Atymtai Jomart

Ashyq sabaqtar
Omarqulova Ainagu'l Tilektesqyzy, Atymtai Jomart

Maqala avtory: Omarqulova Ainagu'l Tilektesqyzy
Jumys orny: Aqto'be oblysy, SHalqar ay'dany, № 7 jalpy orta bilim beretin mektebi
Lay'azymy: Qazaq tili men a'debiet pa'ninin' mug'alimi
Portalg'a jariialany' merzimi: 21.05.2018


Sabaqtyn' taqyryby:   Y.Altynsarin «Atymtai Jomart».  Jomarttyq pen saran'dyq
SYNYP:  5 Qatysqan oqy'shylar  sany:  11 Qatyspag'an oqy'shylar sany: 0
Sabaq negizdelgen oqy' maqsattary a'debi  shyg'armadag'y eki na'rseni salystyra sy'rettey'ler men  qarama-qarsy  sy'rettey'lerdi taby'.(5.A/I1)
Sabaq  na'tijesi:

 

Oqy'shylardyn' barlyg'y mynany oryndai alady: Oqy'lyqta berilgen ja'ne qosymsha tapsyrmalardy oryndaidy.  Jazba jumys jasaidy. Suraqqa jay'ap beredi.

Oqy'shylardyn' ko'bisi mynany oryndai alady: Toptyq jumysty brlese oryndaidy.O'z betinshe jumys jasaidy. Suraqqa jay'ap beredi.

Oqy'shylardyn' keibirey'i mynany oryndai alady:

Oqy'lyqtan tys berilgen qosymsha tapsyrmalady oryndaidy, taqyryp boiynsha qosymsha ma'limetter men da'lelder keltire alady.

Bag'alay'  kriteriii Jeke, juptyq, toptyq tapsyrmalardy oryndai alady. Sabaq barysynda  tyn'day'shynyn' nazaryn o'zine ay'dara alady.
Tildik  quzirettilik A'debi shyg'armalar
Qundylyqtarg'a bay'ly' Zaiyrly qog'am men jog'ary ry'haniiat. «Atymtai Jomart» a'n'gimesinin' aitar negizgi tu'iindi oiy arqyly en'bekke degen qurmet, o'mir boiy bilim aly' qundylyqtaryna, ry'hani o'rley'ge bay'ly'
Resy'rstar Oqy'lyq, sy'retter, topqa bo'ly'ge arnalg'an kespe qag'azdar  ja'ne  a'rtu'rli  zattar, toptyq tapsyrmalar, keri bailanys, stiker.
A'dis-ta'silder Suraq-jay'ap, a'n'gimeley', tu'sindiry', ko'rnekilik. Refleksiia. «Alty qalpaq» a'disi
Pa'naralyq bailanys My'zyka, en'bekke bay'ly'
Aldyn'g'y oqy' Y.Altynsarin «Atymtai jomart». Jomarttyq – qaiyrymdylyq tamshysy
Sabaqtyn' jospary
Josparlang'an

y'aqyt

Mug'alim is-a'reketi Oqy'shynyn' is-a'reketi
Bastaly'y

 

1.«Sa'lemdesy'» sergity' sa'ti. Bilim aly'shylar oryndarynan turyp, ko'rshisinin' attas say'saqtaryna kezek-kezek tigizedi, bas barmaqtan bastaidy:

-Men sag'an tileimin(bas barmag'yn tigizedi)

-Baqyt(suq say'sag'yn tigizedi)

-Densay'lyq(ortan'g'y)

-Barlyg'ynda(atay'syz say'saq)

-Barlyq jerde(shynashaq)

-Sa'lem!(alaqanyn bir-birine tigizedi)

O'tken sabaqty pysyqtay' maqsatynda oqy'shylar bir-birine suraqtar qoig'yzamyn

Y.Altynsarin «Atymtai jomart». Jomarttyq – qaiyrymdylyq tamshysy

«Oi shaqyry'» a'disi

A'n'gime qandai shyg'arma?

(A'n'gime –oqig'any baianday'g'a negizdelgen qara so'zben jazylg'an ko'rkem shyg'arma.)

«Jomart» so'zin qalai tu'sinemiz?

Jomart adamnyn' boiynda qandai qasietter boly' kerek dep oilaisyzdar?

1-slaid

Y.Altynsarin shyg'armalarynan  adami qasietterdi atap keteiik

 

 

 

 2-slaid.

