Кто читал эти книги в школьние годы? Обязательно поставьте лайки.

Сейчас молодеж читает Японские сказки. Может мы подскажем, в каких книгах больше морали?!

Мы запускаем новый проект 100 книг в старшей школе. Начали обратно перечитывать старые книги из школьных годов. Помогите составить список тех книг, которых рекомендуете старшим школьникам. После составления списка мы сделаем приложение в виде мобильной библиотеки.

Комплект из двух книг самого известного романа Драйзера. Основанная на реальных событиях криминально-судебная история. Психологическая драма и одновременно суровая отповедь «американской мечте» стала сюжетной основой нескольких фильмов. Привлекательный мир богатства, роскоши и развлечений — и отчаянная погоня за успехом и преступление как две стороны американской мечты.
...

2 4

В преддверии празднования всемирного дня учителя приглашаем всех педагогов принять участие в языковых олимпиадах "Wonder Words". 5-го октября все победители будут награждены знаками отличия. Подробнее: https://wonder.zti.kz ...

3 0

Познавательная олимпиада для дошкольников и школьников 1-6 классов. Олимпиада проводится в игровой форме и в этой игре используется один из самых лучших дидактических методов обучения. Вопросы викторины составлены лучшими учеными Казахстана, России и Бразилии. ...

2 1

Уважаемые участники образовательных мероприятий и авторы статей. Теперь на наших порталах в разделе результатов участий в открытом доступе не будут отражены данные участников. Документы можно будет проверять только путем ввода регистрационных номеров и сканированием QR. А в журнале "ADISTEME.KZ" из общего доступна будут скрыты сведения об авторах. В списке авторов будут указаные только имена и первые буквы фамилии. Данные будут видны только самим авторам. Также мы временно прекращаем публикацию энциклопедических журналов в онлайн формате. Это делается в целях обеспечения безопасности наших подписчиков. В последнее время стало очень много мошенников.

Также обратите внимание:
- Мы не звоним и не отправляем письма с приглашениями на участие в образовательных мероприятиях.
- Наши операторы никогда не просят смс или другие личные данные.
- Мы не пользуемся приложением ZOOM для организации конкурсов.
- Мы не продаем отличительные знаки.
- Мы не просим переводить взносы на счета физических лиц.
- Наши операторы ведут переписку только через защищенный канал Business WhatsApp и не раздают свои личные номера.
- Мы используем только Instagram, YouTube, WhatsApp и Mail.ru.
- Курсы совершенствования проводим только в своих порталах по темам использования авторских дистанционных образовательных технологий.
...

3 1

Білім саласында ең үздік компьютерлік ойын графикасының дизайнын құрастырғаны үшін Виллиан Цельсо Зарпеллон (Бразилия) "Тәлімгер" медалімен марапатталды. Өз ісінің нағыз маманы болған, шәкірт тәрбиелеген мамандар марапатталады.

За создание лучшего графического дизайна компьютерной игры в сфере образования награжден медалью "Наставник" Виллиан Цельсо Зарпеллон (Бразилия). Данная награда выдается специалистам, которые стали наставниками в своем деле и обучают других.

For the creation of the best graphic design of an educational computer game, Willian Celso Zarpellon (Brazil) was awarded the "Mentor" medal. This award is given to professionals who have become mentors in their field and teach others.
...

7 1

Нәзір Төреқұлов Халықаралық қорының Президенті профессор Сапарбаев А.Ж. тұңғыш дипломат Нәзір атамыздың өсиетін білім беру аясында жандандырып, оны халықаралық деңгейде шыңдата білгені үшін "Қоғам қайраткері" медалімен марапатталды. ...

10 3

My name is Kokon. I'm fighting villains from the Land of the Know-Nothings. Help me win this educational battle and we'll be good friends. I need smart friends. To everyone who helps me, I will send a friend certificate with the results of participation. And we will award the best student with the medal "For Special Achievements in Studying". ...

