Жаңа қазақ алфавиті
Сандыбаева Альбина Баймулдиновна, Рухани жаңғыруымыздың басты тірегі – латын әліпбиіне көшу

Мақала авторы: Сандыбаева Альбина Баймулдиновна
Жұмыс орны: "Михайловка орта мектебі" КММ
Лауазымы: қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 18.11.2018

Рухани жаңғыруымыздың басты тірегі – латын әліпбиіне көшу

Бір әріп – бір дыбыс. Рухани жаңғыруымыздың басты тірегі – латын әліпбиіне көшу. Бұл елін жаңа кезеңге бағыттаған Президентіміздің өміршең идеяға негізделген бастамасы.

Жаңа әліпби тіліміздің мәртебесін халықаралық дәрежедегі тілдер қатарына енуді мақсат етеді. Бұл экономика, саясат, мәдениет сияқты ауқымды салаларды алға тартады.

Латын әліпбиі кеңінен қолданысқа енген 1927-1940 жылдардың бедерінде ел арасындағы сауаттылықты жою басты өзекті мәселе болған. Сол кеңестік кезеңіндегі әліпби төңірегіндегі тарихи тартыста латын әріптерін қазақтың дыбыстық жүйесіне мейлінше ыңғайлап, жаңашыл әдістерге жол ашқан Т. Шонанов, Ә.Үсенов, Н.Төреқұлов, Т.Жүргенов, И.Қабылов секілді қайраткерлеріміздің еңбектерінің зор үлесі болды. Олар жаңа әліппеге көшудің уақыт талабынан жаңа қоғам сұранысынан туындап отырғанын, қазақ тіліне қай әліппе үйлесетінін, оқу мен жазуға жеңіл болатынын түсіндіріп, орнықты байлам жасап кеткен.

Бүгін рухани жаңғыруға бет бұрған шағымызда отандық ғалымдарымыз белгілі бір әліпби жүйесін қалыптастырды. Ал біз, ұстаздар қауымы — бұл қоғамдық маңызы бар бастаманы жүзеге асыруға ат салысамыз деп ойлаймын.

Қазақ тілі және әдебиеті
Сандыбаева Альбина Баймулдиновна, Көптілді білім – мәдениетті тұлғаны қалыптастыру

Мақала авторы: Сандыбаева Альбина Баймулдиновна
Жұмыс орны: "Михайловка орта мектебі" КММ
Лауазымы: қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 18.11.2018

Көптілді білім – мәдениетті тұлғаны қалыптастыру

Ел тәуелсіздігінің маңызды нышаны – мемлекеттік тіл. Ол тәуелсіз ұлттың мәдениеті мен салт- санасының, рухани болмысының тірегі. Тіл арқылы халық өзге халықтардан ерекшеленеді. Тіл – ұлттың өзгеден ерек даралығын анықтайтын белгісі. «Қай ұлт болсын тілі арқылы ғана халықтың өзге туыс және туыс емес халықтардан ерекше болмысы мен табиғи қалпын, өзіндік дәстүрін көрсете алады»

Н.Ә.Назарбаев

Қазіргі таңда азаматтарымыздың алға ілгерілеп, күн сайын жаңарып, тез қарқынмен дамып бара жатқан өзгерісшең өмірге ойдағыдай сәйкесуі үшін , қостілді болып қана қоймай, қайта көптілді болуы төтенше қажеттілікке айналуда. Бұлай істеу әр азаматтың өзіне де, өзгеге де тиімді. Сондықтан қазіргі қоғамда көп тілді болу әр адамды кең өріске, тың өмірге бастайтын жол есептелмек. Жалпы көптілді меңгеру деген ұғым қазақ дүниетанымында бұрыннан бар түсінік. Мұны ел басқарушыға қойылатын талаптардың бірі «жеті жұрттың тілін білу» екендігінен байқауға болады. Себебі ата-бабамыз көптеген хандықтардың көшбасшысына жеті өнерді меңгерген адамды лайық деп танып, сайлаған. «Ел қорғауда – бес қаруын толық пайдалана білу», «ата-бабасының салып кеткен әдет-ғұрып, салт-дәстүрін білу», «тұрмысты елді мекеннің географиялық орналасуына сәйкес ұйымдастыра білу» және «көршілес мемлекеттермен сауатты саяси қатынас жасай білу».

