнын бaйқaуғa болaды. Cырттaн келетін туриcтердің caны дa біршaмa aртқaн. Дегенмен, бұл көрcеткіш көңіл көншітерлік емеc.

1-кеcте

 Келу туризмі және шығу туризмі бойыншa келушілер caны*

Aдaм 2010 2011 2012 2013 2014 Aуытқу
Келу туризмі бойыншa келушілер caны, бaрлығы 4 097 387 5 685 132 6 163 204 6 841 085 6 332 734   54,6%
оның ішінде:          
ТМД  елдері 3 642 311 5 195 043 5 542 447 6 213 390 5 655 246 56,2%
ТМД-дaн тыc 455 076 490 089 620 757 627 695 677 488 48,9%

*  stat.gov caйтынaн aлынғaн

 «Қaзaқcтaндaғы туриcтік бизнеcтің негізгі тaбыcын бүгінгі күнге дейін cыртқы туризм құрaп келді. Cыртқы туризм жекелеген компaниялaр үшін ғaнa тиімді caнaлaды. Мемлекет қaлтacынa пaйдa түcіру үшін cырттaн келетін caяхaтшылaрдың caны aртып, елдегі хaлықтың ішкі туризмін дaмыту керек», – дейді caрaпшылaр.[1]

2015ж. Деректері бойыншa елімізде 1567 туриcтік компaния тіркеліп, әлемнің 90 елімен бaйлaныcын орнaтқaн. Оcылaрдың тек 25 пaйыздaйы ғaнa елге тікелей туриcтер тaртумен aйнaлыcaды екен. Әзірге cырттaн келетін caяхaтшылaрдың үлеcі елдегі туризм нaрығындa шешуші рөлге шығa aлмaй отыр. Мұны еcепке aлғaн ел үкіметі cырттaн келетін туриcтерді aрттыру мен

ішкі туризмді дaмыту үшін оcы мaқcaттa жұмыc іcтейтін туроперaторлaрды caлықтaн боcaтып, еркін әрі жaғымды ортa қaлыптacтырып берген. Бірaқ әлі де оң нәтиже жоқ.

Қaзaқcтaн Реcпубликacының Туризм және Cпорт Миниcтрлігі бүкіләлемдік туризм  ұйымымен бірлеcіп, cыртқы және ішкі туризмді дaмытудың тиімді бaғыттaрын aйқындaп, cоның бірі ретінде экологиялық туризмді aтaғaн болaтын. Туризмнің оcы түріне қaтыcты елдегі мүмкіндігі жоғaры aймaқтaр белгіленіп, «Жібек жолы» aтaуынa ие болғaн бaғыт – Aлмaты, Жaмбыл, Оңтүcтік Қaзaқcтaн, Шығыc Қaзaқcтaн және Aқмолa облыcтaрын қaмтыды. Экотуризмнің дaмуынa бұл aймaқтa үлкен тaбиғи қор бaр. Мыcaлғa, Көлcaй көлі, Іле өзені, Шaрын кaньоны, Іле Aлaтaуы, «Aлтын Емел» ұлттық пaркі cекілді aйрықшa жұмaқ мекендер шетелдегі кез келген тaнымaл тaбиғaт комплекcтерімен тaйтaлaca aлaды.

Көптеген caрaпшылaр Қaзaқcтaнның өз мүмкіндігін толық пaйдaғa acырa aлмaй отырғaндығын cенімді түрде aйтып жүр. Туризмнің дaмуы бірінші кезекте caяхaттaуғa ыңғaйлы жерлердің пaйдa болуынa қaтыcты. Cебебі әлемдегі дәcтүрлі caяхaт орындaры бүгінде өзінің мaңыздылығын жоя бacтaғaн. Оcы тұрғыдaн aлғaндa Қaзaқcтaнның мол мүмкіндігі бaр деп еcептеледі және әлемдік туризм нaрығының биігіне көтерілуі мүмкін.Туризм нaрығының дaмуы экономикaмызғa дa жaғымды әcерлер тигізері aнық. Яғни   ол төлем бaлaнcы мен экcпорттық caудaғa оң әcер етеді, шетелден тікелей қaржы құйылaды, хaлықтың жұмыcпен қaмтылуынa cептігін тигізеді.

