Прозвенел последний звонок этого учебного года. Ура каникулы! В летнее время дети должны отдыхать, правильно питаться и обязательно вдоволь насытить организмы летними витаминами. Если дети желают играть в компьютерные игры, то пускай наиграюся сейчас. Единственное нужно контролировать контент детских игр. А то мы знаем, какие нынче игры? Специально в помощь родителям мы подобрали список дистанционных летних кружков. Если ребенку нравится точные науки, тогда рекомендуем приобрести абонементы по итальяснким шашкам (doiby.zti.kz) или международным шахматам (chess.zti.kz). Если ребенка тянет к языкам, то запишите на лингвистические олимпиады "Wonder Words" (wonder.zti.kz). ...

Приглашаем всех желающих принять участие в лингвистической олимпиаде "Wonder Words" по казахскому языку на портале https://wonder.zti.kz ...

Приглашаем всех желающих принять участие в лингвистической олимпиаде "Wonder Words" по русскому языку на портале https://wonder.zti.kz ...

Баланың ғаламтордағы уақытын ақылмен қолданыңыздар! Шахмат кибер олимпиадасы баланың ой өрісін дамытып, ақылын жетілдіреді. Нақты ғылымдарды игеруге ықпал жасайды.
Онлайн шахмат клубына жазылыңыздар: https://chess.zti.kz
...

Мы являемся разработчиком систем дистанционного образования и на базе своих авторских порталов постоянно организовываем предметные олимпиады и другие образовательные мероприятия. На протяжении многих лет мы оказываем рекламные услуги организациям образования высшего и средне-специального звена (далее - рекламодатель) путем размещения рекламных баннеров, с приглашениями на образовательные мероприятия наших рекламадателей в выходных документах выдаваемых по итогам дистанционных олимпиад. Каждый участник получив диплом или сертификат от наших порталов приобретает скидку на обучение в курсах или приглашение на участие в мероприятиях наших рекламодателей. Договора на предоставление рекламных услуг заключаются только напрямую с рекламодателем без участия третьих лиц, или представительских организаций. Подробнее: https://zti.kz/ads/ ...

Как получить журнал за 2 дня? Данная возможность уже функционирует с начала 2022 года на портале www.kzu.kz. Но, многие об этом не знают. И мы решили, расскрыть этот секрет... Если у вас есть готовая статья, то вы можете ее публиковать на сайте www.adisteme.kz. Это бесплатно. Также вы можете принять участие в конференции. В этом случае ваш доклад будет в автоматическом режиме опубликована в специальном номере журнала для конференционных докладов. У журнала будет свой ISSN. В этом случае у вас будет возможность получить электронный вариант журнала в течений двух дней. Вот и все. Одним выстрелом примете участие в конференции и получите журнал, что не сомненно будет учитываться в период прохождения аттестации. ...

По результатам анализа радиационно-гигиенической обстановки на территории Республики Казахстан значительный вклад в дозу облучения населения вносит медицинское облучение за счет диагностических рентгенорадиологических исследований. Об этом расскажет автор Системы учета доз радиационного облучения доктор Тлеубаева Асел Бакытбековна в одноименной статье. Подробнее: https://adisteme.kz/sudro.html ...

Сколько нужно слов чтобы знать Английский?
- ответ знают учёные из Оксфордского университета. Составляя учебные материалы для студентов, они подсчитали главные слова для каждого уровня.
• 250 слов необходимый старт для новичков.
• 600 достаточно чтобы говорить на базовые темы в повседневной жизни.
• 1200 повысить твой уровень до уверенного среднего.

Мы создали систему быстрого запоминания «Wonder Words» в её основе метод интервальных повторений, доказанный учёными. Приложение предлагает все слова, которые максимально расширят твой словарный запас. https://wonder.zti.kz
...

Ескерту: Мақала сапасы туралы ақпараттарды, сертификат, анықтама және журналға тапсырыс беру батырмаларын мақала авторы немесе журнал тілшісі ғана көре алады.

Қызықты химия тәжірибелері

Химия
Қызықты химия тәжірибелері

Мақала авторы: Джаилмысова Самал Маратовна
Жұмыс орны: "М. Дауленов атындағы мектеп интернаты" КММ
Лауазымы: химия, биология пәндерінің мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 15.09.2018
Журнал қорына жариялаған: Досмуханбет Молдир Арыстанбеккызы


Оқушылардың   химия   пәніне деген  қызығушылығын  арттырып,  дүниетанымдық  көзқарасын  дамыту  үшін   әртүрлі  тақырыптарда  кештер, үйірмелер,  сайыстар  өткізіп отыру  пән  мұғалімінің   басты  мақсаттарының бірі.  Оқушылармен   өткізілетін  химиялық  кештердің  бір   бөлімі  қызықты тәжірибелерді  көрнекі  көрсетуге арналады.