Сондықтан білім беру жүйесін дамыту – елімізде басты бағыттардың  бірі болып саналады. Бұл бағытта мемлекетіміз білім беру саласында көптеген реформаларды жүзеге асырып жатқаны баршаға мәлім. Солардың бірі – «Үштілділік» мемлекеттік бағдарламасы. Бастауын елбасымыз Н.Ә.Назарбаев салып берген бұл бағдарлама қазақ тіліне үлкен басымдылық беріп отыр. Бағдарламаның басты мақсаты: Қазақ тілінің мәртебесін көтеру; мемлекеттік мекемелерде іс-қағаздарды қазақ тілінде жүргізу; ағылшын тілін меңгерту; орыс тілін жетік білу; әр ұлттың тілдерін дамыту, оларды сақтап қалуға мүмкіндік жасау; тілдер гармониясының бірлігіне жол ашу. «Үштіліділік» бағдарламасының негізінде қазақ тілі, орыс тілі, ағылшын тілдерін меңгеру көзделуде. Орыс тілін білу – тарихи артықшылығымыз. Орыс тілі арқылы қазақстандықтар бірнеше ғасыр бойы қосымша білім алып, ел ішінде де, шет жерлерде де өз дүниетанымдары мен араласатын орталарын кеңейтіп жатыр. Ағылшын тілін меғгеру – жастарға әлем танудың кілті болмақ. Ағылшын тілін білу біздің жастарға шексіз мүмкіндіктер ашады. Ол – жаһанданудың кепілі. Қазақ тілі – мемлекеттік тіл. Еліміздің тәуелсіздігінің нышаны. Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде, яғни қазақ тілі – болашақтың тілі.

Көптілді білім беру дегеніміз – оқу үрдісі барысында екі не одан да көп тілде білім беру. Мемлекетіміздің мектеп реформасында қаралған үш тілде оқыту – қазіргі заман қажеттілігі. Бүгінде адам қызметінің барлық салаларында жаһандану үрдісі орын алғандықтан, білім беру саласында қайта қарастырулар жетілдіруде. Сол себептен ақпараттық-коммуникативтік құзырлықпен қатар, полимәдениеттілік бүгінгі уақытта әлемдік білім беру құзырлығының басты бағыттарының бірі ретінде анықталды. Осы тұрғыдан алғанда, бүгінгі білім ордалары мектеп оқушыларының тілге деген қызығушылығын арттыру мақсатында үштілділікті енгізудің, оны тиімді жүргізудің тың жолдарынан ізденіс табуда.

Қазақ тілі және әдебиеті
Сандыбаева Альбина Баймулдиновна, Заманауи әдіс — тәсілдердің тиімділігі

Мақала авторы: Сандыбаева Альбина Баймулдиновна
Жұмыс орны: "Михайловка орта мектебі" КММ
Лауазымы: қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі
Порталға жариялану мерзімі: 17.11.2018

Заманауи әдіс — тәсілдердің тиімділігі

 Ұлы педагог: «Мұғалім білімін үздіксіз көтеріп отырғанда ғана мұғалім, ал, оқуды іздеуді тоқтатса, мұғалімдігі де жойылады» деген болатын. Сондықтан, қазіргі мұғалім білім беруде жаңалыққа жаны құмар, шығармашылықпен жұмыс істеп, оқу мен тәрбие ісіне еніп, оқытудың жаңа технологиясын шебер меңгерген жетекші тұлға болуға тырысу керек.

