Құрметті ұстаздар қоғамы! Сіздерді Мұғалімдер күнімен шын жүректен құттықтаймыз! Сіздердің бала көңілдеріңіз əр оқушының жандүниесін нұрландырып, жүрегіне шапағат нұрын төгуде. Мұғалімнен өнеге-білім алып, өмір теңізіне құлаш ұрған кез келген шəкірт ұстазымен мақтанады. «Мектептің жүрегі», «Бала жанының бағбаны»… Иə, бұл мектеп мұғалімі — ұстазға арналған теңеулер. Мұндай мадақтауларды жалғастыра берсек, даналық сөздер тізбегі шексіздікке ұласады. Мерейлі мерекеде дендеріңізге саулық, отбасыларыңызға амандық, істеріңізге сəттілік тілейміз.

Дорогие наши учителя! Поздравляем вас с днем учителя! Высоко ценим щедрость ваших любящих сердец, ваше терпение и понимание, преданность делу и любовь к нам — своим ученикам! Желаем крепчайшего здоровья, бодрости тела и духа, радости от вашего нелегкого труда и всяческих удач в личной жизни! Пусть вас окружают уважение и любовь, доброжелательность и милосердие, жизнерадостность и наша благодарность!
...

5 0

Кто читал эти книги в школьние годы? Обязательно поставьте лайки.

Сейчас молодеж читает Японские сказки. Может мы подскажем, в каких книгах больше морали?!

Мы запускаем новый проект 100 книг в старшей школе. Начали обратно перечитывать старые книги из школьных годов. Помогите составить список тех книг, которых рекомендуете старшим школьникам. После составления списка мы сделаем приложение в виде мобильной библиотеки.

Комплект из двух книг самого известного романа Драйзера. Основанная на реальных событиях криминально-судебная история. Психологическая драма и одновременно суровая отповедь «американской мечте» стала сюжетной основой нескольких фильмов. Привлекательный мир богатства, роскоши и развлечений — и отчаянная погоня за успехом и преступление как две стороны американской мечты.
...

2 4

В преддверии празднования всемирного дня учителя приглашаем всех педагогов принять участие в языковых олимпиадах "Wonder Words". 5-го октября все победители будут награждены знаками отличия. Подробнее: https://wonder.zti.kz ...

3 0

Познавательная олимпиада для дошкольников и школьников 1-6 классов. Олимпиада проводится в игровой форме и в этой игре используется один из самых лучших дидактических методов обучения. Вопросы викторины составлены лучшими учеными Казахстана, России и Бразилии. ...

2 1

Уважаемые участники образовательных мероприятий и авторы статей. Теперь на наших порталах в разделе результатов участий в открытом доступе не будут отражены данные участников. Документы можно будет проверять только путем ввода регистрационных номеров и сканированием QR. А в журнале "ADISTEME.KZ" из общего доступна будут скрыты сведения об авторах. В списке авторов будут указаные только имена и первые буквы фамилии. Данные будут видны только самим авторам. Также мы временно прекращаем публикацию энциклопедических журналов в онлайн формате. Это делается в целях обеспечения безопасности наших подписчиков. В последнее время стало очень много мошенников.

Также обратите внимание:
- Мы не звоним и не отправляем письма с приглашениями на участие в образовательных мероприятиях.
- Наши операторы никогда не просят смс или другие личные данные.
- Мы не пользуемся приложением ZOOM для организации конкурсов.
- Мы не продаем отличительные знаки.
- Мы не просим переводить взносы на счета физических лиц.
- Наши операторы ведут переписку только через защищенный канал Business WhatsApp и не раздают свои личные номера.
- Мы используем только Instagram, YouTube, WhatsApp и Mail.ru.
- Курсы совершенствования проводим только в своих порталах по темам использования авторских дистанционных образовательных технологий.
...

3 1

Білім саласында ең үздік компьютерлік ойын графикасының дизайнын құрастырғаны үшін Виллиан Цельсо Зарпеллон (Бразилия) "Тәлімгер" медалімен марапатталды. Өз ісінің нағыз маманы болған, шәкірт тәрбиелеген мамандар марапатталады.

За создание лучшего графического дизайна компьютерной игры в сфере образования награжден медалью "Наставник" Виллиан Цельсо Зарпеллон (Бразилия). Данная награда выдается специалистам, которые стали наставниками в своем деле и обучают других.