Қызықты     тәжірибелерді   көрген  оқушыда  қызығушылықтан  әртүрлі  сұрақтар  туады.  Одан  әрі  сол сұрақтың жауабын табуға  ынталанады.Нәтижесінде  оқушының   химия  пәніне  деген  қызығушылығы  артып, ынтасы  дамиды. Қызықты  тәжірибелердің  «кілтін»  немесе  мәнін бірден  айтудан   гөрі  оқушылардың  өзіне  ойландырып  айтқызған дұрыс. Тәжірибе  жасайтын  оқушыларды  таңдап  алудың  да өзіндік  ерекшеліктері бар. Тәжірибе  жасайтын   оқушы  өзінің  сөзімен , іс-қимылымен  оқушыларды  шын  мәнінде  «сиқыршы»  тәрізді  тартатындай  болуы  тиіс. Сондай  тәжірибелердің  кейбіреулері  беріліп отыр .  Сондай-ақ  үй жағдайында  жасап көруге болатын  қызықты тәжірибелер  де беріліп отыр.

                       ЕСКЕРТУ: Кез-келген тәжірибені жасау кезінде  техникалық қауіпсіздік ережелерін  сақтауды ұмытпаймыз!!!

  1. Ауыртпай жасалған «операция»

Үстіне ақ  халат киген  оқушы  тәжірибе   үстелінің  жанына  келіп, балаларға  қарап: « Қазір мен сіздерге  адамның  денесін  ауыртпай  операция  жасауды  көрсетпекпін. Операцияның  жасалуы да , жазылуы да тез.  Бір батылдау   біреуің  осында келуіңді сұраймын. »- деп  шақырады. Жанына келген   оқушының  білегіне  «спирт»  жағады да , операция  пышағын  дезинфекциялағыш   сұйықтан  алып  оның  білегін ары-бері  кескен болады. Қолдан  «қан»   шығарады.  Артынан қолдың  қанын сүрткен болып , суланған  таза  шүберекпен  сүртеді. Қолы  жазылады, «қаны »  тазарады. Бұл қызықты «операция» отырғандарды  таңқалдырады.

Бұл   тәжірибедегі   қолданған  «спирт»  5 пайыздық  темір (ІІІ) хлориді ерітіндісі, ал  дезинфекциялағыш  зат  калий  роданиді  болған   еді.  Қан болып  қызарған  зат  ол  темір  роданиді  болған.

ҒеСІ3+3КСNS=Fe(CNS )3+ 3KCI

2.Сіріңкесіз  жағылған от

Кішкене  әйнектің  үстіне  калий  перманганатын  салып,  оның  үстіне бірнеше    тамшы  күкірт  қышқылын   тамызады.  Бұл       қоспаны    темір қаңылтырға   салады.  Осы қоспаның  айналасына  ағаш жаңқаларын  салып  қояды. Одан  кейін  бір түйір  мақтаға  спирт  сіңіреді де саусақтың арасына қысып  қояды, басқа  адамдар  байқамай  қалатындай  етіп ұстайды. Қажетті кезінде  мақтаны  ошақтың   үстіне  жақындатып  қысып  қалады. Ол  қоспаға тиген   кезде  от  алып,  ағаш  жана  бастайды. Оттың  жануы себебі спирттің Мп2О7 де қуатты тотығуынан болады.

  1. Отсыз түтін

Тәжірибе  жүргізуші : « Отсыз түтін жоқ, бұлтсыз жауын жоқ »- дейді. Міне, осы  мақалды  химия жоққа  шығарады.  Қараңдар, мен  қазір отсыз түтін   шығарамын. – деп  екі таяқшаны  бір –біріне   жақындатады.  Сонда будақтаған  қою  ақ  түтін  пайда болады.  Содан кейін  түтін  шығу себебін  сурап немесе  түсіндіреді.

Мүсәтір спиртіне батырылған  таяқшаны концентрациялы тұз қышқылына батырылған  таяқшаға   жақындатып  тигізгенде  будақтаған ақ түтін пайда болады.  Онда мынадай реакция жүзеге асады:

NH4OH+ HCI=NH4CI+ H2O

Будақтаған   ақ түтін- аммоний  хлоридінің  майда  түйіршіктері . Бұл тәжірибені   цилиндрде де жасауға болады  не екі ерітіндіге батырылған  мақталарды  тиістіру  арқылы түтін  түзілетінін   көрсетуге  болады.

  1. Шақпақ қантты қалай жағуға болады?

Егер  бір  түйір шақпақ  қантты  спиртшамның  жалынына ұстаса , ол балқып   көмірленіп  күйе бастайды,  бірақ   жанбайды.  Ал қант балқыған кезде    үстіне  темекі  күлінен  сеуіп  жіберсе , қант от алып  , әдемі көкшіл жалынмен    дыбыс  шығарып  жана бастайды. Оның құпиясы  мынадай:        « Темекі күлінде  шамалы  литий  тұзы болады, ол қанттың тотығуын тездетіп   жандырады,  яғни  катализатор  рөлін   атқарады.»

