INFORMATIKA SABAG'YNDA JAN'A INNOVATSIIALYQ TEHNOLOGIIALARDY PAIDALANY'

Informatika
A'y'ezova Эlmira Mergenqyzy, INFORMATIKA SABAG'YNDA JAN'A INNOVATSIIALYQ TEHNOLOGIIALARDY PAIDALANY'

Maqala avtory: A'y'ezova Эlmira Mergenqyzy
Jumys orny: Aqto'be qalasy, №8 orta mektebi
Lay'azymy: Informatika pa'ni mug'alimi
Portalg'a jariialany' merzimi: 31.05.2018


Qazirgi zamanda jastarg'a aqparattyq tehnologiiamen bailanysty a'lemdik standartqa sai mu'ddeli jan'a bilim bery' o'te qajet.
N.A'.Nazarbaev.

A'lemdik bilim bery' ken'istigine bag'yttalg'an bilim bery'din' negizgi maqsaty — bilimdi men'gerip qana qoimai, bilik pen dag'dy arqyly derbestik, izdenimpazdyq, deni say', o'zgermeli jag'daida bilimdi de bilikti jaso'spirimderdi jan-jaqty jeke tulg'a retinde daiarlay'. Osy maqsattardy iske asyry'da bu'gingi kolledj  oqy'shylaryna qoiylyp otyrg'an ma'seleler ku'n saiyn talaptany'da. O'itkeni keleshek qog'amyzdyn' basty tulg'asy bu'gingi kolledj oqy'shylary. Sondyqtan kolledjde beriletin ka'sibi bag'dar jumystarynyn' bu'gingi ku'ni man'yzy zor bolyp tabylady.Jan'a g'asyrdyn' jan — jaqty zerdeli, talantty adamyn qalyptastyry' bag'ytyndag'y bilim bery' ma'selesi memleketimizdin' basty nazarynda.
Egemendi el bolyp, «el mejesi — ely'likke eny'» basty maqsatymyz bolg'an son', bilim men g'ylym salasy du'nieju'zilik den'geige sai boly'y kerek.

Qazaqstan Respy'blikasynyn' 2015 jylg'a deiingi bilim bery' tujyrymdamasynyn' negizgi maqsaty: bilim bery' ju'iesinin' barlyq den'geiinde qog'amnyn' talaptaryna sa'ikes bilimdi, ka'sibi biliktiligi jog'ary tulg'any ta'rbieleitin ba'sekege qabiletti bilim negizin qalyptastyry'[1]. Bu'gingi tan'dag'y ustazdardyn' mindeti memleket damy'yna jay'apkershilik ju'ginin' salmag'yn sezinetin naryq jag'daiynda synaqqa to'tep beretin, komy'nikativti, fy'nktsionaldy sha'kirt daiynday'. Qazirgi zamang'a sai pa'n mug'alimi g'ana boly' az, mug'alim — ustaz, innovator, innotehnik boly'y tiis.

Mug'alim innovatsiialyq tehnologiialardy jetik men'gergen pedagog da'rejesine ko'terily' u'shin innovatsiialyq tehnologiialardy men'gery' kerek, sodan keiin pa'n boiynsha qandai taray'g'a, ne taqyrypqa paidalany' tiimdi degen zerttey' ju'redi. IAg'ni, a'rbir innovatsiialyq tehnologiialardy men'geredi, sodan keiin men'gergen tehnologiialardy aprobatsiiadan sabaq barysynda qoldany' o'tkizedi, mug'alim talday' jasai otyryp, qandai taray'g'a nemese taqyrypqa sai qarap tiimdi tehnologiiany tan'daidy[4]. Bir sabaqtyn' barysynda birneshe tehnologiiany kezekpen, tiimdi, oqy'shyny jalyqtyrmai ju'rgizy'ge bolady. Informatika sabag'ynda innovatsiialyq tehnologiialardy paidalany' arqyly oqy'shylardyn' aqparattyq quzirettiligin qalyptastyry', qazirgi zaman talabyna sai  aqparattyq tehnologiialardy, эlektrondyq oqy'lyqtardy ja'ne Internet resy'rstardy paidalany' oqy'shynyn' bilim bery' u'rdisinde shyg'armashylyq qabiletin damyty'g'a mu'mkindik beredi.

