Аннотация: Бұл мақала заманауи білім беруге арналған Skillfolio цифрлық платформасының мүмкіндіктерін, оның курстарының мазмұнын және оқу үдерісіне интеграциялануын зерттейді. Зерттеудің мақсаты – платформаның жеке және кәсіби дағдыларды диагностикалау мен дамытудағы рөлін талдау, сондай-ақ оның оқытушылар мен студенттер тәжірибесіндегі практикалық қолданылуын сипаттау. Жұмыста сипаттамалық талдау, тәжірибені жалпылау және құжаттық зерттеу әдістері қолданылды. Мақалада Skillfolio платформасының диагностикалық құралдары (тестілер, тренажерлар, квесттер), әлеуметтік-эмоционалдық интеллект пен кәсіби дағдыларды (Soft Skills) дамыту курстарының ерекшеліктері көрсетілген. Есенов университеті (YU) оқытушыларының платформаны игеру тәжірибесінің нәтижелері талқыланған. Зерттеу көрсеткендей, Skillfolio студенттердің жеке «даму аймағын» анықтауға, тәуелсіз оқуға мотивациялануға және оқытушылардың тьюторлық қызметіне тиімді көмектесуге мүмкіндік береді. Қорытындыда цифрлық диагностика мен кәсіби бағдар берудің біріктірілген платформалардың болашақтағы маңызы атап өтілген.

Аннотация: Данная статья исследует возможности цифровой образовательной платформы Skillfolio, содержание её курсов и интеграцию в учебный процесс. Цель исследования – проанализировать роль платформы в диагностике и развитии личностных и профессиональных навыков, а также описать её практическое применение в опыте преподавателей и студентов. В работе использованы методы описательного анализа, обобщения опыта и документального исследования. В статье показаны диагностические инструменты платформы Skillfolio (тесты, тренажеры, квесты), особенности курсов по развитию социально-эмоционального интеллекта и гибких навыков (Soft Skills). Обсуждены результаты опыта освоения платформы преподавателями Есенов университета (YU). Исследование показало, что Skillfolio позволяет определить индивидуальную «зону развития» студентов, мотивировать их к самостоятельному обучению и эффективно поддерживать тьюторскую деятельность преподавателей. В заключении отмечена значимость интегрированных платформ цифровой диагностики и профориентации в будущем.

Abstract: This article examines the capabilities of the Skillfolio digital educational platform, the content of its courses, and its integration into the learning process. The aim of the study is to analyze the platform's role in diagnosing and developing personal and professional skills, as well as to describe its practical application in the experience of teachers and students. The work uses methods of descriptive analysis, synthesis of experience, and documentary research. The article shows the diagnostic tools of the Skillfolio platform (tests, simulators, quests), features of courses on the development of socio-emotional intelligence and soft skills. The results of the experience of mastering the platform by teachers of Yessenov University (YU) are discussed. The study showed that Skillfolio allows identifying students' individual "zone of development," motivating them for independent learning, and effectively supporting the tutoring activities of teachers. The conclusion notes the importance of integrated platforms for digital diagnostics and career guidance in the future.

Кіріспе. Қазіргі заманғы білім беру үшін жекелендірілген және ақпараттық-коммуникациялық технологияларға (АКТ) негізделген тәсілдердің маңызы арта түсуде. Жаһандық нарықтың динамикасы мен еңбек нарығының талаптары жас мамандардың тек пәндік білімі ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік-эмоционалдық интеллекті, креативтілік, сыни ойлау сияқты икемді дағдыларды (Soft Skills) дамытуын талап етеді. Осыған байланысты студенттердің жеке қабілеттерін, қызығушылықтарын және даму әлеуетін дер кезінде анықтау және дамыту үшін арнайы цифрлық платформаларды қолдану тиімді тәсіл болып табылады. Мұндай платформалардың бірі – Skillfolio.

