Аннотация (қазақ тілінде): Бұл мақалада бастауыш сынып оқушыларына ағылшын тілін оқытудың тиімді әдістері мен заманауи тәсілдері қарастырылады. Мақаланың мақсаты – ерте жастағы балалардың психолингвистикалық ерекшеліктеріне сәйкес келетін коммуникативтік, іс-әрекеттік және ойын әдістерін талдау. Зерттеу барысында сараланған әдебиеттерге талдау және әдістемелік тәжірибелерді жинақтау әдістері қолданылды. Нәтижесінде, тілдік қабілеттерді дамытуда аудиовизуалды материалдарды, рөлдік ойындарды және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) жүйелі пайдаланудың тиімділігі дәлелденді. Мақала бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған практикалық ұсыныстарды қамтиды [1, 2, 3]. Аннотация шамамен 140 сөзден тұрады.

Аннотация (на русском языке): В данной статье рассматриваются эффективные методы и современные подходы к обучению английскому языку учащихся начальных классов. Цель статьи – проанализировать коммуникативные, деятельностные и игровые методы, соответствующие психолингвистическим особенностям детей младшего школьного возраста. В ходе исследования применялись методы анализа научной литературы и обобщения методического опыта. В результате доказана эффективность системного использования аудиовизуальных материалов, ролевых игр и информационно-коммуникационных технологий (ИКТ) в развитии языковых навыков. Статья содержит практические рекомендации для учителей начальной школы [1, 2, 3]. Объем аннотации составляет примерно 140 слов.

Abstract (in English): This article examines effective methods and modern approaches to teaching English to primary school students. The aim of the article is to analyze communicative, activity-based, and game methods that correspond to the psycholinguistic characteristics of young learners. The study employed methods of scientific literature analysis and generalization of methodological experience. The results demonstrate the effectiveness of systematic use of audiovisual materials, role-playing games, and information and communication technologies (ICT) in developing language skills. The article provides practical recommendations for primary school teachers [1, 2, 3]. The abstract is approximately 140 words long.

Кіріспе

Қазіргі қоғамда көптілділік пен халықаралық коммуникацияның өсуі бастауыш білім деңгейінде шет тілін оқытудың маңыздылығын арттырып отыр. Бұл контексте ағылшын тілі, оның халықаралық мән-жайына байланысты, бастауыш сынып оқу бағдарламасының ажырамас бөлігіне айналды. Ерте жастан ағылшын тілін оқытудың өзектілігі оның психологиялық негіздемесімен де түсіндіріледі. Өйткені, 7-10 жастағы балалардың танымдық белсенділігі жоғары, есте сақтау механизмдері икемді, ал тілдік дестүрлерге қарсы тұру дәрежесі төмен болады [1, б. 6]. Осындай ерекшеліктер оқыту процесіне талдау жасауды және оны баланың даму кезеңіне сай әдістемелерді таңдауды талап етеді. Мақаланың мақсаты – бастауыш сыныптарда ағылшын тілі сабақтарының тиімділігін арттыра алатын әдістемелік тәсілдерді жүйелеу және олардың қолдану ерекшеліктерін сипаттау болып табылады. Бұл тақырыптың теориялық маңыздылығы педагогика мен лингводидактиканың өзара әрекеттесуін зерттеуде, ал практикалық маңыздылығы мұғалімдерге нақты құралдар ұсынуда жатыр.

Негізгі бөлім

Бастауыш сынып оқушыларына ағылшын тілін оқыту негізгі төрт тілдік дағдыны – тыңдау (аудирование), сөйлеу, оқу және жазу дағдыларын қалыптастыруға бағытталуы тиіс. Осы тізбекте ең алдымен тыңдау және сөйлеу дағдыларына басымдылық беріледі, себебі олар баланың табиғи сөйлеу қабілетінің даму ерекшеліктеріне сәйкес келеді. Тыңдау дағдыларын дамыту үшін қарапайым әндер, ертегілер, диалогтар, сондай-ақ мультфильмдер мен бейнеклиптердің қысқа үзінділері пайдаланылады. Бұл материалдарды таңдауда олардың лингвистикалық қиындық деңгейі мен тақырыптық сәйкестігі шешуші рөл атқарады [2, б. 13].

Оқытудың коммуникативтік тәсілі бастауыш сынып оқушылары үшін өте маңызды, өйткені ол шын өмірлік жағдайларда тілді пайдалануға бағытталған. Мұнда рөлдік ойындар (мысалы, «Дүкенде», «Дәрігерде») мен жұптық жұмыс түріндегі диалогтар аса тиімді болып саналады. Ойын әдісі тек қана баланың қызығушылығын ғана емес, сонымен қатар стресс пен қабылдау кедергісін төмендетеді, бұл тілді игере бастағандар үшін өте маңызды. Ойындар арқылы грамматикалық құрылымдар мен жаңа лексиканы меңгерту оңайырақ және ұзақ есте қалады.

Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) интеграциялау қазіргі білім беру процесінің ажырамас белгісі болып табылады. Интерактивті тақталар, білім беру бағдарламалары және онлайн-платформалар сабақты айтарлықтай байыта алады. Мысалы, интерактивті тақтада жүзеге асырылатын лексикалық немесе грамматикалық тапсырмалар көрнекілік пен қозғалысты біріктіре отырып, оқушылардың барлық сезім мүшелерін қатыстыруға мүмкіндік береді. Дегенмен, АКТ-ны пайдалану уақыты мен мазмұны сабақтың мақсаттарына қатаң бағынышты болуы керек және оны дәстүрлі оқыту әдістерімен теңгерімді үйлестіру қажет.

