Мурат Журинович 1941 жылдың 7 желтоқсанында Оңтүстік Қазақстан облысы Арыс жерінде дүниеге келген.
М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің, Мәскеу химиялық технологиялар институтының аспирантурасының түлегі. Қазақстан ұлттық ғылым академиясының Президенті, ғылым докторы, профессор, академик. Электрохимия саласының беделді ғалымы. Мемлекет және қоғам қайраткері. 1985 ж. бері мемлекеттік органдар мен мекемелерде, қоғамдық ұйымдарда бірінші басшы қызметін (министр, ректор, директор, президент) абыроймен атқарып келеді. Әлемге әйгілі болған мыстың нанодисперстік ұнтағын электрохимиялық әдіспен өндірудің авторы. Білім және ғылым саласындағы еңбек жетістіктері үшін елеулі мемлекеттік және халықаралық наградалармен марапатталған. Академик Мурат Журинович ел мақтанышы, ұстаздар үлгі тұтар ғылым мүсіні.
...

Материалдарды жариялау мақалалар, шолулар, қысқа хабарламалар, сұхбаттар, хаттар түрінде жүзеге асырылады. Редакцияға келген материалдар рецензиялау, түзету енгізуден (әдеби) және түпкілікті мәтінді авторлармен келісу рәсімдерінен өтеді. Журналға білім беру саласына қатысты кез-келген мақала журнал айдарларына сәйкес қабылданады.

Журналға жариялау үшін ұсынылатын материалдар келесі талаптарға сәйкес болуы тиіс:

мақала көлемі 1000 таңбадан кем емес, 6000 таңбадан аспауы тиіс. А4 форматымен есептегенде мөлшермен 2-10 бет мәтінге тең.
мақаланың материалында автордың аты-жөні, лауазымы, байланыс нөмірі, электрондық поштасы, мақала атауы тиіс;
мақала авторы міндетті түрде пайдаланылған әдебиеттің тізімін көрсетеді; Интернет желісіндегі электрондық анықтамалық жүйелерден (мұндай жүйенің атауы және тиісті тарауы көрсетілген) және ресурстардан алынған мәліметтерге сілтемелер мүмкін; мәтіндегі нұсқама белгісі тыныс белгілерінің (нүкте, үтір, қос нүкте, нүкте үтірмен) алдында қойылады;
мақалалар мәтін күйінде ғана қабылданады;

Автор Журналда жариялауға материалдарды ұсыну арқылы өзінің материалының "Әдістеме" журналы сайтында (www.adisteme.kz) және Зияткерлік технологиялар институты сайтында (www.zti.kz) жарияланатындығына, сонымен бірге мақалаларды мемлекеттік, орыс және ағылшын тілдерінде аударылатындығына келісетіндігін білдіреді.

Мақала авторларынан мақаланы Журналда жариялағаны үшін міндетті ақы алынбайды. Мақала үшін авторлық гонорар төленбейді.

Мақала авторлары, Журнал иесі өздері пайдаланылатын зияткерлік меншікке авторлық және өзге құқықтарды сақтауға міндетті. Мақалаларды жариялаған кезде мақаланың мазмұнын бұрмаламайтындай етіп қысқартуға және түзету енгізуге рұқсат етіледі. Ешкім Журнал мақұлдамаған мақаланы Журналдан оны жариялауды талап етуге құқылы емес.
...

Динара Болатхановна Алматы облысы, Көксу ауданы Балпық би ауылында дүниеге келген. Алматы қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің түлегі. Еңбек жолын Ал-маты қаласы, Әуезов ауданы № 113 гимназиясынан бастап, 2010-2011 жылдары қызмет еткен. 2011 жылдан бері Б.Атыханұлы атындағы №36 гимназияда технология пәнінің мұғалімі. Сонымен қатар, мұғалім шәкірттері қалалық көрме жеңімпаздары. Халықаралық пән олимпиадасының жеңімпаздары болып табылады. Жас ұрпаққа сапалы білім мен саналы тәрбие беруде аянбай еңбек етуде. ...