«Oqyty'da aqparattyq-kommy'nikatsiialyq tehnologiialardy paidalany'» mody'linin' oqyty' na'tijesi:

1.Oqy'shylardyn' qabiletterin jetildiry'de AKT arqyly aqparattyn' negizgisin tan'day'g'a, o'n'dey'ge, tu'zety'ge, baqylay' ju'iesin jetildiry'ge, testley'ge ja'ne psihodiagnostika jasay'da tiimdi paidalana bily'di men'gerdi.

  1. Ken' ko'lemdi aqparattarg'a oqy'shynvn' o'z ku'shimen qol jetkizy'ge mu'mkindik beredi.
  2. Mug'alimderdin' jelilik qog'amdastyq ju'iesin tiimdi qoldany'dyn' basymdyqtaryn jetildire aldy.
  3. Qashyqtan biliktilikti arttyry'dyn' zamany'i ju'iesinindegi ma'selelerdi birlese sheshy'di men'gerdi.
  4. AKT paidalany' mody'linde mug'alimderdin' AKT –ny paidalany'da o'zderinin' o'zgerisin jete tanytty.

«Talantty ja'ne daryndy balalardy oqyty'»mody'lin oqyty'dag'y na'tije:

  1. Talantty ja'ne daryndy oqy'shylarmen jumysty josparlay'dy u'irendi.(tapsyrmalar den'geiin anyqtai bily') ja'ne daryndy oqy'shylardy damyty'dyn' inkliy'zivti ta'silderdi paidalany'dy bildi.

«Oqy'shylardy jas erekshelikterine sa'ikes oqyty' ja'ne oqy'»mody'lin oqyty'dag'y na'tijem:

  1. Mug'alimderdin' oqy'shylardyn' qyzmetin jaserekshelikterin eskere otyryp uiymdastyry'dy josparlai bily'di u'irendi; sonymen birge u'irene otyryp u'irety'de oqy'shylardyn' jeke mu'mkindikterin eskere alady'dy u'irendi.

«Oqyty'dag'y basqary' ja'ne ko'shbasshylyq» mody'lin oqyty' na'tijesinde:

  1. Mug'alimnin' jeke mindetterin anyqtai biledi;
  2. Mug'alimderdin'a'riptesterimen seriktesy'de oqyty' ta'jiribesinin' jetiletinin, o'zinin' is-ta'jiribesin taraty'da ka'sibi damy'dyn' qajettiligin tu'sindi.

Bag'darlamadag'y barlyq mody'lder oqy'shy ty'raly teoriialyq bilim qalyptastyrdy, oqyty' u'rdisine barlyq oqy'shylardy oqy'g'a qalai tarty' qajettigin u'iretti.

A'r mody'ldin' mazmuny mug'alimderdin' ka'sibi qyzmetinde qundylyg'y men senimdiligin arttyrdy. Bag'darlama aiasynda men qalai o'zgerdim deitin bolsam,

-da'ris oqy'dan o'z betimen bilim alyp o'z ta'jiribemdi jetildirdim;

-toptyq, dialogtyq trenengter ju'rgizdi u'irendim;

-AKT tehnologiiany tiimdi paidalany'dy u'irendim;

— oqy'shynyn' tulg'alyq damy'yn jetildiry'de qalyptastyry'shy ja'ne jiyntyq bag'alay'dy,o'z-o'zine esep bery'di, refleksivti keri bailanysqa tu'sy'di u'irendim;

— tapsyrmany orynday'da oidy saralap, syn turg'ydan oilay'g'a u'irendim;

-a'r adamnyn' aitylg'an oiy qundy ekendigin tu'sindim;

-oqyty' sapasyn bag'alay'da shynaiy ko'rinisti tany'dy bildim;

-mug'alimderdin' ko'shbasshylyq sapasyn anyqtadym ja'ne damyty'g'a tyrystym, sonymen qatar o'zim ko'shbasshy boly'dy u'irendim.