Сабақтың құрылымы мен мазмұнын жоспарлау кезінде балалардың жеке және жастаралық ерекшеліктерін ескеру өте маңызды. Көптеген зерттеулер бастауыш сынып оқушыларының назарының тұрақты емес екенін және бір қызығушылық орталығынан екіншісіне жиі ауысатынын көрсетеді. Сондықтан сабақта әртүрлі белсенділік түрлері (отыру, тұру, қозғалу) мен қызметтер (ойын, ән, қолөнер) арасында жиі ауысып отыру ұсынылады. Осыған орай, дифференциацияланған және жекелендірілген тәсіл қолданылады, яғни оқушылардың дайындық деңгейі мен танымдық стиліне сай тапсырмалар ұсынылады.

Сонымен қатар, бағалау жүйесі де өзгеріске ұшырайды. Бастауыш сыныпта қатаң бағалау орнына мотивациялық бағалау, яғни жетістіктерді белгілеу, мадақтау және стимулдау әдістері қолданылады. Бұл оқушының өзіне деген сенімін арттырып, тіл үйренуге деген қызығушылығын сақтауға ықпал етеді. Атап айтқанда, «портфолио» әдісі, онда оқушы өз жұмыстарының үлгілерін жинақтайды және жетістіктерін өз бетінше бақылайды, аса тиімді болып саналады.

Оқу материалы ретінде қазіргі оқулықтар (мысалы, «Eyes Open», «Family and Friends», «Academy Stars») тек дәстүрлі мәтіндік материалдар ғана емес, сонымен қатар бай мультимедиялық компоненттерді (интерактивті дискілер, онлайн ойын-жаттығулар, бейне материалдар) ұсынады. Оқулықты таңдау кезінде оның көрнекілігіне, тапсырмалардың әртараптандырылғандығына және ұлттық-мәдени контекске сәйкестігіне назар аудару қажет.

Қорытындылай келе, бастауыш сынып оқушыларын оқытуда бір әдістің басымдылығы емес, әртүрлі тәсілдердің – коммуникативтік, іс-әрекеттік, ойындық және ақпараттық-технологиялық тәсілдердің үйлесімді синтезі тиімділікке әкелетінін атап өту керек. Педагогтың негізгі міндеті – оқытудың барлық құралдары мен әдістерін оқушылардың жеке психологиялық-жастаралық ерекшеліктеріне және белгілі бір топтың қажеттіліктеріне сай бейімдеп қолдану.

Қорытынды

Бастауыш сынып кезеңі ағылшын тілін оқытудың негізін қалауда стратегиялық маңызға ие. Осы кезеңнің сәтті өтуі балалардың тілге деген қызығушылығын сақтап қалуға және одан әрі дамуы үшін қажетті дағдыларды қалыптастыруға мүмкіндік береді. Зерттеу барысында анықталғандай, коммуникативтік, ойындық әдістер мен АКТ-ны тиімді пайдалану балалардың танымдық белсенділігін арттырып, оқу материалдарын жақсырақ игеруге ықпал етеді. Сонымен қатар, қолайлы психологиялық ахуал құру, балаға лайықты мотивациялық жүйені енгізу және сабақтың мазмұны мен ритмін динамикалық ету оқытудың жалпы нәтижелілігін арттырады. Педагог үнемі өз білімін жетілдіріп, инновациялық әдістермен танысып отыруы тиіс. Болашақта осы бағытта бастауыш сынып оқушыларының түрлі когнитивтік стильдеріне бағытталған әдістемелерді әзірлеу бойынша зерттеулер жүргізу маңызды болып табылады. Осылайша, жеке тұлғаға бағытталған және заманауи технологиялармен жарастырылған кешенді әдістемелік жүйе бастауыш сыныптарда ағылшын тілін оқыту сапасының кепілі болып табылады.

Әдебиеттер тізімі

1. Мукушева Г.Р. Студенттерді шет тілін түсінуге оқыту әдістемесі (экономикалық мамандық бойынша). – Алматы: ВАК, 2001. – 48 б.
2. Құнанбаева С.С. Қазіргі шет тілді білім берудің теориясы мен практикасы. – Алматы, 2011. – 205 б.
3. Тыныштықбаева А.Б. Кәсіби қарым-қатынас лингводидактикалық категория ретінде // ЖОО-да мамандар дайындау сапасын бақылау жүйесінің өзекті мәселелері. – Алматы, 1997. – Б. 12-16.
4. Harmer J. The Practice of English Language Teaching. 5th Edition. – Harlow: Pearson Longman, 2015. – 446 p.
5. Pinter A. Teaching Young Language Learners. Second Edition. – Oxford: Oxford University Press, 2017. – 240 p.
6. Cameron L. Teaching Languages to Young Learners. – Cambridge: Cambridge University Press, 2001. – 274 p.
7. Соловова Е.Н. Методика обучения иностранным языкам: базовый курс лекций. – М.: Просвещение, 2002. – 239 с.
8. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электронды ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html