For the creation of the best graphic design of an educational computer game, Willian Celso Zarpellon (Brazil) was awarded the "Mentor" medal. This award is given to professionals who have become mentors in their field and teach others.
...

7 1

Нәзір Төреқұлов Халықаралық қорының Президенті профессор Сапарбаев А.Ж. тұңғыш дипломат Нәзір атамыздың өсиетін білім беру аясында жандандырып, оны халықаралық деңгейде шыңдата білгені үшін "Қоғам қайраткері" медалімен марапатталды. ...

10 3

My name is Kokon. I'm fighting villains from the Land of the Know-Nothings. Help me win this educational battle and we'll be good friends. I need smart friends. To everyone who helps me, I will send a friend certificate with the results of participation. And we will award the best student with the medal "For Special Achievements in Studying". ...

2 0

Меня зовут Кокон. Я сражаюсь со злодеями из страны Незнайек. Помоги мне выйграть эту образовательную битву и мы станем хорошими друзьями. Мне нужны умные друзья. Всем кто помогает мне я буду отправлять сертификат друга с результатами участия. А самого лучшего отличника мы наградим медалью "За особые успехи в учении". ...

4 2

Ескерту: Мақала сапасы туралы ақпараттарды, сертификат, анықтама және журналға тапсырыс беру батырмаларын мақала авторы немесе журнал тілшісі ғана көре алады.

Ыбырай Алтынсарин шығармашылығының көп қырлылығы

Плагиат

Бастауыш сынып
Ыбырай Алтынсарин шығармашылығының көп қырлылығы

Мақала авторы: Редакция ғана көре алады
Жұмыс орны: «Маяковский атындағы орта мектебі» КММ
Лауазымы: Бастауш сынып мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 30.11.2016
Журнал қорына жариялаған: Индира Т.



Плагиат көшірме: https://bigox.kz/ybyraj-altynsarin/

Әр заман, тарихи әр кезең әлеуметтік құбылыстар  өздерінің дарынды өкілдерін жарыққа шығарып отыратыны мәлім. Олар  халқының  мұқтажын көре біліп, халқының игілігі үшін бар күш- жігерін  аямай жұмсаған ардақты азамат ретінде халық тарихынан орын алып отырған. Мұндай азаматтардың игілікті дәстүрлері ұрпақтан- ұрпаққа жалғасып, елдің тарихи,  мәдени өміріне елеулі ықпал еткен.Солардың біреуі емес, бірегей- Ыбырай Алтынсарин болды.

Ыбырай Алтынсарин ұрпақ тәрбиесіне арналған шығармаларды көп жазды.Сол шығармалар арқылы тіршіліктің өзекті мәселелерін көтеруге бет бұрды. Ол қазақтың жазба әдебиетінің,  әдеби тілінің негізін қалаушылардың бірі болды.Әдебиетке тың тақырыптар, озық ойлар әкелді. Шиеленіскен тартысты, соны бейнелер арқылы бұрын болмаған жанр арқылы әдебиетті мазмұн жағынан, түр жағынан байытты.

Ыбырай   Алтынсариннің  жемісті еңбек етіп, едәуір  жақсы шығармалар қалдырған саласының бірі — проза болды.  Ыбырайға дейін шын мәніндегі көркем проза қазақ жазба әдебиетінде қалыптасқан жоқ еді. Ол жаңа үлгідегі көркем прозаны қалыптастырушы болды.

«Ең парасатты проза – дәл және қысқа жазылған проза» деген А.С.Пушкиннің пікірі өте орынды деп ойлаймын.[4. 128б.] Ыбырай әңгімелерін жанр жағынан үш топқа бөлген. Оның бірі – новелла, екінші тобы – ертегі, аңыз – үлгісінде жазылған әңгіме, үшіншісі – шағын көлемді мысал үлгісіндегі өнеге сөздер.

Бұл ретте – «Новелла – бұрын соңды көз көріп, құлақ естімеген тамаша оқиға туралы шындыққа сыйымды әңгіме»  деп Гете айтса,  Зейнолла Қабдолов – «Әңгіме –шағын көлемді эпикалық түрдің айрықша үлгісі» деген екен.

[2. 134б.][3. 7б.]