2 0

Меня зовут Кокон. Я сражаюсь со злодеями из страны Незнайек. Помоги мне выйграть эту образовательную битву и мы станем хорошими друзьями. Мне нужны умные друзья. Всем кто помогает мне я буду отправлять сертификат друга с результатами участия. А самого лучшего отличника мы наградим медалью "За особые успехи в учении". ...

4 2

Бастауыш білім негіздері аясында "Kokon's Quiz" жобасы іске қосылды. https://kokon.kz порталында орналасқан. Android, IOS, Windows платформаларына арналған қосымшалары бар. Ойынды ойнау тегін. Тіркелу міндетті емес. Бала ойнап отырып, білімді жақсы игереді. Ойынның негізгі мақсаты білімді дәріптеумен қатар, балаға сенімділік пен жеңіс сезімін сыйлау болып табылады. Сондықтан ойынды құрастырған техника ғылымдарының мамандары мен тіл филологтарының құрметіне лайк басып, таратып қойыңыздар. Ал, біз басқа түрлерін құрастырамын. Ұсыныс болса комментарияға ұялмай жазыңыздар. ...

4 3

Ескерту: Мақала сапасы туралы ақпараттарды, сертификат, анықтама және журналға тапсырыс беру батырмаларын мақала авторы немесе журнал тілшісі ғана көре алады.

Ашық кілті бар алгоритм негізінде цифрлық қол қою

Технология
Ашық кілті бар алгоритм негізінде цифрлық қол қою

Мақала авторы: Редакция ғана көре алады
Жұмыс орны: Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Лауазымы: Магистрант
Порталға жариялану мерзімі: 31.05.2016
Журнал қорына жариялаған: Ы.


Кейбір адамдар бөтен хабарларды өзгертуі мүмкін. Өз авторлығынан бас тартуы мүмкін немесе басқа адам деп өзін-өзі атау мүмкін. Бұл өте актуалды электронды коммерцияның дамуымен және Интернет арқылы қызметтік төлем жасауда. Сондықтан, корреспонденцияны алушыда құжаттың дұрыстығын растауына мүмкіндігі болу керек, ал электронды хабарды жасаушыда өз авторлығын дәлдеуге мүмкіндігі болу керек. Сондықтан, электронды құжаттарда әдеттегі физикалық қол қоюдың аналогы болу керек. Бұл кезде қол қоюдың келесі қасиеттері болу керек:

  1. қолды тек бір адам ғана қоялады, ал дұрыстығын көбі тексеру мүмкін;
  2. қол қою берілген хабармен үздіксіз байланыста болу керек және басқа құжатқа көшірілмейді;
  3. құжатқа қол қойғаннан кейін, оны өзгертуге болмайды;
  4. қойылған қолдан бас тарту мүмкін емес, яғни құжатқа қол қойған адам кейін мен қоймадым деп айталмайды.

Ассиметриялық шифрлау алгоритмдер цифрлық (электронды) қол қоюды құрастыру үшін пайдалану мүмкін. Цифрлық (электронды) қол қою (digital signature) – бұл берілетің ақпараттың авторлығын тексеруге мүмкіндік беретің оның бірегей сандық қосымшасы. Электронды (цифрлық) қол қою (ЭЦҚ) тіркелген ұзындығы бар биттер  тізбегі болып табылады, ол белгілі бір түрде ақпараттың ішіндегісі мен құпиялы кілт көмегімен есептеледі.

Цифрлық қол қоюды құрастыру барысында арнайы түрімен барлық хабар толық шифрланады немесе хабардан хеш-функциясының есептеу нәтижесі. Көбінесе соңғы   әдіс пайдалынады, себебі хабардың мөлшері әртүрлі болу мүмкін, кейде өте үлкен, ал хеш- кодының ұзындығы тұрақты және аса үлкен емес. Екі вариантын да қарап шығайық.