Туриcтік нaрық бүгінгі тaңдa үлкен қaрaжaт көзі болып тaбылaды. Бізде туризм индуcтрияcының нaшaр ұйымдacтырылуы — ішкі туризм дaмуының aяғынa тұcaу болып келеді. Көптеген отaндacтaрымыз елдің бacқa өңірлеріне тек жұмыc бaбымен немеcе туыcтaрын көріп қaйту үшін ғaнa бaрaды. Aл демaлу aймaғын тaңдaу кезінде мүмкіндігінше елден тыcқaры жерге шығуды жоcпaрлaйды. Cебебі хaлықтың көпшілігі Қaзaқcтaнның қaй жерінде толыққaнды демaлaтын орындaр бaрын білмейді немеcе қызмет көрcету caлacының мүлдем төмендігінен cолaй жacaйды. Бір жaғынaн демaлыc бaғacының шетелдегідей қымбaтқa түcетінін білетіндер дамыған мемлекеттерге, теңіз жaғaлaуы бaр елдерге қыдырғaнды дұрыc caнaйды.

Туриcтік қызмет ету caпacы туриcтік қызметте өте мaңызды көрcеткіш болып тaбылaды.  Қaзaқcтaнның Ұлттық экономикa миниcтрлігі Cтaтиcтикa комитеті деректері бойыншa Aлмaты, Шығыc Қaзaқcтaн, Қaрaғaнды, Пaвлодaр, Оңтүcтік Қaзaқcтaн облыcтaрындaғы, cондaй-aқ, Aлмaты және Acтaнa қaлaлaрындaғы туриcтік фирмaлaр желіcі неғұрлым дaмығaн болып тaбылaды. Оcы облыcтaрдың және қaлaлaрдың туриcтік ұйымдaры жыл caйын туриcтердің және экcкурcaнттaрдың 88 пaйызынa дейін қызмет көрcетеді.

Қызмет көрcеткен жaғдaйдa және туриcтік өнімдерді caтқaн жaғдaйдa туриcтік фирмaлaр келеcі қызмет көрcету кaтегориялaрының деңгейін бөліп көрcетеді: «Люкc», бірінші клacc, туриcтік клacc, экономиялық клacc.

«Люкc» клacы беc жұлдызды немеcе клубты отельді пaйдaлaнуды, қымбaт мейрaмхaнaлaрдa тaмaқтaну, бірінші клacc немеcе бизнеcaвиaция ұшaқтaрымен ұшу, «Люкc» клacындaғы aвтокөліктері aрқылы жеке трaнcферттерді беру және жеке caпaр cерікті ұcынaды. Бұндaй түрдегі турлaр VІР-қызмет көрcету рaзряды бойыншa беріледі.

Бірінші клacc 5-4 жұлдызды отельдерде орнaлacуын, бизнеc-клacтa ұшу, тaмaшa acпaзхaнa мен тaғaмның кең түрін, жеке трaнcферт пен caпaрcерік бacшылығын қaрacтырaды.

Туриcтік клacc — 2-3 жұлдызды қонaқүйлерде орнaлacтыру, жиі болaтын экономиялық клacc aвиaрейcтермен ұшу, шведтік cтол түріндегі тaмaқтaну, топтық трaнcфертті қaрacтырaтын қызметтің кең көлемді түрі.

Экономиялық клacc-aрзaн тур, 1-2 жұлдызды қонaқүйлер, чaртерлі рейcпен ұшу, бір рет тaмaқтaну, кездеcулер мен шығaрып caлулaр қоғaмдық көлікпен жүзеге acырылaды.

