A'ley'mettik pedagog ja'ne ata-ana

A'ley'mettik pedagogika
Isabaev Jumash Zarmy'kanoviсh, A'ley'mettik pedagog ja'ne ata-ana

Maqala avtory: Isabaev Jumash Zarmy'kanoviсh
Jumys orny: Pavlodar oblysy Baianay'yl ay'dany №1Maiqaiyn' jalpy orta bilim bery' mektebi
Lay'azymy: A'ley'mettik pedagog
Portalg'a jariialany' merzimi: 09.04.2018


A'ley'mettik pedagogtyn' ata-analarmen jumysyna toqtalar bolsaq, otbasy – jaso'spirimderdi a'ley'mettendiry'degi o'te man'yzdy instity't. Bul- balanyn' damy'y men jeke o'mir su'ry' ortasy. Ol mynadai o'lshemdermen anyqtalady: a'ley'mettik –ma'deni, a'ley'mettik –эkonomikalyq. Osyg'an orai a'ley'mettik pedagogtyn' ata-analarmen ju'rgiziletin jumysy asa man'yzdy bolyp sanalady. Ol otbasyndag'y jag'dailar ty'raly tolyq ma'limet ala otyryp, bala ta'rbiesine bailanysty ata-analarmen yntymaqtasa, olarg'a ka'sibi pedagogikalyq ko'mek ko'rsetedi. Pedagog pen ata-ananyn' u'nemi yntymaqtasa otyryp, a'r kezen'de atqaratyn mindetinin' biri qalyptastyry' bolyp tabylady.
A'ley'mettik pedagog otbasy ta'rbiesinin' u'lgisi, ondag'y ta'jiribesine su'ienedi; ony jan-jaqty zerttep, jinaqtap taratady; on'dy oi-pikirlerdi ku'sheitedi, Sondyqtan:
1)ta'rbieshiler men ata-analardyn' o'zara senimdilik qarym-qatynastary on'dy bag'yttalg'an, birigip yqpal ety'din' sheshy'shi ja'ne alg'ashqy sharty bolyp tabylady. Ata-analardyn' ta'rbiege ko'zqarasyn jandandyryp, tabysqa jety'ge qajettilik ja'ne o'z ku'shine senimdilik ty'dyry' u'shin durys bailanys ornaty'dyn' man'yzy zor.
2) A'ley'mettik pedagogtyn' neg'urlym man'yzdy mindetinin' biri ata-analardy pedagogikalyq bilim dag'dyg'a, onyn' teoriialyq ja'ne praktikalyq yqylymdaryn men'gery'ine, a'sirese ta'rbieni uiymdastyry' sheberligine jetildiry' bolyp tabylady. Jumyla pedagogikalyq a'reket ety'din' mundai na'tijesi ata-analardyn' o'z balasyna g'ana emes, sonymen qatar birtutas synyp oqy'shylaryn ta'rbieley' belsendiligine a'keledi. A'ley'mettik pedagog pen ata-ana a'riptester retinde birin-biri tolyqtyrady.
A'ley'mettik pedagogtyn' otbasymen birlese a'reket ety'in uiymdastyry'y myna mu'mkindikterdi ty'dyrady:
O'z balalary men synyp oqy'shylaryn ta'rbieley'de эtnopedagogikalyqü potentsialyn anyqtay' maqsatynda otbasy men ty'ysqandaryn zerttey';
O'z balalary men synyp oqy'shylaryn ta'rbieley'ge qajetti ata-analardyn' adamgershilik, a'ley'ettik mu'mkindikteri printsipine qarai otbasylaryn toptarg'a bo'ly';
Halyqtyq pedagogika da'stu'rleri negizinde a'ley'mettik pedagog pen ata-analardyn' birlese a'reket ety' bag'darlamasyn jasay';üO'zara ta'rbie qyzmetindegi ag'ymdag'y ja'ne aqyrg'y na'tijelerdi zerttey';ü
Otbasylardy 5 topqa bo'ly'ge bolady:
1. Jog'ary adamgershilik эtnoma'deni qarym-qatynastag'y otbasylar. Salay'atty o'mir salty, moraldyq, atmosfera qalyptasqan, balalar o'z qabiletterin damyty'g'a tolyq mu'mkindik alatyn otbasylar
2. Ata-analardyn' qalyptasqan erejege sa'ikes qarym-qatynasta boly'ymen sipattalatyn otbasylar. Biraq olar ta'rbienin' on'dy bag'ytyn qamtamasyz ete almag'andyqtan pedagogtyn' ko'n'il ay'dary'yna ma'jbu'r.
3. Day' janjalmen o'z qarym-qatynastaryn rettei almaityn, balalaryna ko'n'il ay'darmaityn otbasylar. Mundai otbasynyn' day'-janjaly ko'p y'aqytqa sozylyp, balanyn' azg'yndyg'yna, minez ay'ytqy'shylyg'yna aparyp, otbasyn tastap shyg'y'g'a ma'jbu'r etedi. Oqy' u'lgerimi nashar bolyp, sabaqtan qashady.
4. Syrttai say' ko'rinetin otbasy. Biraq ishtei ry'hani azg'yndyq jailag'an shynaiy adamgershilik qundylyqtary joq, urpaqtyn' sezimtaldyq qasieti buzylg'an. Bul otbasylarynan shyqqan keibir jaso'spirimder o'z otbasynyn' syrtqy « beinesin» jaqsy ko'rsete biletindikten, mundai balalarmen ta'rbie jumysyn ju'rgizy' asa qiyndyqqa tu'sedi.
5. Qalyptaspag'an (jag'daiy nashar) otbasylar, day'-janjaldy, beimoraldi minez-qulyqta, sotqarlyq, qatygezdik oryn alg'an. Balany qorg'ay' u'shin a'ley'mettik pedagogtyn' mundai otbasyna u'nemi ko'n'il ay'daryp otyry'y, qog'amdyq yqpal ko'rsety'di nemese belsendi aralasy'y qajet.