Атырау облысында дүниеге келген. КСРО Еңбек сіңірген қайраткері, педагогика ғылымдарының докторы, профессор. КСРО педа-гогика ғылымдары акаде-миясының және Қа-зақстан ұлттық ғылымдар академиясының академигі. Білім және ғылым саласындағы еңбек жетістіктері негізінде «Қазақстан Республика-сының Мәдениет қайраткері», «Еңбек ері», «КСРО ғылымының еңбегі сіңген қайраткері», «КСРО білім беру ісінің үздігі» төсбелгілерімен марапатталған. Н.К.Крупская мемлекеттік пре-миясының иегері.
«Қазақстан ұстаздары» қоғамының құрметті мүшесі, ғылыми кеңесшісі. Республикалық және халықаралық конкурстар мен конференциялар-дың педагогикалық сарапшысы.
...

ҚАСЫМ-ЖОМАРТ КЕМЕЛҰЛЫ 1953 жылдың 17 мамырында Алматы қаласында дүниеге келген. 1975 жылы Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институт бітірген. КСРО-ның Қытай Халық Республикасындағы елшілі-гінде диплом алдындағы тағылымдамадан өткен. 1983-1984 жылдар аралығында Бейжің лингвисти-ка институтында тағылымдамадан өтті. 1992 жылы Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлі-гінің Дипломатиялық академиясын тәмамдаған.
Саяси ғылымдарының докторы. Дүниежүзілік гуманитарлық және жаратылыстану ғылымдары академиясының толық мүшесі. Қауіпсіздік жөніндегі Мюнхен конференциясы «Ғұламалар кеңесінің» мүшесі. Шэньчжэнь университетінің (ҚХР) және Ресей Федерациясының Сыртқы істер министрлігі Дипломатиялық академиясының құрметті профессоры.
...

Елена Николаевна родилась 20 марта 1989 года в поселке Боровское, Мендыкаринского района, Костанайской области. В 2011 году окончила Костанайский государственный педагогический институт по специальности бакалавр информатики. Работает с детьми в возрасте с 3 по 11 классы. Очень любит детей и свою работу. Её педагогическое и жизненное кредо можно заключить в притче. «Жил-был человек, который решил проверить мудрость своего учителя. А испытать он его решил таким образом: поймать бабочку, зажать её в кулаке и спросить у учителя о том, живая она или мёртвая. Если учитель скажет, что бабочка живая, то он незаметно сожмёт кулак и покажет мёртвую бабочку, а если учитель скажет, что бабочка мёртвая, то он раскроет кулак и выпустит бабочку на свободу. Таким образом, любой ответ учителя будет неправильным, и тогда все увидят, кто же действительно мудр. Поймал человек бабочку, зажал её в кулаке и пошёл на площадь, где учитель беседовал со своими учениками. Подойдя ближе, он сказал: «Учитель, ты мудрый, ты всё знаешь. Ответь, в моём кулаке бабочка живая или мёртвая?» Учитель посмотрел на него и ответил: «ВСЁ В ТВОИХ РУКАХ, ЧЕЛОВЕК». https://kzu.kz/negodiaeva-elena.html ...

Мұғалімдер күнімен құттықтаймыз! Отбасыларыңызға амандық, жұмыстарыңызға педагогикалық жетістіктер мен шығармашылық табыстар тілейміз! ...

Добрый день!

Зачем мы сделали сайт с олимпиадами для школьников и детских садов и продолжаем им заниматься уже 7 лет?

Ответ простой: кому-то нравится играть в компьютерные игры в интернете, ну а нашей аудитории нравится участвовать в интеллектуальных конкурсах и узнавать что-то новое! Мы хотим дать возможность максимальному количеству детей участвовать в интеллектуальных активностях.

Олимпиады по разным дисциплинам как раз и являются такими активностями!
...