Skillfolio – бұл негізінен 13-18 жастағы жасөспірімдердің жеке дағдылары мен кәсіби бейімділігін диагностикалауға және дамытуға арналған цифрлық құралдар жиынтығы. Алайда, оның мүмкіндіктері жоғары оқу орындарындағы оқытушылар мен студенттердің кәсіби даярлығын арттыру үшін де тиімді пайдаланылуы мүмкін. Мақаланың өзектілігі білім беруде цифрлық диагностика мен жекелендірілген тәсілдерді енгізу қажеттілігінде, ал теориялық маңызы – мұндай платформалардың дидактикалық және психологиялық негіздерін зерттеуде жатыр. Практикалық маңызы – Есенов университеті (YU) оқытушыларының нақты тәжірибесін жалпылау және оқыту үдерісін жақсарту үшін ұсыныстар әзірлеу. Зерттеудің мақсаты – Skillfolio платформасының курстары мен диагностикалық құралдарын талдау, сондай-ақ оның білім беру процесіне интеграциясының сипаттамасын беру.

Негізгі бөлім

1. Skillfolio платформасының құрылымы және диагностикалық мүмкіндіктері. Skillfolio платформасы тек кәсіби бағдар беруге арналған классикалық тест емес, ол кешенді диагностикалық және дамытушылық құралдар жиынтығы болып табылады [1]. Оның негізгі міндеті – оқушының немесе студенттің жеке қасиеттерін, табиғи бейімділіктерін, дағдылары мен әлеуеттік «даму аймақтарын» анықтау. Платформа мынадай диагностикалық блоктарды қамтиды:

1. Зейін мен есте сақтауды бағалауға арналған тренажерлар: Бұл құралдар танымдық функциялардың жеке деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.
2. Әлеуметтік-эмоционалдық интеллект (ЭИ) тесті: Бұл тест баланың отбасылық контексте өзгеріске ұшыраған, ол эмоцияларды тану, басқару және өзара әрекеттесу дағдыларын бағалайды. Ол 30-60 минут аралығында орындалады.
3. Ұжымдағы рөлді анықтауға арналған тестілік квест: Бұл тапсырма оқушының топтағы әлеуметтік позициясын (көшбасшы, ойшыл, орындаушы т.б.) анықтауға бағытталған.
4. Қызығушылықтар мен бейімділіктерді зерттеуге арналған тест: Бұл блок кәсіби таңдауға жанама бағыт береді, бірақ оны кәсіпті таңдау ретінде емес, даму бағытының көрінісі ретінде қарастырады.

Диагностика нәтижелері студентке жеке даму жолын құруға, ал оқытушыға (тьюторға) оған тиімді көмек көрсету үшін бағыт-бағдар беруге мүмкіндік береді.

2. Skillfolio негізіндегі оқу курстарының мазмұны. Диагностикадан кейін платформа даму сатысына өтеді. Есенов университетінде оқытушылар үшін «Skillfolio цифрлық платформасы арқылы заманауи педагогтың тьюторлық құзыреттілігін дамыту» курсы ұйымдастырылды. Курстың негізгі мазмұнына мыналар кірді:

1. Платформаның диагностикалық құралдарымен жұмыс істеу техникасын үйрену.
2. Диагностика нәтижелерін түсіндіру және оларды жеке оқу жоспарын (Individual Learning Plan) жасау үшін пайдалану.
3. Студенттердің икемді дағдыларын (Soft Skills) дамыту әдістемелері, мысалы:
4. Эмоциялық интеллект (эмоцияларды тану, түсіну және реттеу).
5. Командалық жұмыс және коммуникация.
6. Креативті, сыни, жүйелі және цифрлық ойлау.
7. Уақытты басқару және күн режимін жоспарлау.
8. Тиімді оқу стратегиялары мен жаңа технологияларды қолдану.
9. Практикалық тапсырмаларды талқылау және оларды оқу процесіне енгізу тәсілдері.

Курс бір айға созылды және 109 тыңдаушыны (оқытушыларды) біріктірді, бұл оның өзектілігін көрсетті.