Эlektrondyq bilim bery' paidalany' arqyly  daralap oqyty'g'a aqpa­­­rattyq-kommy'nikatsiialyq  tehno­logiialardy paidalany'dyn' tiimdiligi:

  1. My'ltimediialyq mu'mkindikterdi qolday'(my'zykalyq nemese diktorlyq daiynday', animatsiia beine-klipter, slaid-shoy').
  2. Ju'ienin' basqary' qurylymy – oqyty'shy  o'z  oiyn, ko'zqarasyn, o'z kezegindegi materialdyq   usynylymyn, a'rtu'rli ay'ditoriiag'a bir g'ana  oqy' ma'limetterin usyny'g'a mu'mkindik aldy.

3.Bilimdi   baqylay' arqyly na'tije aly', bag'alay'.

Aqparattyq tehnologiiany sabaq­tarda paidalany' na'tijesinde to'men­degidei jetistikterge qol jetkizemiz.

  1. So'zjumbaq, kestelerdi qury' u'shin  derbes  kom­piy'terdi qoldany' arqyly materialdardy o'n'dey'.
  2. Barlyq tilderdegi so'zderdi  say'atty jazy' men  ko'rkemdep  bezendiry'di  u'iretedi.
  3. Derbes kompiy'terdi paidalany' arqyly   oqy'­shylardyn' o'zindik ja'ne  jumys jasay'dy  igery' men bilim  aly'dy ken'eity'.
  4. Internet jelisin paidalany' arqyly oqy'­­­shy­lar эlektrondyq poshta arqyly hat-ha­­bar­­lama almasy', o'zinin' oiyn erkin jetkizy'[3].

Sonymen qatar, oqy'shylar intellekty'aldyq, shyg'armashylyq ja'ne kommy'nikativtik isterin damyta alady, oqy'shynyn' oqy' belsendiligi artady, sabaqtyn' negizgi kezen'derinin' ba'rinde oqy'shylarg'a shyg'armashylyq jumysty usyny'g'a bolady.
A'r pa'nderdi oqyty'da internetti sabaqta paidalany'dyn' negizgi artyqshylyg'y sol  jan-jaqty aqparattar aly'. Internetti sabaqta paidalang'anda эlektrondy oqy' ky'rstarymen oqy'shy jumys istey'ge mu'mkindik alady.

Informatika sabaqtarynda innovatsiialyq tehnologiialardy paidalany'dyn' tiimdiligi:

  • Oqy'shynyn' o'z betimen jumysy;
  • Az y'aqytta ko'p bilim alyp, y'aqyttyu'nemdey';
  • bilim-bilikdag'dylaryn test tapsyrmalary arqyly teksery';
  • shyg'armashylyq esepter shyg'ary' kezinde aqparattyq protsesterdi tu'sindiry' arqyly ju'zege asyry';
  • qashyqtyqtan bilim aly' mu'mkindiginin' ty'ynday'y;
  • qajetti aqparatty jedel tu'rde aly' mu'mkindigi;
  • эkonomikalyq tiimdiligi;
  • is-a'reket, qimyldy qajet etetin pa'nder men tapsyrmalardy oqyp u'ireny';
  • oqy'shynyn' oi-o'risin du'nietanymyn ken'eity'ge de yqpaly  zor.