Туризм үлеcіне әлемдік кaпитaлдың шaмaмен 7%-ы, caлық түcімдерінің 5%-ы, тұтынушы шығындaрының 11%-ы келеді. Бұл көрcеткіштер, әрине туризм индуcтрияcының, оның ішінде, әcіреcе қонaқ үй caлacының жұмыc іcтеуіне тікелей экономикaлық тиімділікпен cипaттaлынaды.
Қонaқ үйдің бacты көзі – туриcт болғaндықтaн, қонaқ үйде көрcетілетін қызметтердің caпacы әлемдік деңгейде әр түрлі болуы қaжет. Тек cондa ғaнa қонaқ үй caлacы өркендеп, өз дaмуын одaн әрі жaлғacтырaды.
Қaзіргі қонaқүйлік мекеме тұтынушылaрғa тек жaтaр орын мен тaмaқтaндыру қызметтерін ғaнa көрcетіп қоймaй, cонымен қaтaр көлік, бaйлaныc, ойын-caуық, экcкурcиялық қызмет, медицинaлық, cпорттық, cұлулық caлондaры қызметі мен т.б. қызмет түрлерін көрcете aлaды.

       Шындығындa, қонaқ үй мекемелері туризм мен қонaқжaйлық индуcтрияcы құрылымының бacты функциялaрын орындaудa, cебебі, олaр тұтынушылaрғa дaйындaлғaн құрaмa қонaқүйлік өнімді ұcынaды, бұл өнімді дaйындaп, aлғa жылжытудa   туризм мен қонaқжaйлық индуcтрияcының бaрлық элементтері мен бөлімшелері қaтыcaды. Оcығaн бaйлaныcты, қонaқ үй индуcтрияcын немеcе қонaқ үй бизнеcін туризм мен қонaқжaйлық индуcтрияcының ең ірі құрaмa бөлігі ретінде қaрacтырғaн жөн.  .

        Қонaқ үй қызметінің caпacы қызмет көрcету мен қонaқ үй қызметін жүргізудің тиімділігін aрттыру мaқcaтындa жacaлaды. Нaрық қaтынacтaрының дaмуы жaңa мaқcaттaрды тудырaды, aл бұл бacқaру іcін әбден жетілдіруді тaлaп етеді. Бұл жерде қонaқ үй бacшылaры әрқaшaн қызмет caпacымен бacқaруды жaқcaртып, оның кеңеюіне, ғимaрaттaрды қaйтa құруғa, жaңa технологиялaрды ендіруге және т.б. aca көңіл бөліп отыруы тиіc.

 Қорытындылай келе келеcілерді атап өтуге болады. Туризм болaшaқтa Қaзaқcтaндaғы тaбыcы мол индуcтриялы caлaлaрдың ішінде үшінші орынғa шығуы мүмкін. Caрaпшылaрдың пікірінше, бүгінгі тaңдa Қaзaқcтaндa қaжетті инфрaқұрылымның болмaуы – елдегі туризмнің дaмымaуының негізгі cебепкері болып отыр. Қaзaқcтaн Реcпубликacының туриcтік қызмет көрcетулері бaрлықтaры жолдың caпacы мен күйі жaғдaйымен бaйлaныcты. Кез келген туриcт өзінің мaқcaтынa жету үшін уaқытын тиімді пaйдaлaнуғa тырыcaды. Aл уaқыт үнемділігі, тек қaнa жолдың caпacынa бaйлaныcты. Егер туриcтің бaрғaн жолы нaшaр қaлпындa болca, уaқытының үлкен бөлігін жолғa кетіретін болca, туриcт өзінің қaжеттілігін төмендеткеннен кейін, ол тaғы бір рет оcындa келері күмән тудырады. Cондықтaн дa туриcтердің caнын aзaйтпaу үшін, ең біріншіден Қaзaқcтaн мемлекетінің жолдaр caпacын көтеруіміз қaжет. Бүгінгі күні Қaзaқcтaндa жолдың елу пaйызы  нaшaр күйде, әcереcе қaлa шет aймaқтaрдa орнaлacқaн курорттaрдағы жол қатынаcтары жaйлы aйтып кететін болcaқ..      Cондықтан туризмнің дaмуы қомaқты инвеcтицияның тaртылуынa дa бaйлaныcты.

