Кибер олимпиады по итальянским шашкам начинает свой второй этап по летним турнирам. По итогам первого месяца награждена медалью "За отличие в учении" юниор Отан Жансая. Желаем успехов и другим участникам. Приобретайте абонементы на весь год. Подробнее на портале https://doiby.zti.kz ...

Прозвенел последний звонок этого учебного года. Ура каникулы! В летнее время дети должны отдыхать, правильно питаться и обязательно вдоволь насытить организмы летними витаминами. Если дети желают играть в компьютерные игры, то пускай наиграюся сейчас. Единственное нужно контролировать контент детских игр. А то мы знаем, какие нынче игры? Специально в помощь родителям мы подобрали список дистанционных летних кружков. Если ребенку нравится точные науки, тогда рекомендуем приобрести абонементы по итальяснким шашкам (doiby.zti.kz) или международным шахматам (chess.zti.kz). Если ребенка тянет к языкам, то запишите на лингвистические олимпиады "Wonder Words" (wonder.zti.kz). ...

Приглашаем всех желающих принять участие в лингвистической олимпиаде "Wonder Words" по казахскому языку на портале https://wonder.zti.kz ...

Приглашаем всех желающих принять участие в лингвистической олимпиаде "Wonder Words" по русскому языку на портале https://wonder.zti.kz ...

Баланың ғаламтордағы уақытын ақылмен қолданыңыздар! Шахмат кибер олимпиадасы баланың ой өрісін дамытып, ақылын жетілдіреді. Нақты ғылымдарды игеруге ықпал жасайды.
Онлайн шахмат клубына жазылыңыздар: https://chess.zti.kz
...

Мы являемся разработчиком систем дистанционного образования и на базе своих авторских порталов постоянно организовываем предметные олимпиады и другие образовательные мероприятия. На протяжении многих лет мы оказываем рекламные услуги организациям образования высшего и средне-специального звена (далее - рекламодатель) путем размещения рекламных баннеров, с приглашениями на образовательные мероприятия наших рекламадателей в выходных документах выдаваемых по итогам дистанционных олимпиад. Каждый участник получив диплом или сертификат от наших порталов приобретает скидку на обучение в курсах или приглашение на участие в мероприятиях наших рекламодателей. Договора на предоставление рекламных услуг заключаются только напрямую с рекламодателем без участия третьих лиц, или представительских организаций. Подробнее: https://zti.kz/ads/ ...

Как получить журнал за 2 дня? Данная возможность уже функционирует с начала 2022 года на портале www.kzu.kz. Но, многие об этом не знают. И мы решили, расскрыть этот секрет... Если у вас есть готовая статья, то вы можете ее публиковать на сайте www.adisteme.kz. Это бесплатно. Также вы можете принять участие в конференции. В этом случае ваш доклад будет в автоматическом режиме опубликована в специальном номере журнала для конференционных докладов. У журнала будет свой ISSN. В этом случае у вас будет возможность получить электронный вариант журнала в течений двух дней. Вот и все. Одним выстрелом примете участие в конференции и получите журнал, что не сомненно будет учитываться в период прохождения аттестации. ...

По результатам анализа радиационно-гигиенической обстановки на территории Республики Казахстан значительный вклад в дозу облучения населения вносит медицинское облучение за счет диагностических рентгенорадиологических исследований. Об этом расскажет автор Системы учета доз радиационного облучения доктор Тлеубаева Асел Бакытбековна в одноименной статье. Подробнее: https://adisteme.kz/sudro.html ...

Ескерту: Мақала сапасы туралы ақпараттарды, сертификат, анықтама және журналға тапсырыс беру батырмаларын мақала авторы немесе журнал тілшісі ғана көре алады.

Қазақ тілі сабағында ойын түрлері арқылы оқушылардың қабілетін дамыту

Қазақ тілі және әдебиеті
Қазақ тілі сабағында ойын түрлері арқылы оқушылардың қабілетін дамыту

Мақала авторы: Мусиров Сабит Габитович
Жұмыс орны: Ақтөбе облысы,Алға ауданы, №4 Алға орта мектебі
Лауазымы: Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 09.06.2022
Журнал қорына жариялаған: Мусиров Сабит Габитович


Аннотация: Бұл мақалада қазақ тілі пәнінен жүргізілетін сабақта ойын түрлерінің тиімділігі туралы мәлімет жинақталған. Қазақ тілі пәнінен  жүргізілетін сабақтарда оқушының терең ойлауына, үздіксіз жұмыс жасауына назар аударылады.Демек, оқушының сабаққа деген қызығушылығы артады, соның негізінде атқарған жұмысының нәтижесін көреді. Берілген мақаладағы негізгі ой осы.