Oqy'shylarg'a  bu'gingi sabaq maqsatyn tanystyramyn.

Maqsaty: a'debi  shyg'armadag'y eki na'rseni salystyra sy'rettey'ler men  qarama-qarsy  sy'rettey'lerdi taby'

Qundylyg'y : Zaiyrly qog'am men jog'ary ry'haniiat. «Atymtai Jomart» a'n'gimesinin' aitar negizgi tu'iindi oiy arqyly en'bekke degen qurmet, o'mir boiy bilim aly' qundylyqtaryna, ry'hani o'rley'ge bay'ly'

Oqy'shylaryn topqa bo'lemin.

I top. Jomart

II top. Meiirim

Oqy'shylar bir-birimen sa'lemdesedi.

 

 

 

U'i tapsyrmasyn pysyqtay' maqsatynda oqy'shylar bir-birine suraqtar qoiady

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Oqy'shylar Y.Altynsarin shyg'armalarynan  adami qasietterdi ataidy.

 

 

 

Oqy'shylar sabaqtyn' maqsaty men qundylyg'y tanysady

 

 

 

 

 

Oqy'shylar topqa bo'linedi

«Jomart», «Meiirim» toby

Sabaqtyn' basy

 

 

 

 

 

Oilay' dag'dysynyn' den'geii: Bily'.Tu'siny'

Bag'alay' kriteriii:

SHyg'arma mazmunyn tu'sinedi

Tujyrym jasaidy

Tapsyrma. «Y'aqyt tizbegi» a'disi.

«Jomart» tobyna

«Atymtai Jomart a'n'gimesinin' mazmunyn taldai otyryp, oqig'alardy ret-retimen syzbag'a ornalastyryp jazyn'yz.

Deskriptor:

1. A'debi shyg'armanyn' mazmunyn tu'sinedi.

2. SHyg'armadag'y oqig'alar tizbegin syzbag'a tu'siredi.

Keri bailanys: ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn so'zder: «Jaraisyn'!», «Keremet!», «A'li de oilan!»

«Meiirim» tobyna

Juptyq jumys. «Oilan, zerdele» a'disi

Bilim aly'shy a'reketi: Berilgen so'zdin' mag'ynasyn tu'sine otyryp, jomarttyq pen saran'dyq so'zi qatysqan maqal-ma'tel tay'yp, kesteni toltyrady..

Oilay' dag'dysynyn' den'geii: Qoldany'

Bag'alay' kriteriii: Jomarttyq pen saran'dyq so'zinin' mag'ynasyn ashady.

Tapsyrma. Jomarttyq ja'ne saran'dyq so'zinin' mag'ynasyn anyqtap, osy so'zder qatysqan maqal-ma'tel tay'yp, kesteni toltyryn'yz.

So'z Mag'ynasy Maqal-ma'tel
Jomart

tyq

Saran'dyq

Deskriptor:

1 «Jomarttyq» so'zinin' mag'ynasyn ashady.

2. «Saran'dyq» so'zinin' mag'ynasyn ashady.

3. Maqal-ma'teldi tay'yp jazady.

4. Kesteni toltyrady.

Keri bailanys: ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn madaqtay' so'zderi: «Da'l taptyn'yz!», «Oryndy aitylg'an!», «Jaraisyn'!»

 

 

 

 

«Atymtai Jomart a'n'gimesinin' mazmunyn taldai otyryp, oqig'alardy ret-retimen syzbag'a ornalastyryp jazady.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jomarttyq ja'ne saran'dyq so'zinin' mag'ynasyn anyqtap, osy so'zder qatysqan maqal-ma'tel tay'yp, kesteni toltyrady

 

Ortasy

 

 

 

 

 

 

Oilay' dag'dysynyn' den'geii: Talday'

Bag'alay' kriteriii: A'debi shyg'armadag'y Atymtai Jomarttyn' eki pikirin salystyra sy'rettey'ler men qarama-qarsy sy'rettey'lerdi, jomarttyq pen saran'dyqty ma'tinnen tabady.

Tapsyrma. A'debi shyg'armadag'y Atymtai Jomarttyn' aitqan pikirlerin oqi otyryp, o'zindik jeke pikirlerin'di da'lel keltire otyryp, tujyrym jasan'dar. Jumystyn' ro'ldik oiyn arqyly ko'rsetip, qorytyndylan'yz.

I top. Jomart toby

Ro'ldik oiyn ko'rsetedi.

