Mehanika bo'limi boiynsha ku'rdeli esepterdi sheshy' joldary

Ashyq sabaqtar
Jambyl Ajibaev Ky'andykoviсh, Mehanika bo'limi boiynsha ku'rdeli esepterdi sheshy' joldary

Maqala avtory: Jambyl Ajibaev Ky'andykoviсh
Jumys orny: "BILIM - INNOVATSIIA" mektep-internaty
Lay'azymy: mug'alim
Portalg'a jariialany' merzimi: 25.02.2018


Pa'n: Fizika

Mug'alim: Ajibaev Jambyl

Mektep, synyp: Daryndy er balalarg'a arnalg'an mamandandyrylg'an «BILIM-INNOVATSIIA» mektep-internaty, 11-synyp

Sabaqtyn'  taqyryby: Mehanika bo'limi boiynsha ku'rdeli esepterdi sheshy' joldary.

Sabaqtyn' maqsaty: Oqy'shylardyn' esep shyg'ary' dag'dylaryn qalyptastyry'.

Mindetteri:

Bilimdilik: Oqy'shynyn' mehanika bo'limine qatysty bilimin, formy'lalardy durys qoldany' erejelerin  ja'ne sheberligin, dag'dylaryn baqylay', teksery'. Mehanika bo'limi boiynsha oqy'shylardyn' oilay'yn damyty'g'a, pa'ndi oqyp u'ireny'ge qajetti bilim, bilik ja'ne iskerlik dag'dylaryn men'gery'di bekity'ge bag'yttalg'an;

Damyty'shylyq: Oqy'shylardyn'  logikalyq oilay'yn, fizikalyq  du'nietanymyn ken'eity';

Ta'rbielik: Oqy'shylardyn' bir-birine ko'mektesy' adamgershiligin, o'zindik du'nietanymyn qalyptastyry'.

Sabaqtyn' tu'ri: Bekity' sabag'y.

Sabaqtyn' ko'rnekiligi: Slaid, u'lestirme qag'azdar, plikkers t.b

Pa'naralyq bailanys: Matematika.

Sabaqtyn' jospary:

  1. Uiymdastyry' kezen'i. (2 min)
  2. Qaitalay' (Plikkers). (6 min)
  3. Kinematika boiynsha ku'rdeli esep shyg'ary'. (6 min)
  4. UBT esepterin “Bilimdiler ba'igesi” saiysy arqyly shyg'ary' . (24 min)
  5. Bag'alay'. (1 min)
  6. Sabaqty qorytyndylay'. Keri bailanys (1 min)
  7. Oqy'shylar bilimin bag'alay'.

Sabaqtyn' barysy:

I. Uiymdastyry' kezen'i:      Oqy'shylarmen sa'lemdesy'. Tu'gendey'. Nazarlaryn sabaqqa ay'dary'.

  1. II. Qaitalay' suraqtary:

Plikkers arqyly suraqtarg'a jay'ap bery'.

  1. Ku'sh a'ser etkendegi denenin' qozg'alysy (u'demeli.)
  2. SHen'ber boiymen qozg'ala otyra uzyndyg'y 109 km joldy avtomobil eki ret ju'rip o'tti. Avtomobildin' ju'rgen jolynyn' uzyndyg'y, oryn ay'ystyry'dyn' mody'li (218 km; 0…)
  3. Massasy 1 kg deneni Jer betinen 3 m/s2 u'dey'men jog'ary ko'tery' u'shin jumsalatyn ku'sh (g= 10 m/s2 ) (13 H)
  4. Eki dene arasyndag'y araqashyqtyq 3 eselense, tartylys ku'shi (9 ese kem…)
  5. Qy'attyn' o'lshem birligi (Vt)
  6. Massasy 6,6t, 10 m/s jyldamdyqpen qozg'alg'an «Soiy'z» seriialy g'aryshkemenin' kinetikalyq эnergiiasy (330 kDj)
  7. Massasy 3 kg erkin tu'sip kele jatqan denenin' Jer betinen 3 m qashyqtyqtag'y potentsialdyq эnergiiasy (g =10 m/s2) (90 Dj)
  8. 8 km/c jyldamdyqpen ainalatyn massasy 3 t jer seriginin' impy'lsi (2,4∙107 kg∙m/s)
  9. Massasy 10 kg dene 20N ku'shtin' a'serinen jyldamdyg'yn 2 m/s-ge arttyrsa, ku'sh a'seri sozylatyn y'aqyt (1s)
  10. Jumys atqarylmaityn jag'dai (kirpish jerde jatyr.)