Учебное пособие "English Topics" можно увидеть на различных книжных полках всемирно известных торговых брендов как AMAZON, EBAY, FLIPKART, FRUUGO и т.д. Она продается в 28 странах мира. Данное пособие стало настольной книгой всех тех, кто желает совершенствовать свой английский язык. Решением МАП авторы учебного пособия были награждены медалью "За вклад в развитие образования". Поздравляем Авторов! ...

Вот и прошла первая учебная неделя. Надеемся что старт нового учебного года начался так как мы с вами хотели: весело, легко и с хорошим настроением! У нас так и получилось 😊
Мы напоминаем, что во всю идет регистрация и участие в нашей самой любимой осенней математической олимпиаде для школьников всех возрастов.
...

Ескерту: Мақала сапасы туралы ақпараттарды, сертификат, анықтама және журналға тапсырыс беру батырмаларын мақала авторы немесе журнал тілшісі ғана көре алады.

Оқушының талдау дағдысын жетілдіру жолдары            

Қазақ тілі және әдебиеті
Оқушының талдау дағдысын жетілдіру жолдары            

Мақала авторы: Рашиева Назымгуль Зинатулловна
Жұмыс орны: Өскемен қаласыхимия -биология бағытындағы Назарбаев Зияткерлік мектебі
Лауазымы: Қазақ тілі мен əдебиеті мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 06.06.2018
Журнал қорына жариялаған: Рашиева Назымгуль Зинатулловна


Тірек сөздер мен үлгілерді  қолдану арқылы оқушының талдау дағдысын жетілдіру жолдары

Қaзaқcтaндық бiлiм бeру caлacындa eлeулi өзгeрicтeр әлeмдiк экoнoмикaдa жәнe 21-ғacырдa тaбыcты бoлу үшiн, әрбiр aзaмaтқa қaжeттi бiлiм мeн дaғдығa тeрeң әceрiн тигiзу мaқcaтындa жacaлып жaтыр.

Қазіргі таңда оқу сауаттылығы, тілдің функционалды қызметі тілді игерудің басты дағдыларына айналып отыр. Демек оқушы мәтіннің мазмұнын ғана біліп, түсініп қоймай, мәтінді талдау, пайымдау, ақпараттарды іректей алу, оны қолдану жағына да көбірек мән беруі тиіс. Осы орайда біздің, Өскемен қаласының Назарбаев Зияткерлік мектебінің,  орта буындағы оқушылары жоғарыда аталған тілдік дағдыларды қаншалықты тілдік пәндерде де, тілдік емес пәндерде де қолдана алып жүр деген сұрақтың туындағаны да заңды. Әсіресе осы зертеу тақырыбына негіз болған алдыңғы жылдардағы сыртқы жиынтық бағалау қортындысы да аталған мәселеге әлде де тереңірек, тиімдірек қарастыруға себеп болды. Мектеп оқушыларының біршама жоғары көрсеткіш көрсеткенімен, бірінші тілді оқушылардың мәтіді талдау дағдыларын дамыту бағытында әлі де болса жұмыс жасау қажеттілігі туындап отырғаны байқалды. Оның үстіне көптеген тапсырмалар дәл осы талдау дағдысына негізделгендіктен, осы дағдыны арттырудың қандай тиімді жолдарын табуға болады немесе қолданып жүрген әдістеріміздің қайсысының тиімділігі жоғары деген мәселенің өзектілігі айқындала түсті. Осы мақсатта қазақ тілі, орыс тілі, тарих пәндері мұғалімдері жинала келіп, мәтінді талдауға дағдыландырудың тиімді әдістерді ортаға салғанымызда дайын үлгіні көрсете отырып, тірек сөздер негізінде берген тапсырмалардың тиімділігі артады деген пікірлер көбірек айтылды. Аталған мәселе төңірегінде оқушылардан сұрағанымызда да көпішілігің жауабы осы аталған тәсілдің тиімділігін айтты. Алайда үлгіні көрсете отырып, тірек сөздерді пайдалану арқылы мәтін талдауға дағдыландыру шынымен де тиімді ме, тиімді болса кімдерге, қандай деңгейлі оқушыларға оңтайлы болмақ, оның артық-кемі қандай деген сұрақтар аталған тәсілдің тиімділігін зерттеуге сұранып тұрды. Сондықтан қазақ, орыс тілінің мұғалімдері мен тарих пәнінің мұғалімі аталған мәселені сабақта қалай қолдануға болады және «Тірек сөздер мен үлгілерді  қолдану арқылы оқушының талдау дағдысын жетілдіруге бола ма?» деген әдістің тиімділігін зерттеу мақсатында тізбектелген сабақ жоспарын біріге құрып зерттеуге келістік.