Deskriptor:

1 . SHyg'armadag'y Atymtai Jomarttyn' eki pikirin salystyrady,

2. Ro'ldik oiyndy ko'rsetedi.

Keri bailanys: ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn madaqtay' so'zder: «Tamasha!», «Jaraisyn'!», «Qundy pikir!», «Jaqsy!»

Oilay' dag'dysynyn' den'geii: Jinaqtay'

Bag'alay' kriteriii: A'debi shyg'armadag'y Atymtai Jomarttyn' eki pikirin salystyra sy'rettey'ler men qarama-qarsy sy'rettey'lerdi, jomarttyq pen saran'dyqty ma'tinnen tabady.

II top. «Meiirim» toby

Tapsyrma: Jomart adam men saran' adamnyn' beinesin salystyryn'yz. Uqsastyg'y men aiyrmashylyg'yn tay'yp, «Veen diagrammasyna» salyn'yz.

Deskriptor:

1 . Jomart adam men saran' adamnyn' beinesin salystyrady,

2. Adam boiyndag'y jaqsy-jaman qasietterdi ajyratady.

3. Uqsastyg'y men aiyrmashylyg'yn tabady.

4Diagrammany toltyrady.

Keri bailanys: «O'te jaqsy jazylg'an», «Durys taptyn'!», «Oryndy aittyn'!», «Interaktivti taqtada oryndag'yn jumysyn'yz u'zdik boldy!», «SHeber oryndadyn'yz!»

 

Oqy'shylar a'debi shyg'armadag'y Atymtai Jomarttyn' aitqan pikirlerin oqi otyryp, o'zindik jeke pikirlerin'di da'lel keltire otyryp, tujyrym jasaidy.

 

 

 

Oqy'shylar jomart adam men saran' adamnyn' beinesin salystyrady.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Uqsastyg'y men aiyrmashylyg'yn tay'yp, «Veen diagrammasyna» salady.

 

Sergity' sa'ti

 

«Aigo'lek» bii Videojazba arqyly sergity' sa'tin jasaidy.
Aiaqtaly'y

Sabaqty son'y

 

Oilay' dag'dysynyn' den'geii: Bag'alay'

Bag'alay' kriteriii: Keiipkerdi shynaiy o'mirmen salystyryp,bag'alaidy.

Tapsyrma:

1.Jomarttyq a'lemdi o'zgerte me?

2.Qazirgi qog'amda Atymtai Jomart kezdese me?

 3.Keiipkerdin' ornynda bolsan', sen ne ister edin'? «Eger men bai bolsam….» oidy jalg'astyryp aityn'yz.

Deskriptor:

1 . Syni turg'ydan oilanyp, shyg'armanyn' qundylyg'yn anyqtaidy.

2. O'mirden mysal keltirip,o'z oiyn da'leldeidi.

Keri bailanys: ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn madaqtay' so'zderi: «Utymdy jay'ap», «O'te jaqsy!», «Qundy pikir aittyn'yz»»

 

Oqy'shylar keiipkerdi shynaiy o'mirmen bailanystyrady.

 

 

 

 

Bag'alay'

 

 

Keri bailanys

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Qalyptastyry'shy bag'alay'.

Oqy'shylardy o'zin-o'zi bag'alay' ag'ashyna bag'alatamyn

Keri bailanys «Alty qalpaq»
Aq qalpaq — sabaqta ne bildin'?
Jasyl — Nege qol jetkizdin'?
— Ne bilgin' keledi?
Qyzyl qalpaq — Bu'gingi sabaq sende qandai эmotsiia ty'g'yzdy?
Qara qalpaq — Sabaqta qandai qiyndyqqa kezdestin'?
Ko'k qalpaq — Ne istey'ge bolady? Ideialaryn' bar ma?
Sary — Bu'gingi keiipkerdin' qaisysy unady, nesimen unady?

«Aiaqtalmag'an so'ilem» a'disi

Oqy'shy a'reketi: Oqy'shy o'zderine jaqyn so'ilemdi tan'daidy. Aitylg'an oidy jalg'astyrady. Oqy'shy «Mug'alimge jedelhat» taqtasyna oqy'shylar stiker japsyrady.

-Bu'gingi sabaqta men … tu'sindim, … bildim, … ko'zimdi jetkizdim.

-Men o'zimdi … maqtar edim.

-Mag'an erekshe unag'any …

— Sabaqtan son' mag'an … keldi.

— Bu'gin mag'an .. … … sa'ti tu'sti.