Ең қарапайым әдіс өзара байланысқан екі кілтті (ашық және жабық) пайдалану. Бірақ жабық пен ашық кілттің рольдері ауысады – қол қою кілті құпиялы болады, ал тексеру кілті – ашық. Егер ашық кілті бойынша жабық кілтті таба алмау қасиеті сақталатын болса, онда қол ретінде құпиялы кілтпен шифрланған хабардың өзі болу мүмкін.  Сонымен, хабарға қол қояды тек жабық кілттің иесі, ал ашық кілті бар әрбіреулер қол қоюды тексере алады.

Мысалы, пайдаланушы    А пайдаланушы Б-ға қол қойылған хабар жібергісі келеді.

Қол қоюды жасау және тексеру процедурасы келесі қадамнан тұрады:

  1. Пайдаланушы А пайдаланушы Б-ға өзінің ашық кілтің U кез келген байланыс арна арқылы жібереді, мысалы электронды поштамен.
  2. Пайдаланушы А хабарды М өзінің  жабық  R кілтімен  шифрлап шифрланған    С хабарды алады.
  1. Шифрланған хабар С пайдаланушы Б-ға жіберіледі.
  2. Пайдаланушы Б пайдаланушы А-ның ашық кілтің пайдаланып алынған хабарды

С ашып оқиды. Егер хабар ашылса, онда оған пайдаланушы А қол қойды.

Бұл протоколды схема түрінде көрсетуге болады (сурет 1).

1
Сурет 1. Цифрлық қол қоюды жасау және тексеру схеманың бірінші нұсқасы

Пайдаланушы А өз жабық кілтің сенімді сақтап отырғанша, оның қол қоюы   дұрыс болады. Одан басқа, абонент А-ның жабық кілтіне рұқсат алмай, хабарады өзгерту мүмкін емес; осымен аутентификация және деректер бүтіндігі қамтамасыз етіледі.

Қос кілттің физикалық ұсынуы ЭЦҚ пайдаланатың нақты жүйеге тәуелді. Көбінесе кілт файлға жазылады, онда кілттен басқа пайдаланушы – кілт иесі туралы ақпарат,  кілттің қызмет ету мерзімі, және нақты жүйенің жұмысына қажетті деректер жиынтығы болу мүмкін. Кілт иесі туралы деректер авторлықты анықтауға мүмкіндік береді, себебі қолды тексеру кезінде анық шығады — кім хабарға қол қойды. Әдетте ЭЦҚ тексергенде нәтижесі ыңғайлы түрде қол қойған пайдаланушыны көрсетіп экранға шығады, мысалы былай: «Мақала.doc құжатының қолтаңбасы дұрыс(Авторы:Ысқақ Н.А.)»

1 суретте көрестілген схема – бұл құжатты қалпына келтіруімен цифрлық қол қою схемасы. Құжатты қалпына келтіруімен цифрлық қолдың құрамына құжаттын өзі де кіреді: қолды тексеру барысында автоматты түрде құжат денесі де есептеледі. Егер ашып оқыған кезде хабар дұрыс қалпына келсе, онда қойылған қол да дұрыс деп саналады. Құжатты қалпына келтіруімен цифрлық қол қою, мысалы RSA алгоритмы көмегімен жүзеге асырылу мүмкін.

Құжатты қалпына келтіруімен цифрлық қол қоюды пайдаланғанда барлық хабарға қол қойылады, яғни ол шифрланады. Бірақ, қазір тәжірибеде олай істемейді. Ашық кілті бар шифрлау алгоритмдер баяу, одан әрі хабардың бүтіндігін растау үшін көп жад көлемі қажет болады. Және де ЭЦҚ есептейтің алгоритмдердің барлығы есеп үшін алдын ала стандартты ұзындығы берілген хабарларды пайдаланады. Мысалы, ресей ГОСТ Р34.10-94 алгоритмда бұл мөлшері 32 байтқа тең. Сондықтан, уақытты және есептеу ресурстарды үнемдеу үшін, ассиметриялық алгоритм әдетте бір бағытталған хеш-функциямен бірге пайдаланады. Мұнда басында хеш-функция көмегімен кез келген ұзындығы бар хабардан керекті мөлшері бар хеш-код есептеледі, сосын ЭЦҚ есептеу үшін алдында алынған хеш- код шифрланады.