Бәсекеге түскен дамыған қоғамда адамзат баласын алға жетелеуде білімнің алар орны ерекше. Дәл қазіргі уақытта білім беру үдерісінде болып жатқан түрлі өзгерістер адамның мүмкіндіктеріне жол ашу, дамуына, өзіне-өзі сенуіне мол мүмкіндіктер беріп отыр.  Ал үйреніп келе жатқан жас буынға жол сілтеп, бағыт-бағдар беру жан-жақтылықты талап етеді. «Мұғалім әрдайым ізденісте болса ғана, шәкірт жанына нұр құя алады» — деп Ахмет Байтұрсынов айтқандай, мұғалімнің ізденісі жан-жақтылығы, құзіреттілігі арқылы айқындалады. Бүгінгі күні білім берудегі өзекті мәселелердің бірі — педагогтың білімін көтеру, оның заманауи технологияларды жете меңгеріп, сындарлылыққа, көшбасшылыққа бейімдеу. Сондықтан заманауи мұғалім өз кәсіби қызметінде, жаңа жағдайларда жұмыс істеуге даяр болу үшін,  дәстүрлі оқытуды ғана емес оқытудың жаңа әдістерін қолданысқа енгізуі, біліктілігін арттыруы керек. Озық технологиялардың енуі мұғалімнің ойлану стилін, оқыту әдістемесін өзгертеді. Жаңа тәсілдерді пайдалану негізінде мұғалім де, оқушы да табысқа жетіп, білімін шыңдай түседі. Қазіргі заман талабына сай әр мұғалім өз білімін жетілдіріп, ескі бірсарынды сабақтардан гөрі жаңа талапқа сай инновациялық технологияларды өз сабақтарында күнделікті пайдаланса, сабақ тиімді, әрі тартымды, қонымды болары сөзсіз. Білім сапасы оқушының білімге деген құштарлығы мен қызығушылығына байланысты. Баланың білім алуға деген құштарлығын ояту үшін бүгінгі күні мұғалім көп ізденіп, сабақтың тиімді өтуіне жұмыс жасауы қажет.

Тиімді педагогиканың басты тәсілі – әр оқушыны жеке тұлға ретінде қарастыру. Біздің міндетіміз барлық оқушының білім алу, мақсатқа жету мен сынып өміріне қатысу қабілеттерін арттыру үшін оны тұлға ретінде ерекше дамыту болып табылады.

Жаңа білім мазмұнын енгізу арқылы оқыту үдерісін өзгертуге ықпал ете отырып, диалог негізінде білім беру арқылы пән бойынша оқыту тиімділігін арттыру. Мысалы мұғалімдер оқытудың диалогтік әдістерін енгізуге арналған әдіс-тәсілдерді тиімді жол деп қарастырады. Оған  жауап алу мен топпен жұмыс жасау тәсілдері жатады.  Нәтижесінде сабақ барысында оқушылардың еркін сөйлеуін, өзіндік пікірін айту, тұлға ретінде қалыптасуына жағдай жасауға, ұшқыр ойлауын қалыптастыруға, оқушыны ізденімпаздық пен шығармашылыққа, дәлелді сөйлеуге дағдыландыруға болатынын байқайды. Ғылыми зерттеулер нәтижелері сабақта диалогтің маңызды рөл атқаратынын көрсетті. Оқушы диалог кезінде білім алатынын Выготскийдің оқыту моделі жорамалдаған.

Жалпы, жаңашыл технологиялар оқушыны оқу құралының нысанына, өзіне болашақта жол, бағдар таба алатын тұлғаға  айналдырады.  Осылайша оқытудың заманауи технологияларын қолдану оқыту әдістерінің көптеген түрлерін қолдануды талап етеді, ол оқытудың сапасын көтеруге, оқушылардың сабақтағы жұмысының нәтижелілігіне, оқушылардың оқытылатын пәнге тұрақты қызығушылығына әсер етеді.