Мазмұны жағынан Ыбырай әңгімелері өз кезеңінің келелі мәселелерін қамтыды, әділдікке, адамгершілікке, ізгілік пен мейірімділікке, талаптылық пен білімділік секілді ізгі қасиеттерді игеруге шақырды. Нағыз күшті, нағыз құдіретті проза – жинақы проза. Жинақылық – мұқият мықтының ісі, онда айтпауға болмайтын шындық қана қалған  деп жазған ғалым – К.Паустовскийдің пікірін айта кеткен жөн деп  ойлаймын.[1. 50-51б.]

Ыбырай Алтынсарин өлең жазса да қысқа әңгімелер жазса да шынайы өмірмен, халық тұрмысымен байланыстыра отырып жазған. Демек,  Ыбырай әңгімелері қарапайым жазылған әрі нақты өмірмен байланысты. Әңгіме жанрының талаптарына толық сай келеді, ағартушының ойы айқын көрінеді. Қысқа әңгімелеріндегі көтерілген мәселелердің өміршеңдігі сол кез үшін және бүгінгі өмірде тәрбиелік мәні зор.

Әңгімелерінің идеясы — еңбекті сүю, қадірлеу, жақсы мінез- құлыққа бағыттау, халқын сүю, перзенттік парыз тағы басқалар.

Оның «Бай баласы мен жарлы баласы», «Қыпшақ Сейітқұл», «Киіз үй мен ағаш үй», «Надандық», «Лұқпан Хакім» тағы басқа бірсыпыра шығармалары қоғамдық өмірдің әр алуан жақтарын суреттеуге арналған. Бұл еңбектерінде жазушы өз дәуірінің елеулі мәселелерін көтеріп, еңбекші халықтың қоғамдық санасын оятуды, тәрбиелеуді мақсат етеді.Озық ойларының жемісі — әңгіме оқушысын еңбек етуге, өмір сырын ұғына түсуге бағыттайды.

Ол халық- ағарту ісіне арнаған  әдеби туындыларында оқу- білімді насихаттаудың ұтымды әдісінің қажеттігін көрсетті. Білімнен кенже қалған халық үшін  ғылым мен техниканың  жетістіктерін насихатттай алатын қысқа көлемдегі поэтикалық шығармалардың айрықша ұтымды екенін, әсерін терең сезінді. Қазақ жастарын білім алуға, мәдениеттің жаңа дәстүрлерін игеруге шақырды.

Ыбырай өзінің педагогтық мақсатына лайықтай жазған тәрбиелік мәні жоғары көптеген шағын әңгімелерін, өлеңдері мен ауыз әдебиеті үлгілерін, сондай-ақ орыс педагогтары мен айтулы орыс қаламгерлерінен аударған шығармаларын оқулыққа  енгізген болатын. Бұл шығармалардың тақырыптық – идеялық мазмұнынан біз Ыбырайдың ұстаз – тәрбиеші ретінде алдына мақсат етіп қойған адамгершілік мәселелерін көреміз.

Ыбырай Алтынсарин қазақ арасына әуелі Европаның білім – ғылымның көзін ашқан бір аяулы жан болды. [5. 9-10б.]

Демек, Ыбырай Алтынсариннің шығармашылығының көп қырлылығы осыған дәлел болады.

Ол өз заманының бет алысын анық аңғарды, халық өмірін жаңа арнаға салуда қазақ әдебиеті тарихында әңгіме жанрын қалыптастырушы тұңғыш қаламгер еді.

Өмір шындығын озық идея тұрғысынан таныта білген кемеңгер, суреткер, ең маңызды мәселесін көтеріп, жаңалық жаршысы бола білген халқының абзал азаматы. Ол өз әңгімелерінде өмір құбылысын, адам әрекетін ешқашан дағдыдан тыс әсірелеп суреттеп, шындықтан алшақтамайды. Өмір мәселелерін суреттеуде айқын мінезді образдарды, кейіпкерлерді шынайы өмірге тән әрекеттер  арқылы бейнелеуді мақсат тұтты. Ұғымға жеңіл, әсерлі, қарапайым тілмен идеяны айқын берді, тақырыпты дұрыс таңдауы және қорытуы —  өте ықшам әрі түсінікті. Ыбырай өз дәуірінде қазақ халқына керекті еңбек түрлерін, озық оқу үлгісін, адамгершілік қасиеттің тамаша қырларын өз туындыларында жарқырата ашып көрсетті.