3. Оқытушылар тәжірибесіндегі практикалық қолданылуы. Курсты аяқтағаннан кейін оқытушылар өз жұмысында алынған білімді енгізе бастады. Негізгі алынған тәжірибелер:

1. Жеке қабылдау мен кері байланысты жақсарту: Диагностика нәтижелерін пайдалана отырып, оқытушы студенттің «күшті» және «әлсіз» жақтары туралы конструктивті кері байланыс бере алады, оған жеке даму жолын ұсына алады. Бұл студенттің өзін-өзі тануын (self-awareness) арттырады және оның өз бетінше оқуға деген мотивациясын күшейтеді.
2. Оқу процесін жекелендіру: Студенттердің әртүрлі танымдық стильдері мен эмоционалдық қажеттіліктерін ескере отырып, оқытушы сабақты жоспарлай алады. Мысалы, зейіні төмен студенттер үшін қысқа, бөлінген тапсырмалар беруге болады.
3. Икемді дағдыларды (Soft Skills) дамытуды оқу пәндеріне интеграциялау: Мысалы, топтық жобаны орындау кезінде платформада анықталған командалық рөлдерді пайдалану арқылы коммуникация дағдыларын жетілдіруге болады.
4. Тьюторлық қызметті ұйымдастыру: Платформа оқытушыға студентпен жеке кеңес беру (тьюториал) кезінде қолдануға ыңғайлы материал мен деректерді қамтамасыз етеді.

Сонымен, платформа оқытушының рөлін білім берушіден жеке дамуға көмектесуші (тьютор, фасилитатор) ретіндегі маманға өзгертуге ықпал етеді.

4. Платформаны пайдаланудың шетелдік тәжірибесімен салыстыру. Жекелендірілген оқыту мен дағдыларды диагностикалауға арналған цифрлық платформалар шетелде кеңінен қолданылады. Мысалы, Khan Academy, Coursera сияқты платформалар да кеңейтілген аналитика мен жекелендірілген ұсыныстарды ұсынады. Алайда, Skillfolio өзінің әлеуметтік-эмоционалдық аспектілерге ерекше назар аударуымен ерекшеленеді, бұл оны тек танымдық емес, сонымен бірге тұлғаның эмоционалды дамуын да ескеретін толыққанды құрал етеді. Бұл тәсіл БҰҰ-ның тұрақты даму мақсаттарының (Sustainable Development Goals, SDG) төртінші мақсаты – «Сапалы білімге қол жетімділік» шеңберіндегі заманауи трендтерге сәйкес келеді, яғни оқытуды тек ақпарат беру ретінде емес, толыққанды тұлғаны қалыптастыру ретінде қарастыру [2, p. 34].

5. Қолданудағы қиындықтар және шешімдер. Skillfolio платформасын енгізу кезінде кейбір қиындықтар туындауы мүмкін. Біріншіден, бұл оқытушылардың уақыттық ресурстарының шектеулілігі, өйткені диагностика нәтижелерін өңдеу және оларға сәйкес оқу материалдарын әзірлеу қосымша уақытты қажет етеді. Екіншіден, студенттердің жеке деректерін қорғау (data privacy) мәселесі туындайды, сондықтан диагностиканы өткізу тек өрікпен және құпиялылықты сақтай отырып жүргізілуі керек. Үшіншіден, платформаның тиімділігі оны жүйелі түрде және барлық оқу процесімен (мысалы, модульдік оқыту жүйесімен) біріктіру дәрежесіне тәуелді. Бұл қиындықтарды жеңу үшін оқу орнының әкімшілігі қосымша методикалық қолдау көрсетуі, уақыт кестесін икемді етуі және деректерді қорғау саясатын әзірлеуі қажет.

6. Платформаның онлайн және аралас оқыту контекстіндегі мәні. Жаһандық пандемия кезеңінде онлайн және аралас (гибридтік) оқыту форматының маңызы айтарлықтай артты. Мұндай жағдайларда жеке байланыстың жетіспеушілігі студенттердің эмоционалдық жағдайы мен оқу процесіне қатысу деңгейін бақылауды қиындатады. Skillfolio сияқты платформа осы үзілісті толықтыруға көмектеседі. Оның диагностикалық құралдары оқытушыға студенттің қашықтықтан оқу кезіндегі психологиялық жағдайы мен танымдық белсенділігі туралы объективті деректерді (мысалы, зейін концентрациясының төмендеуі, стресс деңгейі) алуға мүмкіндік береді. Студенттер үшін платформа өзін-өзі бағалау (self-assessment) және өзін-өзі реттеу (self-regulation) құралы ретінде қызмет етеді, бұл қашықтықтан оқуда өте маңызды. Сонымен қатар, платформадағы интерактивті тапсырмалар мен тренажерлар онлайн сабақтарды монотондылықтан шығарып, оларды тартымды ете алады. Осылайша, Skillfolio дәстүрлі білім беру форматында ғана емес, сонымен қатар заманауи оқыту орталарында да тиімділігін сақтайды.