Құжаттын хеш-коды бойынша есептелген ЭЦҚ қосылатын цифрлық қол қоюлар деп аталады. Осындай цифрлық қолдар кейбір сандық коды болып табылады және оны  қол қойылатын құжатқа тіркеу қажет. Хабардың өзі бұл жағдайда шифрланбайды және ашық түрде цифрлық қолмен бірге жіберіледі.

Егер пайдаланушы А пайдаланушы Б-ға қосылған цифрлық қолмен толықтырылған хабар М жібергісі келсе, онда қол қоюды жасау және тексеру процедурасы келесі  қадамнан тұрады:

  1. Пайдаланушы А пайдаланушы Б-ға өзінің ашық кілтің U кез келген байланыс арна арқылы жібереді, мысалы электронды поштамен.
  2. Пайдаланушы А сенімді хеш-функциясы Н көмегімен өз хабарының  хеш-кодын
  3. h = H(M) есептейді.
  4. Сосын пайдаланушы А хабардың хеш-кодын h өзінің жабық R кілтімен шифрлайды және цифрлық қолды С алады.
  5. Бастапқы хабар М цифрлық қолмен С бірге пайдаланушы Б-ға жіберіледі.
  6. Пайдаланушы Б алынған хабардың М хеш-кодын h есептейді, сосын пайдаланушы А-ның ашық кілтің пайдаланып цифрлық қолды С тексереді.

Бұл протоколды схема түрінде көрсетуге болады (сурет 2).

1
Сурет 2. Цифрлық қол қоюды жасау және тексеру схеманың екінші нұсқасы

Хеш-функция ЭЦҚ-ң алгоритмнын құрамына кірмейді, сондықтан схемада кез келген сенімді хеш-функция пайдалану мүмкін.

Суреттелген қол қоюды жасау процесі конфиденциалдықты қамтамасыз етпейді. Яғни осы тәсілмен жіберілген хабарды өзгертуге болмайды, бірақ жіберушінің ашық  кілтің пайдаланып оқуға болады.

Көп жағдайда келтірілген цифрлық қолды жасау және пайдалану схемасы әбден жеткілікті. Бірақ пайдаланушы Б алаяқтық жасау жағдайлары да болады. Мысалы, жіберілген құжат А пайдаланушының чегі болсын (қызмет еткен үшін). Пайдаланушы Б цифрлық қолдың дұрыстығын анықтап оны ақша алу үшін пайдаланды. Бірақ, пайдаланушы Б қол қойылған құжаттан бір не бірнеше көшірме жасап алып, анда-санда банкіге барып ақша алу мүмкін.

Осындай алаяқтықты болдырмау үшін цифрлық қолдарға жиі қосады уақыт белгісін. Құжатқа қол қойлған дата мен уақытты хабарға қосып құжатпен бірге қол қояды. Чек арқылы төлем жасағанда уақыт белгісін банк байқап деректер қорына енгізу мүмкін. Енді чекты қайтадан пайдаланатын болса, бұл көрініп қалады.

Цифрлық қол қоюдын өзге түрі мойындамайтың цифрлық қол. ЭЦҚ-дан оның айырмашылығы – қол қойған адам рұқсат бермесе қолды тексеруге болмайды. Сонымен, құжатты алушы хабарға қол қойған адамның рұқсатын алмай қол қоюды көрсете алмайды (немесе қолдың дұрыстығын дәлелдей алмайды).