  1. Резиналы жұмыртқа

Жұмыртқаның  қабығы кальций карбонатынан тұратынын  бәріміз жақсы білеміз.   Сірке    суын пайдалана отырып, жұмыртқаны қабығынан қалай  тазалауға    болатынына    көз  жеткіземіз. Ол  үшін  бір шикі және бір піскен жұмыртқаны  аламызда   екі стақанға салып, сірке  суымен  толтырамыз. Жұмыртқа   қабығынан  көпіршіктер бөлініп    шығып   жатқанын байқауға болады, ол   бөлініп   жатқан     көмірқышқыл     газы.   2-3 күн өткен соң жұмыртқаны   алып   суық   суға   шайып   көретін   болсақ,   шикі  жұмыртқа резина тәрізді массаға, ал піскен жұмыртқа  қоймалжың массаға айналады. Яғни төмендегі реакция жүзеге асады.

CaCO3+2CH3COOH=(CH3COO)2Ca+CO2 +H2O

6.Құмнан шыққан жылан

Ас  содасы  мен  қант  ұнтағын (сахарная пудра)  араластырамыз,   әйнектің бетіне  құмды   саламызда  тегістеп   оған  спирт   (изопропанол)  құямыз  да үстіне    араластырған  қоспаны   салып  от  тамызамыз.    Біраз   уақыттан  соң    құмнан    ирелеңдеп    жылан    тәрізді   зат   шыға  бастайды.

  1. Көпіршіктер жасау

Сұйық   сабынның  20  мл  алып , оған марганцовка    ерітіндісін    және сутегінің   асқын    тотығын    құйып    араластырамыз.     Көпіршіктердің көлемі    ұлғая    береді.

  1. Майшамды үрлемей өшіру

Ас   содасынан  1-2 қасық   тарелкаға   салып, оған сірке суынан  құямыз. Көмірқышқыл   газы  бөліне  бастағанына  көз  жеткізуге болады. Жанып тұрған  майшамға  жақындатсақ  майшам  өшеді, себебі  көмірқышқыл газы ауадан  ауыр  болғандықтан  ыдыста  жиналады және ол жануды қолдамайды.

  1. Крахмалды анықтау

Ыдысқа   суық   су    құйып оған нанның бір тілімін   саламыз, оны кайтадан  алып  суға   йод  ерітіндісіне тамызамыз, біраз уақыттан соң су кара түске дейін өзгереді.  Бұл дегеніміз  крахмалдың бар екенінің белгісі.

  1. Шырпы неге жалындап жанады?

Стақанға сутегінің асқын тотығынан аздап құямыз да оған калий перманганатының  біраз түйірлерін саламыз. Быжылдап газ бөлінгенін байқаймыз, ол бөлінген оттегі газы. Дәлелдеу үшін  шала жанған немесе  сөніп бара жатқан  шырпыны стақанға жақындатамыз, шырпы лапылдап жанады.  Ал оттегі  жануды қолдайды.

  1. Жанартаудың атқылауы

Әйнектің бетіне аммоний бихроматының біраз мөлшерін  төмпешік тәрізді үйіп саламыз да оны сіріңкемен жағамыз.  Қарайып  жана бастаған  аммоний бихроматы  жанартау атқылаған тәрізді  бейнеге енеді де жан-жағына шашырай бастайды.

  1. Ерітіндінің түсін өзгерту

Суға  зеленканың  бірнеше  тамшысын  тамызамыз, жасыл  түсті ерітінді пайда  болды. Оған  сутегінің  асқын  тотығының  бірнеше тамшысын қосамыз. Оның үстіне  күйдіргіш натр немесе  кәріз тазалағыш сұйықтықтың  бірнеше тамшысын  тамызамыз. Біраз уақыттан соң ерітінді  түссізденеді.

Бұл әдісті киімге  түскен  дақтарды кетіруге пайдалануға болады , бірақ сілтінің орнына  аммиак ерітіндісін пайдаланамыз.

  1. «Бағдаршам» жасау

Бұл тәжірибе  ерітіндінің түсін тез өзгертуіне  байланысты  «бағдаршам» деп аталады. Алдымен калий перманганатын суға аз мөлшерін  ерітеміз,  қантты суға  ерітеміз, екі ерітіндіні  бір-біріне қосамыз да үстіне   сілті  немесе  кәріз тазалайтын сұйықтықтан  құямыз. Таңқурай түсті ерітінді алдымен  көк түске сосын жасыл түске соңынан сары түске өзгереді.  Неге?

Себебі: Калий  перманганаты  қантты   сілтілік  ортада  тотықтырып, марганец   диоксиді  түзілді.

Пайдаланған  әдебиеттер:

А. Мырзабаев. Н. Тұрбекова. Химиядан  кластан тыс жұмыстар және танымдық ойындар, 1993

А. Мырзабаев.  Химияның қызығы, 1963

А. Мырзабаев. Химиядан кластан тыс жұмыстар , 1964

Интернет материалдары