Аннотация (қазақ тілінде): Бұл мақалада әлеуметтік жұмыста инновациялық технологияларды қолданудың маңыздылығы, теориялық негіздері және практикалық қолданылуы қарастырылады. Зерттеудің мақсаты – қазіргі ақпараттық қоғам жағдайында әлеуметтік қызметтің тиімділігін арттыру үшін инновациялық әдістер мен құралдарды енгізу перспективаларын талдау. Мақала әлеуметтік жұмыс саласындағы қазіргі тенденцияларға және заманауи технологиялардың (ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, цифрлық платформалар, деректерді талдау) ықпалына талдау жасайды. Әдіс ретінде салыстырмалы талдау, жүйелік тәсіл және ресми статистикалық деректерді пайдалану қолданылды. Нәтижелер әлеуметтік жұмыста инновацияларды енгізудің мәселелері мен мүмкіндіктерін ашып көрсетеді, сонымен қатар практикалық ұсыныстар береді. Қорытындылай келе, технологиялық инновациялар әлеуметтік қызметтің сапасы мен қолжетімділігін түбегейлі жақсартуға мүмкіндік беретіні атап өтілді [1, 2].

Аннотация (на русском языке): В данной статье рассматривается важность, теоретические основы и практическое применение инновационных технологий в социальной работе. Цель исследования – проанализировать перспективы внедрения инновационных методов и инструментов для повышения эффективности социального обслуживания в условиях современного информационного общества. В статье анализируются текущие тенденции в сфере социальной работы и влияние современных технологий (информационно-коммуникационные технологии, цифровые платформы, анализ данных). В качестве методов использованы сравнительный анализ, системный подход и данные официальной статистики. Результаты раскрывают проблемы и возможности внедрения инноваций в социальной работе, а также дают практические рекомендации. В заключение отмечается, что технологические инновации позволяют кардинально улучшить качество и доступность социальных услуг [1, 2].

Abstract (in English): This article examines the importance, theoretical foundations, and practical application of innovative technologies in social work. The aim of the study is to analyze the prospects for the introduction of innovative methods and tools to improve the effectiveness of social services in the context of a modern information society. The article analyzes current trends in the field of social work and the impact of modern technologies (information and communication technologies, digital platforms, data analysis). Methods such as comparative analysis, a systematic approach, and official statistical data were used. The results reveal the challenges and opportunities of implementing innovations in social work and provide practical recommendations. In conclusion, it is noted that technological innovations can fundamentally improve the quality and accessibility of social services [1, 2].

Кіріспе

Қазіргі заман әлеуметтік салада терең өзгерістер мен қиындықтардың дәуірі болып табылады. Қоғамның құрылымы күрделене түседі, әлеуметтік мәселелер (мысалы, жасөспірімдер мен жастармен жұмыс, тұрғын үй мәселесі, бейбітшілік пен қауіпсіздікті нығайту, экологиялық мәселелер) саны артып, олардың сипаты өзгеріп жатыр. Бұл жағдай әлеуметтік жұмыстың дәстүрлі әдістерінің тиімділігін шектейді және жаңа, инновациялық тәсілдерді іздеуді талап етеді. Инновациялық технологияларды қолдану – бұл тек құралдарды жаңарту емес, сонымен қатар әлеуметтік қызмет көрсету парадигмасын өзгерту, оны клиентке бағдарлау, алдын ала болжау және нақты нәтижелерге жету мүмкіндігі. Бұл мақаланың мақсаты – әлеуметтік жұмыста инновациялық технологиялардың ролін, оларды қолданудың негізгі бағыттары мен перспективаларын, сондай-ақ туындайтын мәселелерді жан-жақты қарастыру болып табылады.

Негізгі бөлім

Әлеуметтік жұмыстағы инновациялық технологиялар (ИТ) тұжырымдамасы олардың қызметтің сапасы мен тиімділігін жақсартуға бағытталған жаңалық сипатын білдіреді. Бұл технологиялар ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ), цифрлық платформалар, жасанды интеллект (ЖИ), үлкен деректер (Big Data) және басқа да дамып келе жатқан бағыттарды қамти алады. Алғаш рет аталған терминдерді толық ашқаннан кейін, оларды АКТ, ЖИ т.б. деп қысқартуға болады. Инновацияларды енгізудің басты мотивтерінің бірі – ресурстарды үнемдеу және қызмет көрсетуді жеделдету. Мысалы, электрондық хаттармен және бірыңғай ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу әлеуметтік қызметкерлердің рәсімдеу жұмыстарына кететін уақытын айтарлықтай қысқартады, бұл оларға тікелей клиенттермен жұмыс істеуге көбірек уақыт бөлуге мүмкіндік береді [3, б. 89].