— Qyzyqty bolg'any ….

— ….. qiyndyq ty'dyrdy.

— Menin' tu'singenim …

-Endi men …. alamyn.

Bilim aly'shylar o'z – o'zine esep berip, qajettiligin,o'zindik ko'zqarasyn qalyptastyry' u'shin ja'ne de o'z – o'zine bag'a bere aly' u'shin«Aiaqtalmag'an so'ilem» a'disin tiimdi qoldanamyn.»

Oqy'shylar o'zin-o'zi bag'alay' ag'ashyna bag'alaidy.

 

 

«Alty qalpaq» a'disi b/sha keri bailanys jasaidy.

 

 

 

 

 

 

 

Oqy'shylar  o'zderine jaqyn so'ilemdi tan'daidy. Aitylg'an oidy jalg'astyrady.

 

Oqy'shylar  «Mug'alimge jedelhat» taqtasyna stiker japsyrady

 

 

 

 

 

 

 

 

Qosymsha aqparat
Saralay' – Saralap oqyty'dy uiymdastyry'da tulg'aaralyq jeke qabiletterin eskere otyryp qury'dy basty nazarda ustanamyn. Sebebi a'debiet sabag'ynda qoldanatyn saralay' tapsyrmalary — bilim aly'shynyn' jeke tulg'asynyn' damyp, qalyptasy'yn ko'zdeitin birden-bir taptyrmas didaktikalyq u'deris. Bilim aly'shynyn' tulg'alyq qasietteri men qabiletterin a'debiet pa'nin oqyty' arqyly sheshy' maqsatymen sabaqta «Y'aqyt tizbegi», «Oilay' dag'dysynyn' den'geii»,«Veen diagrammasy» ,«Alty qalpaq»,«Mug'alimge jedelhat»,«Ro'ldik oiyn» a'disterin utymdy qoldanamyn. Bul a'disti qoldany' barysynda bilim aly'shylarg'a mynadai saralay' tapsyrmalaryn usynamyn: toptyq jumys barysynda qabiletine qarai poster qorg'ay', ro'ldik oiyn ko'rsety',pikirtalas ju'rgizy'; qyzyg'y'shylyg'yna qarai: ma'tin mazmunyna sy'ret saly', ma'tin boiynsha qiyn suraqtar qurastyry', a'debi shyg'arma, onyn' avtory ty'raly zerttey', a'n'gimeni a'debi tilge jaqyn etip baianday', shyg'armadag'y ko'terilgen ma'seleni qazirgi zamanmen bailanystyry'.. Bilim aly'shylar o'zderinin' qyzyg'y'shylyg'yna orai ja'ne jeke qabiletterin damyta otyryp, shyg'arma mazmunyna analiz jasai alady, anyqtaidy, salystyrady, tildik maqsatty ko'zdei otyryp ma'tindegi so'zder men tirkes so'zderdin' ma'nin asha alady, a'debi shyg'armanyn' qundylyg'yn ug'ynyp, o'zindik bag'asyn beredi, shyg'armada ko'terilgen ma'seleni shynaiy o'mirmen bailanystyryp,qundy pikir aita alady. En' bastysy bilim aly'shy mug'alim uiymdastyrg'an saralay' tapsyrmalaryn qyzyg'y'shylyqpen oryndai otyryp, mug'alim tarapynan jeke tulg'a retinde qalyptasy'yna qolday' taba alady. Bag'alay' — Bilim aly'shynyn' bilimin bag'amday' maqsatynda birneshe a'dis-ta'silderdi qoldanamyn. Bilim aly'shynyn' o'tiletin taqyryp boiynsha ne biletinin eske tu'sirip, oi ju'girtip, a'ri oqy'shynyn' bilimin bag'darlaimyn. Sabaq basynda «Oi shaqyry'» a'disin utymdy qoldanamyn. Sabaq bastamas buryn bilim aly'shynyn' nazaryn shog'yrlandyry' u'shin bul a'dis tiimdi bolady. «Y'aqyt tizbegi» a'disi bilim aly'shyda jazylym dag'dysy qalyptasy'yn ju'zege asyryp, grafikalyq organaizerdi paidalanyp, iag'ni kesteni toltyrady. Keri bailanysty ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn madaqtay' so'zderi: «Jaraisyn'!», «Keremet!», «A'li de oilan!»

Smailik arqyly bag'alay' ju'zege asady.