7. Skillfolio платформасының оқу нәтижелерінің бағалауына әсері. Дәстүрлі бағалау жүйесі көбінесе тек білімді меңгерудің академиялық нәтижелерін (емтихан бағалары, тест баллдары) өлшейді. Алайда, жеке дағдылардың дамуы мен эмоционалдық өсу сияқты маңызды аспектілер осы өлшемдерден тыс қалады. Skillfolio платформасы осы үзілісті толтыруға мүмкіндік береді. Ол студенттердің прогрессін кешенді түрде бағалауға (comprehensive assessment) арналған деректерді жинақтауға мүмкіндік береді, яғни тек академиялық жетістіктерді емес, сонымен бірге коммуникация, командалық жұмыс, мәселелерді шешу сияқты икемді дағдылардың даму динамикасын да бақылауға болады. Платформа уақыт өте келе студент профилін қалыптастырады, онда оның барлық диагностикалық нәтижелері мен орындаған тапсырмаларының тарихы сақталады. Бұл портфолио студенттің тұтас бейнесін көрсетеді және оның болашақ жұмыс берушілерге ұсынуына немесе жоғары оқу орындарына түсуге дайындығын көрсетуге қолданылуы мүмкін. Осылайша, платформа білім берудің нәтижелілігін бағалаудың жаңа үлгісіне – нәтижелердің кең спектрін және олардың динамикасын ескеретін тұтас көзқарасқа (holistic approach) өтуге ықпал етеді.

Қорытынды. Skillfolio цифрлық платформасы – бұл заманауи білім беру контекстінде жекелендірілген тәсілді іске асырудың тиімді құралы. Ол тек студенттердің танымдық және эмоционалдық қабілеттерін диагностикалауға ғана емес, сонымен бірге олардың икемді дағдылары мен кәсіби бейімділіктерін дамытуға да бағытталған. Есенов университетіндегі тәжірибе көрсеткендей, платформаны оқытушылардың біліктілігін арттыру курстарына енгізу олардың тьюторлық қызметін қалыптастыруға және оқу процесін жекелендіруге септігін тигізеді. Платформа студенттерге өз «даму аймағын» түсінуге, жеке даму жоспарын құруға және өзін-өзі тәрбиелеуге (self-development) белсенді түрде қатысуға мүмкіндік береді. Болашақта Skillfolio сияқты платформаларды білім берудің барлық деңгейлеріне, әсіресе жоғары оқу орындарының бірінші курс оқу бағдарламалары мен кәсіби бағдар беру жұмысына кеңінен енгізу ұсынылады. Бұл тәжірибені талдау және жалпылау арқылы білім беру сапасын арттыруға және жаңа буынның күрделі әлемде сәтті бәсекелесуіне дайындауға қол жеткізуге болады.

Әдебиеттер тізімі

1. Skillfolio Digital Platform: Official Website and Methodology Description [Electronic resource]. – URL: https://skillfolio.ru (accessed: 15.05.2024).
2. UNESCO. Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives / UNESCO. – Paris: UNESCO Publishing, 2017. – 67 p.
3. Әбілқасымова, А.Е. Заманауи білім берудегі цифрлық технологиялар: оқу құралы / А.Е. Әбілқасымова. – Алматы: Білім, 2021. – 215 б.
4. Dweck, C. S. Mindset: The New Psychology of Success / C. S. Dweck. – New York: Random House, 2006. – 288 p.
5. Жарылқасынова, Қ.Қ. Жоғары оқу орындарында тьюторлық қызметті ұйымдастыру // Жоғары мектеп. – 2022. – №3. – Б. 45-52.