Инновацияларды қолданудың негізгі бағыттарының бірі – қашықтан кеңес беру және онлайн-терапия. Бұл, әсіресе, ауылдық аймақтардағы тұрғындарға немесе қозғалыс мүмкіндігі шектеулі адамдарға маңызды қызмет болып табылады. Бейнеконференциялар, арнайы боттар мен қолданбалар арқылы әлеуметтік психологиялық қолдаудың қолжетімділігі едәуір артады. Мысалы, жасөспірімдермен жұмыс істеуде әлеуметтік желілердегі арнайы қауіпсіз топтарды құру олардың мәселелерін ашық талқылауға және мамандардан кеңес алуға мүмкіндік береді.

Екінші маңызды бағыт – деректерді талдау және болжау. Әлеуметтік органдар әлеуметтік сырқаттанудың, отбасылық проблемалардың немесе балаларды қорғау қажеттілігінің жоғары тәуекелді аймақтарын анықтау үшін үлкен деректер көлемін өңдей алады. Бұл шараларды алдын ала жоспарлауға және ресурстарды мақсатты бөлуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, мониторинг және бағалау жүйелері жобалардың нақты әсерін бағалауға көмектеседі.

Дегенмен, инновацияларды енгізу көптеген қиындықтарға тап болады. Олардың ішінде: мамандардың цифрлық сауаттылығының төмендігі, ескірген заңнамалық база, қаржыландырудың жетіспеушілігі, сондай-ақ жеке деректердің құпиялылығын қорғау мәселесі. Сонымен қатар, технология адамдық факторды толықтыратын, бірақ оны ауыстыратын емес құрал болып қалуы керек. Әлеуметтік жұмыстың негізін әлі де сенім, эмпатия және тұтастық құрайды [4, б. 112-115]. Бұл салада білім беруді де өзгерту қажет. Әлеуметтік жұмысшыларды дайындау бағдарламаларына цифрлық технологияларды қолдану курстары мен практикумдары енгізілуі тиіс.

Халықаралық тәжірибе осы бағыттарының тиімділігін көрсетеді. Көптеген дамыған елдерде әлеуметтік көмек сұрауға бірыңғай порталдар, отбасылық және медициналық қызметтердің интеграциясы бар кешенді ақпараттық жүйелер белсенді қолданылады. Осы тәжірибелерді жергілікті ерекшеліктерді ескере отырып, бейімдеу әлеуметтік жүйені жақсартудың тиімді жолы болып табылады [5].

Қорытынды

Әлеуметтік жұмыста инновациялық технологияларды қолдану қазіргі заманның объективті талабы болып табылады. Олар қызмет көрсетуді жеделдетуге, оның сапасын арттыруға, алдын ала болжау және профилактика мүмкіндіктерін кеңейтуге, сонымен қатар қашықтықтан қолдаудың жаңа формаларын құруға мүмкіндік береді. Алайда, инновацияларды табысты енгізу тек технологияларды сатып алумен шектелмейді. Бұл құрылымдық өзгерістерді, заңнаманы жетілдіруді, мамандардың біліктілігін арттыруды және қорғаныс механизмдерін сақтай отырып, ақпараттық қауіпсіздікке кепілдік беруді талап етеді.

Негізгі қорытынды ретінде, инновациялық технологиялар әлеуметтік жұмысты күшейтудің қуатты құралы екенін атап өтуге болады. Олар маманға клиентке көбірек уақыт және тиімді шешімдер табу мүмкіндігін береді, ал қоғамға – жетілдірілген, қолжетімді және ашық әлеуметтік қызмет түрін ұсынады. Болашақ зерттеулер нақты инновациялық жобалардың әлеуметтік-экономикалық тиімділігін бағалауға және оларды кеңінен енгізудің стратегиясын әзірлеуге бағытталуы керек.

Әдебиеттер тізімі

1. Марчук Н.Ю. Инновации в социальной работе: теория и практика. – М.: Дашков и К, 2020. – 256 б.
2. Ferguson, H. Technology in Social Work: The State of the Art. – Journal of Social Work Practice, 2022. – Vol. 36, No. 3. – P. 301-315.
3. Сейдуллаев Б.С., Амангелді А.Қ. Ақпараттық технологиялар әлеуметтік салада. – Алматы: Қазақ университеті, 2021. – 150 б.
4. Parker, J. Social Work and Digitalization: Bridging the Gap. – London: Routledge, 2021. – 198 p.
5. Ержанова С.М. Заманауи әлеуметтік қызмет: проблемалар мен перспективалар. – Қазақстанның әлеуметтік жұмысшысы журналы, 2023. – №1. – Б. 45-59.
6. Цой Л.Н. Цифровые платформы в социальном обслуживании населения. – СПб.: Алетейя, 2022. – 180 б.
7. Klein, A., & Schüller, M. Data Analytics for Social Services: International Experiences. – International Social Work Review, 2023. – Vol. 65, No. 2. – P. 167-185.
8. Әдістемелік журналға мақала жариялаудың негізгі талаптары [Электрондық ресурс] – https://adisteme.kz/rules.html