Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы

Қазақ тілі және әдебиеті
Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы

Мақала авторы: Джабасова Шалкы Джумабековна
Жұмыс орны: № 27 Өмірзақ орта мектебі
Лауазымы: Қазақ тілі және әдебиеті пәні мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 15.03.2016


Сабақтың тақырыбы: Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: оқушыларға Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі, «Адамдық
борышың» өлеңі жайлы толық түрде мәлімет бере отырып олардың ой-пікірін
қалыптастыру.

Дамытушылық: ой-өрісін, ойлау белсенділігін, сөйлеу шеберлігін, тіл мәдениетін дамыту, сөздік қорын молайту, шығармашылық ізденіске баулу.

Тәрбиелік:елін, жерін, Отанын қадірлеуге, адамгершілікке, адалдыққа,
еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.

Сабақтың әдісі: түсіндіру, суреттеу, салыстыру, сұрақ-жауап, сөздікпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау;

Сабақтың көрнекілігі: көркем әдебиеттер, бейнелі суреттер, рефераттар;

Сабақтың формалары: жеке баламен, топпен, сынып ұжымымен жұмыс жүргізу;

Сабақтың типтері: ұйымдастыру кезеңі, үй тапсырмасын сұрау, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, бағалау, қорытындылау.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу,кезекші мәлімдемесі, журнал бойынша түгелдеу, жаңа сабаққа дайындық.

Үй тапсырмасын сұрау, жаңа сабақты түсіндіру, бекіту, бағалау, қорытындылау

Топтастыру 1-топ, 2-топ, 3-топ Адамгершілік, Адалдық, Имандылық

ҮЙ ТАПСЫРМАСЫН СҰРАУ:
СҰРАҚТАР ҚОЮ АРҚЫЛЫ:

Абай Құнанбайұлы қай жылдары өмір сүрген? Қандай өлеңдері бар? Шын аты кім? Қандай әндері? Кімнің тәрбиесінде болған? Әжесінің аты кім? Неше қара сөзі бар? Кімдермен дос болған?  “Абай жолы” роман эпопеяны кім жазған?

 

ЖАҢА САБАҚ

Шәкәрім Құдайбердіұлы 1858 жылы Семей облысының Абай ауданынының Шыңғыстау бөктерінде туған. Әкесінен жеті жасынан жетім қалды десек те, атақты Құнанбай қажының ерке немересі, ақылы мен білімі дария Абайдай ағасы бар бала Шәкәрім материалдық жағынан да, рухани жағынан жоқшылық пен жетімдік көрмейді.

Ғылымның түпкі атасы – Таза ақыл мен ойлану дейді.

Шәкәрім кітаптан жан деген не? Дін деген не? Барша ғалам қалай жаралған? деген сияқты сұрақтарға жауап іздеген.
Адамдардың өмірдегі қарым-қатынасы, ақыл-парасаты, ой тазалығы адамның уайым-қайғыға бой алдырмай, саналы түрде өмір сүруіне бағыт жасайтынын айтады.

Л.Н.Толстойды өзіне ұстаз тұтқан.

Шәкәрім дүние жүзі, орыс классиктерінің таңдаулы деген шығармаларын ана тілінде сөйлете бастады. Соның ең елеулілерінің бірі – А.С. Пушкиннің «Дубровский» романы.

Шәкәрімнің поэзиядағы пірі – Пушкин.

 

«Адамдық борышың»  өлеңі
Адамдық борышың-
Халқыңа еңбек қыл.
Ақ жолдан айнымай
Ар сақта оны біл.
Талаптан да білім мен өнер үйрен,
Білімсіз, өнерсіз,
Болады ақын –тұл.
Мақтанға салынба
Мансаптың тағы үшін,
Нәпсіңе билетпе
Басыңның бағы үшін.
Өміріңді сарп қыл

Өлгеніңше,

Жоба тап ,

Жол көрсет,
Келешек қамы үшін.
Қайтадан қайырылып ,
Қауымға келмейсің,
Барыңды,

Нәріңді
Тірлікте бергейсің.
Ғибрат алар артыңа із қалдырсаң,
Шын бақыт-осыны ұқ,
Мәңгілік өлмейсің!

Сұрақтар:

Шәкәрім қай жылы дүниеге келді?Шәкәрім кімнің туысы? Қай жерде дүниеге келді? Қандай дастандары бар? Қандай өлеңдерін білесің? Қандай тілдерді меңгерген?  Қай ғалымдардың еңбегін оқыған? Қандай әндерін дүниеге әкелген? Қай елдің ақын, жазушыларының шығармаларын аударған? Орыстың қай ақын өзіне ұстаз тұтқан?  Қай жылы қайтыс болды? Кімнің тәрбиесінде болған?  Шәкәрім кім?Шәкәрім нің неше жасын атап өтеміз?

 

Шәкәрім Құдайбердіұлының жан-жақты қаламгер болып қалыптасуына, қазақ халқының бай ауыз әдебиеті, Махамбет пен Абай, шығыс пен батыс әдебиеті айтарлықтай әсер етті. Ұлы ақынның талантын былайша бағалауға болады: -Шәкәрім Абай тәрбиесін алғаннан кейін өсиеті, өнегесі мол мұра қалдырған ақын, лирик;
-Заманы мен тарихы туралы нақтылап баяндап беріп кеткен тарихшы;
-Адамның ішкі сезім-сырларын, көңіл-күйін, нанымы мен танымын дөп басып шынайы жеткізе білген философ;
-Орыс халқы мен Шығыстың озық үлгілерін түпнұсқасымен қазақ жұртшылығына танытқан көркем шебер аудармашы;
-Заманында шығып тұрған «Айқап» журналы мен «Қазақ» газетіне саяси-әлеуметтік мәселелерге үн қосқан публицист;

САБАҚТЫ БЕКІТУ:

Топ бойынша венн диаграммасын толтыру.

Үй тапсырмасы:

Шәкәрім Құдайбердіұлының өмірі мен шығармашылығы.

“Адамдық борышың” жаттау.

Бағалау

Мұғалім бағалауы, топтық бағалау

Пайдаланған әдебиеттер:

1.Шәкәрім «Иманым», «Арыс», баспасы-2000

2.Шәкәрімнің мұраларының тағылымдық мәні. Семей-2008

3.«Шәкәрімнің дүниетанымы»  Б.Рақымжанов. Қарағанды 2009

Конкурстар мен олимпиадалар - https://talimger.kz

Республикалық қашықтық олимпиадалар — http://clever.zti.kz

Республикалық конкурстар, курстар, конференциялар мен олимпиадалар — https://ukz.kz

Конкурстар, конференциялар және олимпиадалар — https://tarim.kz

Халықаралық семинарлар, олимпиадалар мен конкурстар — https://mriks.ru

Халықаралық педагогтар ассоциациясы - https://iae.su

Атаулы ертегілер - https://hansunqar.kz