Аннотация: Бұл мақалада емдік массаждың адам денсаулығына тигізетін кең пайдасы зерттеледі. Массаждың негізгі түрлерін, әдістерін, физиологиялық әсер механизмдерін, сондай-ақ оның әртүрлі жас топтары мен жағдайларда қолданылу ерекшеліктерін талдау. Мәтінде сараптама әдісі қолданылып, ғылыми әдебиеттерге талдау жасалған [1, 3]. Нәтижелер массаждың қан айналымы мен лимфотокты жақсарту, бұлшықет тонусын реттеу, стресс пен шаршауды төмендету, иммунитетті нығайту сияқты кушті профилактикалық және реабилитациялық әсерін көрсетеді. Сонымен қатар, массажды қабылдауға қойылатын негізгі қарсы көрсетілімдер қарастырылады.

Кіріспе. Массаж – бұл адам денесіне механикалық және рефлекторлық әсер ету арқылы денсаулықты жақсартуға, алдын алуға және күтіп-қорғауға бағытталған ең көне емдік әдістердің бірі. Қазіргі заманғы қоғамда стресс, гиподинамия және нашар экология адамның иммундық жүйесін әлсіретеп, созылмалы аурулардың таралуына әкеліп соқтырған жағдайда массаждың профилактикалық маңызы ерекше өседі [2]. Оның физиологиялық негіздері терең зерттелген, ал қолдану аясы медицинадан косметологияға және спортқа дейін кеңейген. Бұл мақала массаждың адам организміне тигізетін көптеген пайдалы әсерлерін жүйелі түрде қарастыра отырып, оның қазіргі денсаулық сақтау жүйесіндегі орнын айқындауға бағытталған.

Негізгі бөлім. Массаждың денсаулыққа пайдалы әсері оның алуан түрлі физиологиялық және биохимиялық механизмдерге ықпалымен түсіндіріледі. Біріншіден, ол тері мен ішкі мүшелердегі қан айналымы мен лимфа ағымын айтарлықтай жақсартады. Бұл оттегі мен қоректік заттардың ұлпаларға жеткізілуін күшейтіп, ал зат алмасудың өнімдері мен токсиндердің организмнен тезірек шығарылуын қамтамасыз етеді. Екіншіден, массаж бұлшықет тонусын қалыпқа келтіреді: ширықтанған бұлшықеттерді босаңсытып, әлсіздерін күшейтеді. Бұл ауырсыну сезімін төмендетіп, қимыл қуатын қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Әртүрлі мақсаттарға арналған массаждың көптеген түрлері бар: классикалық (емдік), спорттық, сегментарлық-рефлекторлық, нүктелік (акупрессура) және т.б. Емдік массаж созылмалы аурулардың алдын алуда, жарақаттан кейінгі кезеңде және кейбір ауру синдромдарын (мысалы, арқа мен мойынның ауыруы) емдеуде кеңінен қолданылады. Спорттық массаж спортшылардың жаттығу процесінің ажырамас бөлігі болып табылады; ол жаттығуға алдын-ала дайындауға, шаршауды тез жоюға және жарақат алдын алуға бағытталған.

Массаждың арнайы топтарға тигізетін әсері ерекше қарастырылады. Карттарда метаболизмнің баяулауы, булшықет массасының азаюы және буылардың қаттылығы жиі кездеседі. Мұндай жағдайларда үнемді массаж қан айналымын жақсартып, сырқаттану қаупін азайтып, жалпы жағдай мен көңіл-күйін жақсарта алады. Балалар массажы, әсіресе ерте жас кезеңінде, дұрыс дамуды қолдауға, бұлшықет тонусын реттеуге және иммунитетті нығайтуға ықпал етеді. Дегенмен, массаждың барлық пайдасына қарамастан, оның қолданылуына қарсы көрсетілімдер бар екенін есте ұстау өте маңызды. Негізгілеріне: онкологиялық аурулар, іріңді тері аурулары, сүзек, ісік, температураның күрт көтерілуі, сондай-ақ жүктіліктің кейбір кезеңдері жатады. Сондықтан, әсіресе ауыр науқастарда, массаж бастамас бұрын дәрігерге кеңес алу міндетті болып табылады. Массаждың классикалық негізгі әдістері – сипау, ысқылау, ұқалау, діріл (вибрация) – әрқайсысы организмнің белгілі бір жүйелеріне бағытталған. Оларды білікті массажист дәрігердің ұсынысымен және науқастың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, кешенді түрде қолданады.

Қорытынды. Массаж – денсаулықты сақтаудың, көптеген аурулардың алдын алудың және оларды емдеудің тиімді, табиғи әдісі ретінде танылды. Оның организмге әсері кешенді: ол тек булшықет пен буыстарға емес, сонымен қатар қан айналымы, лимфа жүйесі, жүйке және иммундық жүйелерге де жағымды әсер етеді. Ғылыми тұрғыдан дәлелденген массаждың стрестен жалпы жағдайды жақсартуға дейінгі пайдалы әсерлері оны қазіргі заманғы медицина мен денсаулық сақтау практикасындағы құнды құрал етеді. Дегенмен, оның максималды тиімділігі мен қауіпсіздігі тек оның кәсіби орындалуына, қарсы көрсетілімдерді ескеруге және емдеу-профилактикалық шаралардың жалпы кешеніне интеграциялануына байланысты. Дұрыс ұйымдастырылған массаж терапиясы денсаулық деңгейін тұрақты түрде арттыруға және өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.

Әдебиеттер тізімі

1. Бирюков А.А. Лечебный массаж: Учебник для вузов. – М.: Советский спорт, 2008. – 456 б.
2. Васичкин В.И. Все о массаже. – СПб.: Издательство «Питер», 2014. – 352 б.