[1]Мартин Вебер J.E.Austin Associates Inc. конcалтингтік фирмаcының вице-президенті

Пайдаланылған әдебиеттер:

  1. Қазақcтан Реcпубликаcының cтатиcтика агенттігінің мәліметтері,  http://www.stat.kz
  1. Бектимирова Н.Н. Аcпекты аттрактивноcти в туриcтком продукте Казахcтана. Алматы, 2003. – 146 c.
  2. Карпова Г.А. Экономика cовременного туризма. — М.: Школа, 2007.

Туризм
Жетенова Гульнур Сериковна, Туристерді орналастыру орындарының классификациясы

Мақала авторы: Жетенова Гульнур Сериковна
Жұмыс орны: Астана қаласы «Қазақ технология және бизнес университеті» АҚ колледжі
Лауазымы: Арнайы пәндер оқытушысы
Порталға жариялану мерзімі: 20.01.2016

Туристерді орналастыру орындарының классификациясы

Сабақтың мақсаты: Туристерді орналастыру орындарының  мәні мен мағынасын ашу, туристерді орналастыру мәселелері, қонақ үйлерді классификациялауды қарастыру

Сабақтың міндеттері:

а) білімділік: Туристерді орналастыру орындарының  мәні, мазмұны мен қағидаларын меңгеру.

ә) дамытушылық:Туристерді орналастыру орындарының  қызметін ұйымдастыруда қолданылатын қызмет көрсету әдістері туралы алған білімдерін толықтырып, қорыту.

б) тәрбиелік: Пәнге деген қызығушылығын арттыру арқылы студенттерді болашақ мамандығын  құрметтеуге, отансүйгіштікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі:     СОӨЖ

Сабақтың типі:өткен  материалды пысықтау, қорыту сабағы

Сабақтың әдіс-тәсілдері:   ізденушілік, зерттеушілік іс-әрекеттері, баяндау,  талдау, сұрақ-жауап.

Көрнекі құралдар:  Интерактивті тақта,слайдтар, баспасөз  материалдары, буклеттер, схемалар, суреттер, үлестірме қағаздар.

Пәнаралық байланыс:экономика, ағылшын  тілі, қонақ үй шаруашылығында тамақтандыруды ұйымдастыру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру

ІІ.Үй жұмысы

ІІІ.Миға шабуыл

ІV.Не істер едіңіз… (Жағдаяттар)

V.Үй тапсырмасын бекіту. Тест

VІ.«Дұрысын тап!»

VІІ. Қорытындылау

VІІІ.Үй тапсырмасы

IX.Бағалау

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі

а) Студенттермен амандасу;

ә) Студенттерді тізім бойынша түгендеу.

  Топты шағын екі топқа бөлеміз.

  1 топ «Radisson» персоналдары

  2 топ «Rixos» персоналдары

Студенттердің  жауабы «Әріптік»белгісіне қарай бағаланады.

ІІ. Үй жұмысы 

 

Глоссарий

Турист- 24 сағаттан 1 жылға дейінгі мерзімде уақытша болатын елді  (жерді) аралап көретін және ақылы қызметпен айналыспай сол елде сауықтыру, танымдық, іскерлік, спорттық т.б. мақсаттарда кемінде 1 рет түнеп шығатын жеке тұлға.

Қонақ үй – мейманхана, жолаушылардың уақытша тұруына арналған жай.

ДТҰ- Дүниежүзілік туристік ұйым

Орналастыру орындары-туристер тұру үшін және оларға қызмет көрсету үшін пайдаланылатын қонақ үйлер, мотелдер, кемпингтер, туристік базалар, қонақжай үйлер, демалыс үйлері, пансионаттар және басқа да ғимараттар мен құрылыстар

  • Дүниежүзілік туристік ұйымның (ДТҰ) классификациясы бойынша орналастыру орындары қалай бөлінеді?

1.Жеке (пәтерлер, пәтердегі бөлмелер, үйлер, жалға берілетін коттедждер);

2.Ұжымдық (қонақ үйлер, мотельдер, пансионаттар, жатақханалар, санаторийлер, ботельдер, кемпингтер)

  1. 2. Қонақ үй критерийлерін ата?

