Bilim bery'di jan'arty' — zaman talaby

Pedagogika
Moldasan Qy'anysh SHormanqyzy, Bilim bery'di jan'arty' — zaman talaby

Maqala avtory: Moldasan Qy'anysh SHormanqyzy
Jumys orny: A'l Farabi atyndag'y Qazaq Ulttyq y'niversiteti «Pedagogika ja'ne bilim bery' menedjmenti» kafedrasy
Lay'azymy: pedagogika g'ylymynyn' kandidaty, dotsent
Portalg'a jariialany' merzimi: 19.11.2018


           Pedagog mamandyg'y-qazirgi zamandag'y man'yzdy mamandyqtardyn' biri. Adamzat bolashaq o'rkendey'inin' osy mamandyqtyn' ku'sh-jigerine ta'y'eldi. Nag'yz maman pedagog-y'aqytynyn' eda'y'ir ko'p bo'ligin bala ta'rbiesi men oqy'g'a jumsaityn adam. Eger mug'alimnin' bala oqyty' protsesi aiaqtalsa, onda dag'darys paida bolady. Jan'a urpaqta biliminin' bolmay'y ma'deni, эkonomikalyq ja'ne a'ley'mettik progresti ustap tura almaidy. Qog'am moraldik jag'ynan ja'ne ka'sibi jag'ynan daiyndyqsyz qog'amg'a ainalady.  Sondyqtan keler urpaqty bilimmen sy'syndandyryp a'lemdik den'geidegi ba'sekelestikke laiyqty oqyty' men ta'rbieley' pedagog mamandardyn' aldynda turg'an negizgi maqsat. Demek,  jog'ary oqy' oryndarynda bolashaq pedagog mamandardy daiynday'˗ ku'n ta'rtibinen tu'speitin o'zekti ma'selelerdin' biri. Osyg'an orai bolashaq ustazdardy daiynday'dyn' o'zi ka'sibi bilim bery'din' mindetter ju'iesin qarastyry'dy talap etedi.

          Tulg'any damyty'da zamanay'i a'lem­dik ozyq u'lgiler y'aqyt talaptaryna sai jan'g'yry'da pedagogika salasyna da keleli mindetter ju'kteidi. Bul elimizde pedagogika pa'ni men g'ylymyn ke­n'inen damyty'dyn' o'zektiligin alg'a tartady. Qashanda jan'any bastay', bir­den qalyptastyry' qiyn.

Ta'y'elsizdiktin' ry'hy asqaqtag'an saiyn ulttyq biregeiliktin' qaita jan'g'yry'yna, qaita tu'ley'ine ja'ne o'ristei tu'sy'ine u'les qosy'dy o'zindik paryzyna ainaldyryp keledi. Qog'amymyzdyn' ultjandy ziialy qay'ymy osy qyzmette irgeli jay'apkershilikterin teren' tu'isinip, o'zindik talanty men g'ylymi shyg'armashylyqtaryn arnap keledi. Bul u'deris qazaq qog'amynyn' tarihi-a'ley'mettik, ma'deni-ry'hani salasynyn' a'rbir sa'tterinen de ko'rinis tay'yp otyr. Onyn' ishinde, bilim bery' men g'ylym salasynyn' atqarar mindetteri zaman talabyna sai keletin u'lken jay'apkershilikter arty'ymen sharttalady. Osy oraida, qog'amdyq-gy'manitarlyq bilimderdin' atqarar mindeti orasan.

Bul a'rbir qog'amnyn' damy' kelbeti men u'deristerine sa'ikes, pedagog-g'alymdarg'a u'nemi-u'zdiksiz jan'a mindetter ju'kteidi.  Osy jay'apkershilikti basqa da ultjandy, teren' parasatty g'alymdardyn' toptasqan, bas qosqan ordasy  A'l-Farabi atyndag'y QazUY'-da o'zinin' qaitalanbas ereksheligi men ka'sibi ma'rtebesin bekemdei tu'sken, zaman ag'ymyna ilesy'ge talpynatyn, g'ylymi da'rejede negizdeitin, biliktiligi o'te jog'ary mamandar daiyndaityn g'ylymi orta bar,  ol «Pedagogika ja'ne bilim bery' menedjmenti» kafedrasy bolyp tabylady.

Bu'ginde ol pedagogika ja'ne bilim bery' menedjmenti kafedrasy bolyp o'zgertilip, pedagogikalyq beiindegi mamandardy daiarlaityn filosofiia ja'ne saiasattany' faky'ltetindegi  kafedralarynyn' biri.Onyn' qalyptasy' men damy'y uzaq merzimdi qamtidy: tarihi-filologiialyq faky'ltettin' quramynda ashylyp, y'niversitettin' pedagogikalyq mamandyqtaryn qamtamasyz ety'den bastap, «pedagogika ja'ne psihologiia», «A'ley'mettik pedagogika ja'ne o'zin o'zi tany'» ja'ne bilim bery' qyzmetinin' «bakalavriat, magistraty'ra, PhD doktoranty'ra» u'sh satyly ju'iesine o'ty' kezen'ine deiin jumys istep kele jatyr.