 

III. Mysal qarastyry'.

  • Erkin qulag'an dene belgisiz bir y'aqyttyn' ishinde h1=1100 m biiktikte, al t=10 c o'tkennen keiin dene jer betinen h2=120 m qashyqtyqta ornalasady. Qandai biiktikten dene erkin qulady?

 

  1. Bilimdiler ba'igesi.

5 ball:     1. Massasy 2 kg denenin' 10 m biiktikte 20 m/s jyldamdyqpen qozg'alg'andag'y tolyq mehanikalyq эnergiiasy (600 Dj)

  1. Alg'ashqy jyldamdyg'y 44m/s tik jog'ary laqtyrylg'an denenin' ko'terily' biiktigi (10 m/c2) (100 m)
  2.    Erkin qulag'an denenin' 1 s ju'rgen joly  (g = 10 m/s2 )? (5 m)

10 ball:              1.  2 m/s turaqty jyldamdyqpen 5 s, sonan son' 0,4 m/s2 turaqty u'dey'men 5 s qozg'alg'an katerdin' ju'rgen joly (25 m)

  1. 80 m qashyqtyqta sportshynyn' jyldamdyg'y 7 m/s-tan 9 m/s-qa deiin o'zgerse, sportshynyn' qozg'alys y'aqyty. (10 s)
  2. Massasy 10 t vagon 2 m/s jyldamdyqpen qozg'alady. Ony 3 m/s jyldamdyqpen kele jatqan massasy 15 t vagon qy'yp jetedi. Eger soqtyg'ysy' serpimsiz bolsa, soqtyg'ysqannan keiingi vagondardyn' jyldamdyg'y (2,6 m/s)

15 ball:              1.  Massasy 174 kg ja'shikti edenmen jip arqyly ko'kjiekke 300 burysh jasai birqalypty to'men qarai tartady. Ju'ktin' edenmen u'ikelis koэffitsienti 0,25. Ju'kti tarty' ku'shi (g = 10m/s2;  sin300 = 0,5;  cos300 = 0,87) (492 N)

  1. Dene 100 m biikten erkin qulaidy. Birinshi ja'ne son'g'y seky'ndtarynda dene qansha jol ju'redi? (l1=5m l2=40m)
  2. Massasy 40 kg bala shan'g'ymen (tynyshtyq ku'iden)  h1 =2 m oig'a syrg'anap tu'sip,  biiktigi h2 = 1 m qarama qarsy jag'yna ko'teriledi (sy'ret).  h2 biiktikke ko'terilgen kezdegi balanyn' kinetikalyq эnergiiasy.    ( Qozg'alysqa kedergini eskermen'der. g = 10 m/s2 ). (400 Dj)

20 ball:    1. Dene 100 m biikten erkin qulaidy. Dene alg'ashqy ja'ne son'g'y metrlerin qansha y'aqyttyn' ishinde ju'rip o'tedi? (t1=0,45s   t2=0.023s)

  1. U'ikelis koэffitsienti 0,2 dene, ko'lbey'lik buryshy 300 ko'lbey'lik jazyqtyq boiymen 2 s syrg'anai tu'sedi. Denenin' ko'lbey' jazyqtyq tabanyndag'y jyldamdyg'y  (g = 10m/s2; sin300 = 0,5;  cos300 = 0,87) (6,52 m/s)

V Bag'alay'.

  1. Sabaqty qorytyndylay'. Keri bailanys.
  • Men … u'irendim.
  • Mag'an … qyzyq boldy.
  • Men … bilgim keledi.

Suraqtaryna jay'ap bery' arqyly ju'zege asady.

VII. Oqy'shylar bilimin bag'alay'.

Jeke oqy'shylardy bag'alay'.