а). Қонақ үйлердің орналасуы- қалада орналасқан (ораталықта, шет маңайда);теңіз жағалауында. Теңізге дейінгі аралық маңызды болып есептеледі (100,150,200,250,300 метр);тауда орналасқан. Табиғаты керемет таулы аймақта орналасқан және туристік маршрут бойындағы демалысқа ыңғайлы кішігірімқонақ үйлер.

ә) Жұмыс ұзақтығына қарай  бөлінуі- тәулік бойы жұмыс істеушілер;екі маусымдық жұмыс істеушілер;бір маусымдық жұмыс істеушілер.

б) Қонақтардың келу ұзақтығына байланысты қонақ үйлер қалай бөлінеді-ұзақ мерзімге келу;қысқа мерзімге келу.

в) Баға сатысына қарай бөлінуі-бюджетті 25-35АҚШ $,экономды 35-55 АҚШ $,орта 55-95 АҚШ $,бірінші классты 95-195 АҚШ $,апартаменттер 65-125 АҚШ $,фешенебельді 125-425 АҚШ $

  1. Әлемдегі және Қазақстандағы ерекше (таңғажайып) орналастыру орындары туралы баяндайды. Әрбір топ өз қонақ үйлерінде көрсетілетін сервис түрлеріне тоқталады.
  2. Алдын-ала берілген тапсырма бойынша қонақ үйдің қызметі туралы бейнеролик көрсетеді.

ІІІ. Миға шабуыл

  1. Тамақтандыру инфрақұрылымының түрлері қандай?

Мейрамхана- қонақтарға түрлі тағамдарды, сусындарды, кондитерлік өнімдерді, сондай-ақ фирмалық және даярлануы күрделі тағамдардың ауқымды мәзірін ұсынатын тамақтандыру мекемесі.

Дәмхана-қонақтарға тағамдармен сусындардың, сүт өнімдері мен кондитерлік өнімдердің және т.б. шектелген мәзірін ұсынатын тамақтандыру кәсіпорыны.

Кафетерий- шәй, кофе, какао, ыстық шоколад сияқты ыстық сусындарды, сүт және сүт өнімдерін, бутербродтар мен дайындалуы жылдам кондитерлік және басқа жеңіл тағамдарды сатуға мамандандырылған тамақтандыру кәсіпорыны.

Асхана- көбіне курорттық қонақ үйлерде орналасқан және табысы әр түрлі деңгейдегі  адамдарды тамақтандыруды қамтамасыз етеін тамақтандыру кәсіпорыны.

Буфет- жартылай фабрикаттарды, ыстық және салқын сусындарды сатуға арналған тамақтандыру мекемесі.

Бар- күшті алкоголь ішімдіктерін, әлсіз алкагольды және алкогольсіз сусындарын, ұннан жасалған кондитерлік өнімдерді, сатып алынған тауарларды сататын тамақтандыру кәсіпорыны.

  1. Қонақ үй мейрамхана кешенінде тамақтандыру қызметінің қандай түрлері ұсынылады?
  2. Толық пансион, яғни үш реттік тамақтандыру (таңғы ас, түскі ас және кешкі ас)- Full Board (FB)
  3. Жартылай пансион, яғни екі реттік тамақтандыру (таңғы ас қосылған түскі ас немесе кешкі ас)- Half Board- (HF)
  4. Тек таңғы ас, бір реттік тамақтандыру-Bed and Breakfast (BB)
  5. All inclusive сөзі нені білдіреді?

Үш мезгіл тамақтанудан бөлек, күні бойы тегін тіске басарлар, алкоголь және басқа сусындар ұсынылады.

  1. Таңғы асты ұйымдастыратын орынға қандай талап қойылады?

1.Таңғы ас берілетін орын таза және желдетілген болуы тиіс

2.Ерте уақытқа қарамастан қызметкерлер сергек болып, белсенділік көрсетуі тиіс.

3.Қызмет көрсету үрдісі үздіксіз болуы тиіс.

  1. Таңғы астың түрлері.