Алғашқы сабақты қазақ тілі пәнінің мұғалімі . өткізді. Сабақты жоспарлауда 3 тапсырма негізге алынып, соңғы үшінші тапсырмаға көбірек мән берілді. Себебі дәл осы үшінші тапсырмада оқушылар кілт сөздерді пайдалана отырып, талдау үлгісі негізінеде жасалынған алгоритм кестеге сай мәтінді жеке талдау керек болған. Сабақ соңында әр мұғалімнің жеке талдауында көрсетілгендей АВС деңгейлі оқушылар тапсырманы орындай алған. Алайда С деңгейлі оқушы талдауында тірек сөздерді қолданғанымен, алгоритм негізінде жасалған үлгіні пайдалана алғанымен сөйлемдерді байланыстыруында, баяндауыштарды қолдануында кемшілектердің жиі кездескені байқалды. Осыған орай келесі өткізетін қазақ тілі пәнінің мұғалімі  сабағына төмендегідей ұсыныстар берілді:

1. Мәтін талдауда үлгі мен талдау алгоритмін топта талдауға көбірек уақыт, көңіл бөлу;

2. Тірек сөздерді АВС деңгейлі оқушыларға саралап құрып, әсіресе ВС

деңгейлі оқушыларға баяндауыштарға сілтеме бере отырып құрастыру;

3. Тапсырманы жұпқа және жекелей беру (жеке жұмыста қаншалықты тиімді екендігін бақылау мақсатында);

2-айналымдағы сабақты талқылау барсында оқушылардың тапсырманы әлдеқайда жүйелі, үлгіге сай орындай алғандығы бірден көрінді. Тіпті алдыңғы сабақта байқалған стильдік қателіктердің де біршама азайғаны анық. Әсіресе ВС деңгейлі оқушылардың жауаптары, егер оқушыларға таныс емес мәтінді жазғандарын ескергенде, әжептәуір жүйеленген, сөйдемдері жақсы байланысқан. Алайда осы тұста бұрын байқала қоймаған мәселе туындады. Мысалы, оқушылар талдау үлгісін өте жақсы қолданған, дегенмен екі талдаудың да жанры бірдей еді, ал тірек сөздердің дайын күйінде қолданғандығы олардың өз бетінше жауап бере алуы мүмкіндігн шектеуі мүмкін деген болжам айтылды. Сондықтан келесі сабақта тірек сөздерді алмастыратын, оларға балама бола алатын бірнеше нұсқаны ұсынуды жөн санадық. Себебі оқушы мәтінді өңдей алуы тиіс. Ал тірек сөздер оған кедергі болмауы тиіс. Оның үстіне келесі сабақта перифразаға, ақпаратты өңдей алу жаттығуларына да көбірек мән беруді жөн деп санадық.