Qog'amymyzdyn' ilgeri damy'ynyn' o'zi g'ylym men bilimge tikelei bailanysty. Elbasy Nursultan Nazarbaev aitqandai «Bolashaqta en'bek etip o'mir su'retinder – bu'gingi mektep oqy'shylary, olardy Ata — ana balany qalai ta'rbielese, Qazaqstan sol den'geide bolady. Sondyqtan ju'ktelgen mindet o'te ay'yr», — degen bolatyn. «A'rbir ulttyn' balasy o'z ultynyn' arasynda o'z ulty u'shin qyzmet qylatyn bolg'andyqtan, ta'rbieshi balany sol ult ta'rbiesimen ta'rbie qyly'g'a mindetti»,- deidi Mag'jan Jumabaev. Sonda sol halyqtyn' qany men janyn, ry'hyn boiyna sin'iredi.
Elimiz egemendigin alyp, ta'y'elsizdik ty'y biikke ko'terilgen qazirgi kezen'de bu'gingi urpaqtyn' qog'amymyzdag'y jan'ary' protsesin ju'zege asyry'dag'y ju'rgizgen jumysy ushan ten'iz. Otanymyzdyn', qog'amymyzdyn' keleshektegi shyn janashyry da, arqa su'ieri de osynay' jas urpaq arasynan shyqpaq. Demek, olardy laiyqty izbasar etip daiynday', ta'rbielep shyg'ary' u'shin bilim ordalaryndag'y bilim, ta'rbie jumystaryn ku'sheitip, ulttyq ulag'attyqqa bay'lyp o'siry' mindetti.

Otbasy — ol da bir shag'yn memleket. A'r memlekettin' o'zine ta'n o'ndirisi, o'nim bo'lisi, syrtqy ja'ne ishki saiasaty, basqary' ta'rtibi, mindet — qyzmet bo'linisi, kiris — shyg'ys biy'djeti, qasiettep, qasterlep ustanatyn ra'mizderi t. b. bolmys — tirshilik jaqtary bolady. Adamdardyn' jaqsy o'mir su'ry'i otbasy quramyndag'ylarg'a bailanysty. Sondyqtan otbasy qurylymyna zor man'yz berilip, ma'nin qorg'ag'an, otbasynyn' ar — namysyn saqtay'g'a, syryn shashpay'g'a, mu'shelerinin' bir — birine adal, qamqor boly'yna ta'rbielegen. Bala ta'rbiesindegi alg'ashqy ustaz — ata — ana.

Bizdin' mektepte ata-analarmen jumys jasay' u'shin to'mendegidei jumystar josparlanady:

1.     Oqy' jylynyn' basynda ata- analar komitetinin' jospary qurylady: bul josparda jyl boiy o'tkiziletin 4 otyrys tolyq josparlanyp jazylady. ( Ata-analardy oqy' bag'darlamasymen tanystyry'; mektepte o'tkiziletin merekelik is-sharalar men aktsiialar; a'ley'mettik jag'daiy to'men otbaslarmen jumys; synyp sag'attaryna ata-analar komitetin tarty'; reidter uiymdastyry'; mekteptegi ashyq esik ku'ni t.b.)

2.     Mekteptin' ata-analarmen jumysynyn' jospary qurylady: ( otbasy ta'rbiesine arnalg'an ata-analar jinalystary; ata-analar konferentsiiasy; qamqorshysyz qalg'an balalar men olardyn' qamqorshylaryna arnalg'an «Ju'rekten-ju'rekkke»atty kezdesy' keshi;tu'rli otbasylyq saiystar men ta'rbie sag'attary, t.b.)

3.     Ata-analarmen a'ley'mettik seriktestik jospary qurylady: (ata-analar , onyn' ishinde «Zerde»  a'jeler,  «Qamqor a'ke» a'keler ja'ne analar kly'bynyn' is-sharalary josparlanady.)

4.     Oqy' jylyna arnalg'an ata- analarmen o'tkiziletin jalpy mekteptik ata-analar konferentsiiasy men synyptyq ata-analar jinalysynyn' taqyryptary belgilenedi.(Mysaly: «Otbasy-ta'rbie bastay'y», «Quqyqtyq say'attylyq- balalar o'mirinin' qay'ipsizdigi, qorshag'an ortanyn' tiimdi ja'ne tiimsiz a'serleri», «U'shtik odaq – ata-ana, mug'alim, otbasy» t.b.

5.     Quqyqtyq ta'rbie boiynsha ka'meletke tolmag'andar arasynda quqyq buzy'shylyqty boldyrmay' maqsatynda tu'rli kezdesy'ler: onyn' ishinde oqy'shylarmen qatar ata-analardyn'  da ishki ister bo'liminin' o'kilderimen kezdesy'in  uiymdastyry', keshkilik y'aqytta, merekeler men kaniky'l kezderindegi birlesken reidter, oqy'shylar komiteti ja'ne ata-analar komiteti birlesken quqyq buzy'shylyqtyn' aldyn-aly' otyrystary o'tkiziledi.

Ata-analarmen birlesken osyndai jumystardyn' arqasynda mektepte oqityn 700-den asa oqy'shynyn' ishinde quqyq buzy'shylar esebinde turg'an oqy'shylar joq.