Түйінді сөздер: қазақ тілі, ойын түрлерінің тиімділігі, мәлімет, терең ойлауына, үздіксіз жұмыс,қызығушылығы артады, нәтижесін көреді,негізгі ой.

                «….Мұғалім қандай болса, мектеп hәм сондай болмақшы. Яғни, мұғалім білімді болса, ол мектептен балалар көбірек білім алып шықпақшы. Солай болған соң, ең әуелі мектепке керегі білімді, педагогикадан, методикадан хабардар, жақсы оқыта білетін мұғалім  қажет» А. Байтұрсынов.

      Жеке тұлғаның дамуындағы ойынның әсерін ерте заманның өзінде –ақ атақты ғұламалар ойшылдар философтар, педагог, психолог, ғалымдар көріп, байқап оны іске асыру жолдарын ұсынған.Қазіргі кезде ойын мәселесі бірқатар ауқымды зерттеулерде қомақты орын алып, оны баланы дамытудағы мәні анықталып отыр. Зерттеушілер ойын арқылы оқу міндеттерін тиімді шешеуге болатынын дәлелдейді. Ойын теориясы мен маңыздылығы туралы К. Ушинский мен П. Лесгафт, тәрбие және оқыту барысындағы ойынның алатын орны туралы В. Сухомлинский, С. Шацкий және Н. Крупская өз пікірлерін білдірген.

К. Ушинский сабаққа ойын элементтерін енгізу оқушылардың білім алу үрдісін жеңілдететінін атап көрсетеді. Ойынмен ұйымдастырылған сабақ көңілді , жеңіл келеді. Сондықтан ойынды іріктеп алуға нақтылы сабақтың мақсаты, мүмкіндіктері мен жағдайларын ескеру қажет. «Ой- ойыннан басталады» десек, баланың ойын жетілдіріп сабаққа қызығуын, белсенділігін арттыру үшін өзге ұлт өкілдері оқитын бастауыш сыныптарда мұғалімнің қолданылатын басты әдісі ойын болу керек. Ойын- оқу үдерісіндегі оқытудың әрі формасы, әрі әдісі ретінде дербес дидактикалық категория. Сонымен бірге ойынды мұғалім мен оқушылардың бірлескен оқу әрекетінің өзара байланысты технологиясы ретінде де қолдануға болады.Бастауыш сынып оқушыларының мектепке  келгенге дейін негізгі әрекеті ойын болса, оқу- тәрбие үрдісінде олар біртіндеп ойын әрекетінен оқу әрекетін орындауға бейімделеді.Ол сабақ барысында пайданланылатын дидактикалық ойындар арқылы жүзеге асырылады. Дидактикалық ойындар арнайы мақсатты көздейді және нақты міндетті шешеді.

Ойын мен еңбектің бір- біріне ұқсас сипаттары көп, сондықтан кейбір педагог- ғалымдар «жақсы ойын- жақсы жұмыс сияқты да, жаман ойын- жаман жұмыс сияқты» деп қарап, бұлардың арасында айырмашылығы шамалы деп көрсетеді. Өйткені, әрбір жас тиісті дәрежеде ақыл мен қажыр-қайрат жұмсауды қажет етеді.Белсенді іс- әрекет пен күш- жігер жұмсалған ойын, жақсы ойын болып табылады.Жақсы ойын да жақсы жұмыс та көңілді қуанышқа толтырып, рахатқа бөлейді. Демек, осы жағынан ойын мен жұмыстың ұқсастығы байқалады. Баланың ойынында да жұмыстағыдай жауапкершілік болуға тиіс. Олардың негізгі айырмашылығы тек мынада: Баланың ойыны нақты материалдық рухани байлықты көздемейді, ал ойын арқылы мақсатына жетуді көздейді. Баланың қуанышы мен реніші ойында айқын көрінеді. Ойын кезеңінде баланың психологиялық ерекшелігі мынада: Олар ойланады, эмоциялық әсері ұшқындайды, белсенділігі артады, ерлік қасиеті, қиял елестері дамиды,мұның бәрі оқушының шығармашылық қабілеті мен дарынын ұштайды.

«Тауып әкел де, атын ата» ойыны. Мұнда оқушы белгілі заттарды әкеліп, аттарын айтады.

«Суреттер сөйлейді»ойыны. Бұл ойында оқушы суретте кім бейнеленгенін табады. Отырған оқушылар суретте бейнеленгенді затты  іс- қимылмен көрсетеді.