 

Tildik maqsatty ju'zege asyry' maqsatynda  taqyrypqa qatysty so'z tirkesteri men so'zderdin' ma'nin ashy' ja'ne ma'tindegi detaldi bo'likterine nazar ay'dara otyryp, bilim aly'shynyn' jazylym dag'dysyn qalyptastyramyn

.Keri bailanysty ay'yzsha ju'rgizemin. Qoldanatyn madaqtay' so'zderi: «Da'l taptyn'yz!», «Oryndy aitylg'an!», «Jaraisyn'!» «Bas barmaq»a'disi arqyly bag'alay' ju'redi.

Basbarmaq jog'aryg'a qarai – o'te jaqsy. Basbarmaq ko'ldenen' – jaqsy. Basbarmaq to'men qarai-

Ortasha.

Pənaralyq bailanys

Qay'ipsizdik jəne en'bekti

qorg'ay' erejeleri

AKT-men bailanys

Qundylyqtardag'y

A'debi shyg'armadag'y keiipkerdin' pikiri arqyly, oqy'shylarg'a suraqtardy taldaty' arqyly en'bekke degen qurmetti qalyptastyramyn, en'bekke bay'ly' pa'nimen bailanystyramyn. SHyg'armadag'y keiipker pikirin talday' arqyly en'bekke degen qurmetke bay'limyn. SHyg'armadag'y jomarttyq pen saran'dyqty salystyry' arqyly analiz jasai otyryp, adamgershilik,izgi qundylyqtarg'a yntalandyryp, o'zin-o'zi tany' pa'nimen bailanysty sheber qoldanamyn.Keiipker boiyndag'y izgi qasietterdi saralai otyryp, oqy'shynyn' o'n boiyna toptastyrdym. O'zin-o'zi ta'rbieley'ge jeteleimin. «Qos diagramma» a'disin qoldany' arqyly bilim aly'shylarg'a grafikalyq organaizerlerdi interaktivti taqtada oryndatamyn, bilim aly'shynyn' AKT-ny qoldany' sheberligin arttyramyn.

«Sa'lemdesy'» sergity' sa'tinde say'saqtaryn tu'iistirip jattyg'y' jasay' arqyly densay'lyg'yn nyg'aitady,a'ri jattyg'y' jasay' barysynda qay'ipsizdik erejesin basty nazarg'a qoiamyn

· · ·
Refleksiia

5-synyptyn' qazaq a'debieti pa'ninen «Y.Altynsarinnin' «Atymtai Jomart» a'n'gimesi. Jomarttyq pen saran'dyq» taqyrybyna yqshamsabaqty josparlag'anda «Qazaq a'debieti» pa'ni boiynsha jan'artylg'an bilim mazmuny ky'rsynan alg'an bilimime su'ienip quramyn. En' aldymen «Ma'n'gilik El» jalpyulttyq ideiasynyn' qundylyqtaryn bilim aly'shynyn' boiyna sin'ire otyryp, pa'n boiynsha fy'nktsionaldyq say'attylyg'yn arttyry'dy ko'zdeimin.

To'mendegi bos uiashyqqa sabaq ty'raly o'z pikirin'izdi jazyn'yz.

Sol uiashyqtag'y Sizdin' sabag'yn'yzdyn' taqyrybyna səikes

keletin suraqtarg'a jay'ap berin'iz.

«Qazaq a'debieti» pa'ni boiynsha jan'artylg'an oqy' bag'darlamasynyn' maqsaty oqy'shylardy shyg'armashylyq oilay'g'a bag'yttay', o'z oiyn erkin jetkizy'ine ja'ne jaza bily'ine qolday' ko'rsety', da'lelder keltiry', salystyry' ja'ne talday', bag'alay' dag'dylaryn qalyptastyry'. Qazaq a'debieti oi-o'risi damyg'an, a'debi til men a'debi formalar arqyly o'z oiyn erkin jetkize alatyn, ku'rdeli ma'selelerdi sheshe alatyn o'mirge beiim tulg'any ta'rbieleidi. «Ma'n'gilik El» jalpyulttyq idiasynyn' qundylyqtaryn jas urpaq boiyna sin'iry'de «Qazaq a'debieti» pa'ninin' ro'li zor.

«Aiaqtalmag'an so'ilem» a'disterin ashyq sabag'yma engizip, utymdy qoldandym. Ashyq sabaqty josparlay'da trener men a'riptestermen keri bailanystyn' ko'megi mol boldy.