Мұхтар Әуезов: «Сөз өнері сөйлеу емес, сөзбен сурет салу» деген болса, Ыбырай өз туындыларында сөзден өрнек сала білді.

Мысалы:

  • Ауыстыру (метафора)

Сен – жас ағашсың («Бақша ағаштары»)

Ауыстыру дегеніміз сыртқы немесе ішкі бір ұқсастығына қарап бірінің орнына екіншісінің қолданылуы.

  • Алмастыру (метaнимия) … бір арбалы келіп («Аурудан аяған күштірек»)

…  қисық өсерсің («Бақша ағаштары»)

  • Әсірелеу (гипербола)

… жаным көзіме көрініп тұр («Аурудан аяған күштірек»)

  • Теңеу

… суы мұздай, шыныдай  жылтылдап, қазандай тасты деуінің өзі әңгімелерінің идеялық қуатын көрсетеді.

Бұдан біз Абай мен Ыбырайдың ақындық, ағартушылық еңбектері бірін- бірі толықтырып, үндесіп жатқанын байқаймыз. Олардың бұл үндестігін терең зерттеп дәлелдеген ғұлама жазушы Мұхтар Әуезов болды. Абайдың қол жазбаларының ішіне Пушкин, Лермонтов, Крылов шығармаларына жасалған аудармалар қоса кірумен бірге, Ыбырай өлеңдері де үнемі бірге көшіріліп жазылып жүруші еді». [6. 251б.]

Қазақ әдебиеті тарихында табиғат лирикасы жанрының туындап қалыптасуына Алтынсарин зор үлес қосты. Орыс ақыны, А.С.Пушкиннің табиғатты жырлау дәстүрін Алтынсарин қазақ әдебиетіне алғаш рет батыл енгізіп, жаңа сипатты поэзияның қалыптасуына жол салды. Бұл шығармаларында Абай мен Алтынсарин бүкіл адамзатқа ой салып, адамгершілікке шақырады, ізгілікті ту етіп көтереді.

Ыбырай Алтынсариннің қаламынан туған аудармалар, өлеңдер, әңгімелер, мысалдар, этнографиялық очерктер мен ертегілер оқырман жүрегіне жол тапты. Оның шығармаларының тақырыбы да әр алуан. Ыбырайдың шығармаларын оқи отырып, халық өмірін жаңа арнаға салуда білім мен тәрбие мәселесі қатар жүру керектігіне назар аударғанын көруге болады.

Қорытындылай келе, ұлы ағартушы қандай шығарма жазса да туған халқына, оның келешегіне сенгенін көреміз.Оның артында қалдырған мұрасы аса бай және сан алуан.  Шығармалары қысқа мазмұнды, балалардың түсінуіне жеңіл. Аз сөзге көп мағына сыйғызу, мақал-мәтел мен афоризмдерді орынды қолдану, әр әңгіменің тағылымдық мәніне ерекше көңіл аударуға негізделген ерекшеліктерін  байқаймыз. Сондықтан да Ыбырай Алтынсаринді балалар әдебиетінің негізін салушы дейміз.

Халқымыздың ұлы перзенті, қазақ жерінде оқу-ағарту ісін жүзеге асырған зиялылар көшбасшысы, тұңғыш халық ағартушысы қоғамда өзгерісті жасау жолында талмай күресіп, ел игілігі үшін жан аямай еңбек етудің үлгісін көрсеткен, ХІХ ғасырдың  екінші жартысында шолпан  жұлдыздай жарқырап әлем көгіне шыққан, ұлт тарихында аты мәңгі өшпейтін кемел тұлға – Ыбырай Алтынсарин қоғамдық ой – пікірдің өркендеу тарихына үлкен орын алған педагог, демократ.

Өнегелі өмірі, тынымсыз ізденісі, жан-жақты таланты арқылы танылған Ыбырай Алтынсариннің мазмұнды да мағыналы әсем лирикалық өлеңдері, қысқа да әсерлі әңгімелері қазақ әдебиетінің тарихында өшпес орын алатыны даусыз.Ұлы ағартушының ізденіске,  күреске толы өмірі барша мұғалім мамандығын таңдаған қауымға үлгі, күнделікті соғылатын қоңырау іспеттес.