«Pedagogika ja'ne bilim bery' mene­d­j­­­­menti kafedrasy»  ujymy sapaly bilim bery'men qatar, o'zin'di-o'zin' damyty'g'a ja'ne o'z ideia­la­ryn'­dy iske asyry'g'a mu'mkindik beredi. Oqy' or­­­nynda g'y­lymi zerttey' jumysymen ainalysy'men  qatar, shyg'armashylyq atmosfera anyq baiqalady. Oqy­ty'shylar men bilim aly'­shy­lardyn' qarym-qatynasy barysynda o'zin'nin' boi tu'zep, zamanay'i qog'amg'a sai o'kili bolyp qalyptasyp jatqanyn'dy baiqaisyn'. O'itkeni bizdin' kafedra doktoranttarg'a g'ana emes, sonymen qatar sty'dentter men magis­trant­­targ'a da kafedra o'mirimen tyg'yz bai­la­nys­ty qam­ta­ma­syz etedi. Ma'selen, mem­le­ket­tik grant utys­tary boiynsha ju'r­gi­zilip jat­­­qan jobalarg'a, memlekettik bag'darlamalar aiasyndag'y is-shara­larg'a, halyqaralyq kon­fe­­­­rentsiialar men baiqay'larg'a qatysy' mu'm­kin­digi bar.

Qazirgi tan'da «Pedagogika ja'ne bilim bery' menedjmenti» kafedrasy – zamanay'i jog'ary suranystar men qyzyg'y'shylyq ie, elimizdin' ta'y'elsizdigimen qatar jan'a g'asyr mamandyqtaryn daiyndaidy. Bul mamandyqtardyn' bilim bery' bag'darlamasy jog'ary bilim bery'din' jalpyg'a mindetti memlekettik standartyna sai negizdelgen.

Kafedra jumys jasap kele jatqan y'aqyttan beri bilim bery' men qog'amnyn' basqa salalarynda jog'ary ka'sibi den'geidegi mamandar bu'ginde elimizdin' a'r tu'rli salasy men  shet elderde jumys jasap ju'r. Kafedranyn' bilim bery' bag'darlamalarynyn' damy'yndag'y atay'ly jetistikterimen ja'ne y'niversitettin' akademiialyq saiasatyna belsendi qatysy'ynan bu'ginde mynandai tu'iin jasay'g'a bolady: en'bek naryg'ynda suranysqa ie g'ylymi –pedagogikalyq kadrlar men jog'ary bilikti mamandar daiarlay'da bilim bery' men g'ylymi ja'ne qog'amdyq ortalyq bolyp tabylady.

SHyg'ystyn' uly oishyly a'l-Farabi babamyz aitqandai, «Ustaz jaratylysynan o'zine aitylg'annyn' ba'rin jete tu'singen, ko'rgen, estigen ja'ne an'g'arg'an  na'rselerdin' ba'rin jadynda jaqsy saqtaityn, bulardyn' eshna'rseni umytpaityn alg'yr da an'g'arympaz aqyl iesi meilinshe sheshen, o'ner-bilimge qushtar, asa qanag'atshyl jany asqaq ja'ne ar-namysyn ardaqtaityn, jaqyndaryna da, jat adamdaryna da a'dil jurttyn' ba'rine jaqsylyq pen izgilik ko'rsetip, qorqynysh pen jasqany' degendi bilmeitin batyl, erju'rek boly'y kerek» degen ulag'atty jadynda saqtai alg'an, adam g'umyryn ko'k tiregen en'sesi ko'z arbag'an alyp tay'larg'a ten'eitin bolsaq, bar g'umyrlaryn osy g'ylymg'a arnag'an ardaqty professorlyq oqyty'shylyq quramy tabysty jumys atqary'da.

Sonymen qorytyndylai kele, pedagogika g'ylymyna degen qyzyg'y'shylyq atalmysh g'ylym salasynyn' eli­­­­mizde jedel qarqynmen damyp, osy y'aqytqa deiin a'rtu'rli bag'yttag'y birqatar mektepterdin' qalyptasyp u'lgery'ine a'keldi. Kafedra ujymy  bu'gin de jog'ary mektep aldyna qoiylyp otyrg'an zamanay'i talaptarg'a sa'ikes jog'ary bilikti, jan'asha ko'zqaraspen jumys jasay'g'a beiim jas kadrlarmen tolyg'y'da. Qazaqstanda pedagogika g'ylymynyn' mektepteri men bag'yttarynyn' qalyptasy' u'derisine u'les qosyp, shyg'armashylyq shabyt pen g'ylymi jasampazdyqtyn', belsendilik pen qajymas qairattyn' u'lgisin ko'rsetip ju'rgen g'alymdardy pedagogika g'ylymynyn' maitalmandary dey'imizge bolady.

Pedagogika ja'ne bilim bery' menedjmenti kafedrasynyn' dotsenti,     pedagogika g'ylymynyn' kandidaty Q.SH.Moldasan

PhD doktorant J.O.A'bikenov

PhD doktorant S.E.Qudaibergenov