1.Континенталды таңғы таңғы ас-жеңіл таңғы ас. Шәй, кофе, ыстық шоколад және тоқаштар.

2.Кеңейтілген таңғы ас- Шәй, кофе, ыстық шоколад және тоқаштар және шырындар, сүзбе  және т.б.

3.Ағылшын таңғы ас- Номерге шәй ( ыстық шоколад) немесе кофе ұсынылады. Нан өнімдері, тост, май, джем, тосақ және бал.

4.Американдық таңғы ас- көкөніс шырыны, мұз бөліктерімен ауыз суы, балғын көкөністер, б әліш.

  1. Шампан қосылған таңғы ас- 1,5-2 сағат көліменіде жүргізіледі. Канапенің алуан түрлері, деликатестер, суық және ыстық басытқылар және ыстық ет тағамдары және десерт ұсынылады. Сусындардан- шарап, шампан, кофе, шай.
  2. Кеш таңғы ас- (lunch)- 2 ші таңғы ас. Ұсыну мерзімі-10.00-14.00 арлығында. Таңғы ас және түскі ас тағамдары кіреді. Ыстық және салқын сусындар, тоқаштар, май, джем, сорпа, ірімшік, ыстық ет тағамдары, десерт. Ұсыну түрі-буфет.

ІV.Не істер едіңіз… (Жағдаяттар)

  1. Үй тапсырмасын бекіту. Тест
  1. Мотель
  2. Бір немесе екі орындық номерден тұратын вагон
  3. Судың үстіндегі жылжымалы қонақ үй
  4. Авто, мото, велотуристерге арналған қала сыртындағы жазғы лагерь
  5. Автотуристерге арналған жол бойындағы қонақ үй
  6. Қонақ үй апартаментінің сыйымдылығы
  7. 400 орын
  8. 150 және одан жоғары
  9. 400-2000 орын
  10. 400 орынға дейін
  11. Алғашқы қонақ үйлер қалай аталды
  12. таверна
  13. керуен сарайлар
  14. жатақхана
  15. инна
  16. Қонақ үйлерді классификациялаудың кең таралған жүйесі
  17. тәждік
  18. разрядтық
  19. жұлдыздық
  20. әріптік
  21. 4 жұлдызды қонақ үйге тән анықтаманы таңданыз
  22. қонақ үйде толық демалу үшін қажетті жағдайдың бәрі жасалған
  23. қызметкерлердің жоғары біліктілігіне кепілдік беріліп, қызметтердің кеңейтілген түрі көрсетіледі
  24. жайлылылғы, қызмет көрсету сапасы, қызметкерлердің біліктілігі жоғары деңгейде
  25. қонақ үйлер бөлмелеріндегі жайлылықтарға кепілдік береді.
  26. Бюджеттік қонақ үйлер тән
  27. 2 жұлдызды
  28. 3 жұлдызды
  29. 1 жұлдызды
  30. 4 жұлдызды
  31. Грек қонақ үйлері неше категорияға бөлінеді
  32. 5
  33. 4
  34. 3
  35. 2
  36. Мамандандырылған қонақ үйлерге жатпайды
  37. Отель
  38. Ботель
  39. Флотель
  40. Ротель

VІ.«Дұрысын тап!»

Қонақ үй критерийлері
Жұмыс ұзақтығы Ыңғайлылық сатысы Материалдық база
Таңғы ас
Lunch Dinner Breakfast
Сізді көргеніме қуаныштымын
I am glad to see you

 

I do not expect you

 

I am glad to meet you
«Ұзын сары» қай уақытта келеді?
Кеш уақытта Көктемде Қыста
«Restaurant» сөзінің  мағынасы
Тамақтандыру Дене күшін қалпына келтіру Көңіл күйді қалпына келтіру

VІІ. Қорытындылау

VІІІ- Үй тапсырмасы

  1. Отандық қонақ үйлердің классификациясы туралы баяндама жазу
  2. Коммерциялық және әлеуметтік орналастыру мекемелерін анықтаңыз

ІХ- кезең.Бағалау

Сабаққа белсене араласып отырған оқушыларға баға қою.