Осы ұсыныстарды негізге ала отырып құрылған сабақты орыс тілі пәнінің мұғалімі өткізді. Сабақ жоспарға сай, жүйелі өтті. Нәтижесінде расында да А деңгейлі оқушы ақпаратқа көбірек мән беріп, өңдей алды. Талдау дағдысы өте жақсы көрініс тапты. Ал ВС деңгейлі оқушылардың талдауы да, тілдік қолданысы да қалыптасқанын анық көруге болады. Ең бастысы оқушылардың тірек сөздерді қолдану барысында шаблонға түспей, тиімді тіркестерді таңдау мүкіндігінің болғандығы ұтымды болды. Расымен де оқушы дайын үлгіні ғана емес енді өзінің таңдауына да жол ашылды. Талдау барысында оқушылардың біршама қалыптасқандығы анық байқалғанымен бұған бір-біріне ұқсас үлгідегі тапсырмалардың болғандығы да себепші болуы мүмкін деген күмәнді пікірлер де айтылды. Осы болжамды зерттеу үшін тарих пәнінің мұғалімі өткізетін 4-айналым сабағына төмендегідей ұсыныс жасадық:

1. Мәтінді талдамас бұрын ұқсас мәтінге дайын талдау үлгісін ұсыну, топта талдату;

2. Мәтінді жеке талдатып, SWOT кестесіне лайық жауапқа сілтеме беретін бірнеше тірек сөздерді белгілеу;

Нәтижесінде А деңшейлі оқушы үлгі негізінде өте жоғары деңгейде, тіпті өз аргументтерін де негізге ала отырып талдай алғанды айқын көрінді. Ал В деңгейлі оқушының тірек сөздерді пайдалана отырып жасаған талдауы дұрыс әрі бұрынғыға қарағанда жылдармырақ талданғандығы байқалды. С деңгейлі оқушы болса, ол да кестеге сай агументтерді дұрыс іріктеп, жай орындаса да жауабында жалпылықтан, нақтылыққа қадам жасағаны көрінді. Оны терминдерді, негізгі оқиғаларды дұрыс іріктегенінен анық бауқаға болатын еді. Бір сөзбен айтқанда оқушылар тапсырманы талапқа сай орындай алған.

Төрт циклді сабақты зерттей отыра, сабақты жетілдіре, талқылай отыра үлгі мен тірек сөздер арқылы оқушылардың мәтін талдау дағдыларын жетілдіруге, қалыптастыруға болады деген ортақ қорытынды шығардық. Расымен де дайын үлігіні талдата отырып оқушының талдау туралы түсінін қалыптастыру оңтайлы болғаны анық көрінді. Қай сабақта болса да өз көргенін түсініп басқа контекстте дұрыс бағыт таба алды. Ал тірек сөздерге келетін болсақ, тірек сөздерді негізсіз ұсына берудің барлығы тиімді бола бермейтінін, тіпті кей жағдайларды кедергі де бола алатындығын айтауға болады. Демек зерттеуімізде көрсетілгендей тірек сөздердің қызметі бағыттаушылық, қалыптастырушылық қызмет атқаратынын қатаң түрде ескеруіміз тиіс. Дайын тірек сөздерді беріп жазған жауабынан дағды толық қалыптасты деуге болмайды. Осы тұста дайын берілген 2-сабақтағы баяндауыштарды атап өтуге болар еді. Тіпті тірек сөздердің өзінде де оқушыға таңдау беру керек. 3-сабақтағы перифразамен жасаған жұмысты нақты мысал ретінде атауға болады. Яғни тірек сөздер дұрыс қолданған жағдайда ғана оқушының талдау дағдысын қалыптастыратын тиімді тәсілдердің бірі бола алатындығына көзіміз жетті. Әсіресе В, С деңгейлі оқушылар үшін маңыздылығы көбірек болды.

Қорытындылай айтқанда үлгі арқылы, оны талдау арқылы жасаған тапсырмаларды тәжірибелік тұрғыдан толықтыратын болса, тиімділігі өте

жоғары болады. Себебі оқушылар үлгі негізінде дұрыс бағытта талдай алды. Ал тірек сөздерді қолдану В, С деңгейлі оқушылар үшін маңыздырақ болғанын айта кету керек. Себебі оқушылар тірек сөздер негізінде талдап қана қоймай талдауларын байланыстыра, пайымдай отыра жаза алды. Демек үлгі және тірек сөздерді де  оқушылардың талдау дағдысын қалыптастыруға болатын тиімді тәсілдердің қатарына қоюға толық негіз бар.