«Ғажайып дорба» ойыны .Мұғаліммен бірге оқушы үстелдің үстінде жатқан заттарды көреді, атайды. Содан кейін оқушы көзін жұмады, ал мұғалім бір затты қоржынның ішіне салып қояды.Оқушы дорбаның сыртынан затты ұстап, атын дұрыс айту керек.

«Іздеп  тап» ойыны. Ойын бірінші сыныпта кісі аттарының бас әріппен жазылуы тақырыбын өткенде қолданылады. Ойынға кісі аттарына сай әріппен жазылған бірнеше буындар дайындалады. Әрбір қалтаға кіші әріп кеспе буындары және кісі аттары жазылған карточкалар салынып қойылады.

«Домино» ойыны. Мұғалім оқушының тапсырманы орындағанын және дыбыстарды дұрыс анық айтқандығын қадағалап отырады. Ойын жұмыс түрлерін түрлендіруге және оқушылардың назарын аударуға көмектеседі. Олар әр сабақта өтіледі, сондықтан өтілетін материал сабақ мақсатына сай болу керек.

Ойын барысында оқушылар сөз ішінде дыбыстардың дұрыс жазылуын (егер сөздің бір дыбысы дұрыс жазылмаса), сөздің мағынасының өзі өзгеріп кеткеніне назар аударатын болады. Сол сияқты жуан, жіңішке дауысты дыбыстардың дұрыс жазылуына да көңіл бөлінеді.

«Сөйлемді жалғастыр» ойыны. Қима қағазда сөйлемнің басы немесе аяғы жазулы тұрады. Бала сөйлемді аяқтау керек.

Мысалы: Бала кітап……. (оқыды), картоп, пияз   (көкөністер) , көктемде күн (жылыйды), күн өте (ыстық), балалар балық (аулады).

«Қай әріпті жоғалттым?» ойыны…..

Ойынға бір әріпі қалдырылып кеткен сөздер бар бірнеше карточкалар жасалынады. Карточкалардың суреттегі заттың атын білдіруге арналған түрлері төмендегідей болады.

Ал жеке сөздерге арналған карточкалар  кіта…., б…лық, …ғаш, о…ман, сә…келе, м…ктеп, ә…емі сияқты дайындалады. Жоғалған әріптер карточкаларын жасағанда сөздердің басынан, ортасынан, соңынан әріптер қалдырылады.

«Күннің бетін бұлттан ашу» ойыны. Мұнда әр бұлттың артында сұрақ бар соған оқушы жауап береді.

  1. Көктем мезгілінде неше ай бар?

2.Бүгін аптаның қай күні?

3.Атада неше күн бар?

  1. Қыс айларын ата.

Оқушылар бұлттағы сұрақтарға жауап беріп, ар жағынан күн шығады.

«Айна» ойыны. Бұл ойында тақтаға екі оқушы шақырылады. Бірінші оқушы қолын көтеріп шеңбер жасайды. Бұл дөңгелек айна екінші оқушы келіп айнаға ыммен жуынуды бейнелейді де айна болып тұрған оқушыға сұрақ қояды.

-Мен не істеп жатырмын?

-Сен жуынып жатырсың деп екінші оқушы жауап береді.бұл оқушының ауызекі сөйлеу қабілетін дамытуға ерекеше әсер етеді.

  Ұлы педагог Ушинскийдің сөзімен айтқанда «кімде – кім оқушының тіл қабілетін дамытқысы келсе ең алдымен оның ой қабілетін дамытуы тиіс».

Ойын- балалардың оқуға, еңбеккедеген белсенділігін арттырудағы басты құрал. Ойын баланың ойлау қабілеті мен сөздік қорын дамытуға, түрлі дағдымен шеберлікті меңгерту, қиындықты жеңуге, төзімділікке баулиды.

Пайдаланған әдебиеттер:

  1. Харламов И. Ф. Педагогика. Оқу құралдары , 4-бас,өнд. 2000 ж.
  2. Бондаревская Е. В. Педагогикалық мәдениет қоғамдық және тұлғалық құндылық. Педагогика – М. 2003.- №3.
  3. Подласый И. П. Бастауыш мектеп педагогикасы. М. Влады. 2000ж.
  4. Селевко Г. К. Заманауи білім беру технологиясы. Халықтық білім беру, 1998 ж.
  5. «Қазақ тілі мен әдебиеті» Республикалық ғылыми-әдістемелік және педагогикалық журналы. 2014ж. №4.