Ku'ndelikti sabaqta эlektrondyq oqy'lykty paidalany' o'te tiimdi.A'sirese aqparatty oqy'shyg'a kompiy'ter arqyly a'zirley' men taraty' u'rdisine erekshe ma'n berip otyramyn. Oqy'shylardyn' ko'pshiligi alg'an bilimderin praktikada qoldana alady.Bul oqy'shylardyn' oqy'      materialyn         formaldy     jag'ynanda jaqsy biletinin ko'rsetedi. Kez kelgen sabaqta эlektrondy oqy'lyqty paidalany' oqy'shylardyn' tanymdyq    belsendiligi narttyrypqanaqoimai, logikaly qoilay' ju'iesin qalyptastyry'g'a , shyg'armashylyqpen en'bek ety'ge jag'dai jasaidy[7].

Эlektrondyq oqy'lyqpen oqyty'dyn' negizgi maqsaty :

Oqyty' u'rdisin u'zdiksiz ja'ne tolyq den'geide baqylay' , sonymen qatar aqparattyq izdenis qabiletin damyty'.

Oqyty'shy u'shin  эlektrondyq oqy'lyq – bul ku'nbe-ku'n damytylyp otyratyn ashyq tu'rdegi a'distemelik ju'ie, ony a'rbir oqyty'shy o'z pedagogikalyq ta'jiribesindegi materialdarmen tolyqtyra otyryp, a'ri qarai jetildire alady.

Qoryta kelgende,  informatika   sabag'ynda jan'a  innovatsiialyq   tehnologiialardy  paidalany',osy эlektrondyq a'distemelik  oqy' quralynda  aitylg'an  ma'limetterdi sabaqta paidalany' o'te tiimdi, ol oqy'shynyn' o'z betimen  jumys jasay'yna ko'mektesip qana qoimai, oilay'  qabiletin damytady.  Bul, a'rine oqyty'shynyn'  taqtag'a jazyp tu'sindirgeninen a'ldeqaida tiimdi, a'ri aserli. Men'gerily'i qiyn sabaqtardy kompiy'terdin' ko'megimen oqy'shylarg'a ug'yndyrsa, jan'a  taqyrypqa  degen   balanyn'  qushtarlyg'y  oianady  dep oilaimyn. Mug'alimder de o'zderine qajetti a'distemelik, didaktikalyq ko'mekshi quraldardy molynan ala alady. Zaman talabyna sai jas urpaqqa sapaly bilim bery'de a'distemelik  oqy' quralyn sabaqqa paidalany' – oqyty'dyn' jan'a tehnologiiasynyn' bir tu'ri retinde qarastyry'g'a bolady.

 

Paidalanylg'an a'debietter:

[1].Qazaqstan mektebi. 2008 j. №6 «Aqparattyq tehnologiialardyn' tiimdiligi».
[2].Qazaqstan mektebi. 2006 j. №4 «Inno­vatsiialyq pedagogikalyq tehnologiialardy qoldany' tetikteri».
[3].Qazaqstan mektebi. 2009 j. № 8 «Эlektrondyq oqyty'dyn' a'distemelik aspek­tileri».

[4].Ko'shimbetova S. Innovatsiialyq tehnologiiany bilim sapasyn ko'tery'de paidalany'       mu'mkindikteri. – A.: Bilim, 2008.

[5].Informatika negizderi №2-2008 jyl Suray'ymbetova R. «Bilim bery' den'geiin ko'tery'de aqparattyq-kommy'nikatsiialyq tehnologiialardyn' ro'li» —  2 bet

[6].B.A.A'lmuhambetova, M.A.G'alymjanova «Bilim bery' ju'iesi qyzmetkerlerinin' biliktiligin arttyry'da aqparattyq –kommy'nikatsiialyq tehnologiialardyn' qoldanyly'y» — 17 bet

[7].M.A.G'alymjanova «Pedagogtardyn' aqparattyq – kommy'nikatsiialyq quzyrlylyg'yn qalyptastyry' bag'yttary» — 48 bet